Hướng tới phát triển nhà đầu tư tổ chức

Thông tư số 98/2020/TT-BTC được ban hành trong bối cảnh ngành quỹ đầu tư chứng khoán Việt Nam còn ở quy mô tương đối nhỏ, cấu trúc sản phẩm chưa đa dạng, mức độ tham gia của nhà đầu tư tổ chức còn hạn chế. Để đáp ứng yêu cầu của giai đoạn phát triển mới, khung pháp lý cần tiếp tục được hoàn thiện theo hướng mở rộng, linh hoạt hơn, phù hợp với thực tiễn thị trường và thông lệ quốc tế.

Trên cơ sở đó, Thông tư số 136/2025/TT-BTC (Thông tư 136) được xây dựng nhằm mở rộng phạm vi tài sản được phép đầu tư, điều chỉnh hạn mức đầu tư và hoàn thiện các quy định liên quan đến vận hành, giao dịch chứng chỉ quỹ, qua đó thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành quỹ.

Việc nâng cấp và phát triển ngành quỹ vừa tạo lực cầu dài hạn, hút vốn từ nhà đầu tư nước ngoài, vừa giảm biến động giá. Ảnh tư liệu

Thực tế cho thấy, ngành quỹ đầu tư tại Việt Nam còn nhiều dư địa phát triển. Tổng tài sản quản lý của các công ty quản lý quỹ hiện mới chỉ tương đương khoảng 6% GDP, thấp hơn đáng kể so với nhiều quốc gia trong khu vực. Cơ cấu nhà đầu tư vẫn chủ yếu là cá nhân, xu hướng đầu tư trực tiếp còn phổ biến, trong khi các sản phẩm quỹ chưa thực sự đa dạng để đáp ứng đầy đủ khẩu vị rủi ro và nhu cầu đầu tư ngày càng phong phú của thị trường.

Khi thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng, phát triển ngành quỹ không chỉ là “đi kèm”, mà là điều kiện then chốt để tận dụng trọn vẹn lợi ích của việc nâng hạng. Phần lớn vốn đầu tư quốc tế không đầu tư trực tiếp từng cổ phiếu, mà đi qua quỹ ETF, quỹ chủ động, quỹ hưu trí, bảo hiểm... Khi được nâng hạng, thị trường Việt Nam sẽ được đưa vào rổ chỉ số nâng hạng, kéo theo dòng vốn tự động từ các quỹ mô phỏng chỉ số. Do đó, việc nâng cấp và phát triển ngành quỹ vừa tạo lực cầu dài hạn, hút vốn từ nhà đầu tư nước ngoài, vừa giảm biến động giá.

Hướng tới việc cơ cấu lại cầu đầu tư, nâng cao chất lượng và tính bền vững của thị trường chứng khoán Việt Nam, Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số3168/QĐ-BTC ngày 12/9/2025 phê duyệt Đề án Tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ đầu tư chứng khoán đến năm 2030. Đề án đưa ra hàng loạt giải pháp nâng cao năng lực nhà đầu tư cá nhân và nâng cấp phát triển ngành quản lý quỹ đầu tư tại Việt Nam.

Đại diện Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, mục tiêu của các quy định mới không chỉ là mở rộng hoạt động đầu tư của các quỹ theo thông lệ quốc tế, mà quan trọng hơn là gia tăng số lượng và quy mô quỹ đầu tư chứng khoán, khuyến khích nhà đầu tư cá nhân tham gia đầu tư và nắm giữ chứng chỉ quỹ, từ đó góp phần phát triển nhà đầu tư tổ chức theo Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030.

Đa dạng hóa sản phẩm quỹ đầu tư

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý của Thông tư 136 là việc bổ sung và hoàn thiện quy định về các loại hình quỹ đầu tư mới. Cụ thể, thông tư bổ sung quy định đối với quỹ đầu tư trái phiếu hạ tầng, quỹ đầu tư công cụ thị trường tiền tệ, đồng thời sửa đổi, hoàn thiện các quy định liên quan đến quỹ chỉ số.

Việc bổ sung các loại hình quỹ này tạo cơ sở pháp lý cho sự ra đời của các sản phẩm đầu tư mới, góp phần đa dạng hàng hóa trên thị trường chứng khoán, qua đó huy động hiệu quả nguồn vốn trung và dài hạn từ công chúng đầu tư phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Đối với quỹ đầu tư trái phiếu hạ tầng, thông tư quy định, mục tiêu đầu tư chủ yếu vào các loại trái phiếu phát hành để phục vụ phát triển các dự án cơ sở hạ tầng. Đây được xem là kênh huy động vốn quan trọng, góp phần đa dạng hóa nguồn lực cho các dự án hạ tầng trọng điểm, đồng thời giảm áp lực cho ngân sách nhà nước.

Trong khi đó, quỹ đầu tư công cụ thị trường tiền tệ được xây dựng trên cơ sở tham khảo thông lệ quốc tế, phù hợp với điều kiện và thực tiễn tại Việt Nam. Loại hình quỹ này đầu tư chủ yếu vào các công cụ thị trường tiền tệ có kỳ hạn ngắn, tính thanh khoản cao, qua đó đáp ứng nhu cầu đầu tư an toàn, linh hoạt của nhà đầu tư trong bối cảnh thị trường biến động. Đối với quỹ chỉ số, Thông tư 136 hướng dẫn chi tiết hơn về danh mục và hạn mức đầu tư, bảo đảm phù hợp với chiến lược đặc thù của loại hình quỹ này là bám sát danh mục chứng khoán cấu thành chỉ số cơ sở.

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu không còn dừng ở mở rộng quy mô, gia tăng số lượng nhà đầu tư hay sản phẩm, mà là nâng cao chất lượng vận hành, tính ổn định và khả năng dẫn dắt dòng vốn dài hạn cho nền kinh tế. Việc hoàn thiện khung pháp lý và thúc đẩy phát triển ngành quỹ đầu tư chứng khoán vì vậy không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật, mà là điều kiện cần để thị trường chuyển dịch từ tăng trưởng về lượng sang tăng trưởng về chất.