Biết bao thế hệ trí thức Việt Nam đã trau dồi kiến thức của mình kể cả trong những ngày chiến tranh gian khổ tại các giảng đường đại học nước Nga. Ngày nay, hàng nghìn thanh niên trẻ của đất nước vẫn đang chọn xứ sở Bạch Dương làm nấc thang đầu tiên để vươn tới kho tàng tri thức giàu có và nhân văn. Qua chia sẻ của các bạn về văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XIV, có thể thấy các trí thức trẻ Việt Nam tại LB Nga đang tiếp nối thế hệ đi trước một cách tự tin và mạnh mẽ.
Đang là Nghiên cứu sinh năm cuối Học viện Hành chính Công và Kinh tế Quốc dân trực thuộc Tổng thống Nga (RANEPA), Lê Huỳnh Đức đã kịp có cho mình hơn 20 công bố khoa học, trong đó có chuyên khảo cấp Viện Hàn lâm. Sống và học tập tại Nga trong bối cảnh đặc biệt hiện nay, Đức thấm thía sâu sắc bài học về “Chủ quyền công nghệ”. Khi đối mặt với sức ép quốc tế, chính năng lực nội sinh về khoa học công nghệ là “tấm khiên” vững chắc nhất bảo vệ sự phát triển quốc gia. Nước Nga đang nỗ lực và nỗ lực thành công trong tái cấu trúc nền kinh tế dựa trên chủ quyền công nghệ và một hệ thống pháp luật vững chắc bảo vệ lợi ích quốc gia. Điều này rất tương đồng với quan điểm “Độc lập, tự chủ gắn liền với chủ động, tích cực hội nhập quốc tế” của Việt Nam. Hợp tác Việt - Nga đang mở ra những cơ hội mới về giáo dục và công nghệ cao. Việc Việt Nam chuyển hướng sang tăng trưởng dựa vào chất lượng và công nghệ không chỉ là bài toán kinh tế, mà là bước đi chiến lược để xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ trong kỷ nguyên đầy biến động.
Là một Đảng viên trẻ nghiên cứu Khoa học lý luận và lịch sử pháp lý tại LB Nga, Đức cảm nhận sâu sắc sức nặng và tầm vóc của dự thảo Văn kiện Đại hội XIV. Đây không chỉ là văn bản chính trị, mà là sự kết tinh trí tuệ để định hình một kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc. Dự thảo xác định Khoa học công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số là động lực chính. Đây là lựa chọn tất yếu. Tuy nhiên, dưới lăng kính pháp lý, Đức cho rằng thách thức lớn nhất không nằm ở công nghệ, mà nằm ở thể chế quản trị công nghệ.
Trong luận án Tiến sĩ của mình về quá trình cải cách nhà nước và pháp luật tại Việt Nam, Đức đã viết rằng thành công của công cuộc Đổi Mới gần 40 năm qua đến từ khả năng “dung hợp” cân bằng và tài tình của Đảng Cộng sản Việt Nam: vừa kế thừa truyền thống và nền tảng xã hội chủ nghĩa, vừa tiếp thu có chọn lọc tinh hoa quốc tế. Để mô hình tăng trưởng mới dựa trên đổi mới sáng tạo thành công, Việt Nam cần tiếp tục phát huy tư duy này. Đó là xây dựng một Nhà nước kiến tạo phát triển, nơi khung khổ pháp lý không chỉ dừng ở vai trò quản lý mà phải chuyển sang thúc đẩy. Việt Nam cần những cơ chế pháp lý chấp nhận rủi ro, bảo vệ những người dám đổi mới, tạo ra “đường băng” thông thoáng nhất cho kinh tế số cất cánh.
Mục tiêu tăng trưởng 10% là một khát vọng lớn, thể hiện bản lĩnh của dân tộc. Nhiều người lo ngại về tính khả thi, nhưng Đức cho rằng lịch sử cải cách Việt Nam cho thấy một quy luật: Cải cách thể chế và pháp luật không chỉ là hệ quả của kinh tế, mà chính là động lực mở đường cho kinh tế. Các Nghị quyết đột phá cuối nhiệm kỳ XIII và đặc biệt là tư duy mới trong dự thảo Văn kiện XIV đang đi đúng hướng này: coi việc tháo gỡ điểm nghẽn thể chế là khâu đột phá chiến lược. Nếu Việt Nam giải quyết tốt bài toán “thể chế” - tức là giải phóng tối đa nguồn lực đất đai, tài chính và con người thông qua luật pháp minh bạch, đồng bộ - thì con số 10% là một mục tiêu khả thi. Đây chính là việc chuyển hóa các tiềm năng thành động năng thực tế.
Là một Đảng viên trẻ, một nghiên cứu sinh sắp hoàn thành nhiệm vụ học tập, hành trang Đức mang theo về Việt Nam không chỉ có kiến thức luật học hiện đại, mà còn là tư duy phân tích hệ thống và lòng tự tôn dân tộc, sức mạnh mà các trí thức trẻ Việt Nam cảm hiểu hơn bao giờ hết trong những năm tháng học tập trong môi trường phát triển hơn, hiện đại hơn, hội nhập cao hơn tại nước ngoài.
Chỉ vài năm nữa thôi, trong ngành năng lượng hạt nhân của Việt Nam rất có thể sẽ xuất hiện cái tên Tiến sĩ Vật lý Trần Quốc Thịnh, hiện anh đang là Nghiên cứu sinh đồng thời là trợ giảng Viện nhiệt điện và điện hạt nhân, Đại học Năng lượng Moskva, một gương mặt quen thuộc của các kỳ khen thưởng cho thành tích không chỉ trong nghiên cứu, mà cả hoạt động đoàn hội, văn nghệ, thể thao.
Làm việc trong chuyên ngành có quan hệ mật thiết với môi trường nhất, Thịnh nghiên cứu kỹ nội dung này trong văn kiện Đại hội XIV. Trước hết, khác với Đại hội XIII và các văn kiện trước đó đã nêu bảo vệ môi trường là yếu tố cần quan tâm, thì văn kiện Đại hội XIV đã xác định rõ “Bảo vệ môi trường, tăng cường quản lý tài nguyên, chủ động phòng, chống thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu được xác định là một trong 3 trụ cột trong tiến trình phát triển hướng đến phát triển bền vững”. Đây là bước nâng tầm quan điểm phát triển bền vững, cho thấy sự quyết tâm của Đảng Cộng sản Việt Nam trong việc nỗ lực thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội với mục tiêu hàng đầu là bảo vệ môi trường sống và sức khỏe nhân dân.
Trong giai đoạn cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt, việc xem đối ngoại và hội nhập quốc tế là nhiệm vụ quan trọng và thường xuyên cho thấy vai trò ngày càng lớn của sức mạnh mềm, ngoại giao kinh tế, ngoại giao khoa học - công nghệ và ngoại giao đa phương. Định hướng này giúp Việt Nam vừa giữ vững môi trường hòa bình, vừa tranh thủ tối đa nguồn lực bên ngoài để phục vụ phát triển, đặc biệt là trong các lĩnh vực công nghệ cao, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo - những trụ cột quan trọng cho mục tiêu trở thành nước phát triển vào năm 2045.
Kinh nghiệm dùng nội lực đối phó với án phạt, hiệu quả từ sự ủng hộ chính sách của các tập đoàn lớn của Nga càng giúp Thịnh chú trọng đến nội dung khẳng định kinh tế tư nhân là “động lực quan trọng nhất” của nền kinh tế, đánh dấu bước phát triển tư duy mạnh mẽ hơn so với Đại hội XIII. Nếu như trước đây kinh tế tư nhân được xem là một động lực quan trọng, thì nay đã được ghi nhận với vị thế cao hơn, phù hợp với thực tiễn khi trong năm 2025 khu vực này đã đóng góp tới 51% GDP. Việc nâng tầm vai trò kinh tế tư nhân cho thấy quyết tâm cải thiện thể chế, tháo gỡ rào cản pháp lý, thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh và bảo đảm quyền bình đẳng giữa các thành phần kinh tế. Đây là yếu tố then chốt tạo nền tảng để kinh tế Việt Nam bứt phá trong giai đoạn tới, nhất là trong bối cảnh đổi mới mô hình tăng trưởng kinh tế từ theo chiều rộng sang chủ yếu theo chiều sâu với năng suất, chất lượng và hiệu quả cao, dựa trên khoa học công nghệ, nhất là công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, và đổi mới sáng tạo.
Phát triển văn hóa và con người ngày càng được đề cao qua mỗi kỳ Đại hội Đảng. Văn kiện Đại hội XIV tiếp tục và nâng tầm quan điểm, xem “phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh, động lực quan trọng cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước”, với mục tiêu biến nhận thức thành chiến lược hành động có chiều sâu. Nhờ các thành tích trong học tập và nghiên cứu, Thịnh có cơ hội tham gia dự án nghiên cứu khoa học do Quỹ Khoa học Nga tài trợ, tập trung nghiên cứu liên quan đến một loại vật liệu tiên tiến, được chọn tham gia trợ giảng, trực tiếp giảng dạy lý thuyết và thực hành cho sinh viên Nga. Những thử thách, cơ hội và môi trường học thuật quốc tế này đã giúp Thịnh hiểu rõ những yêu cầu của thời đại đối với một nhà khoa học trẻ toàn cầu.
Là những Tiến sĩ sắp hoàn thành nhiệm vụ học tập nghiên cứu và trở về đất nước, cả Đức và Thịnh kỳ vọng tới đây Đảng và Nhà nước tiếp tục hoàn thiện hơn nữa cơ chế thu hút nhân tài, tạo môi trường để trí thức kiều bào không chỉ “về” mà còn “ở lại” và “cống hiến”. Với bản lĩnh của một dân tộc chưa bao giờ khuất phục trước khó khăn, một dân tộc đã làm nên những kỳ tích trong thế kỷ XX, cùng trí tuệ của thế hệ trẻ được trang bị tri thức hiện đại, mục tiêu Đại hội XIV đề ra chắc chắn sẽ thành hiện thực. Và các trí thức trẻ Việt Nam tại LB Nga như Đức, như Thịnh và nhiều nhiều các thạc sĩ, tiến sĩ, cử nhân khác sẵn sàng để góp sức, chung tay hiện thực hóa khát vọng đó./.
