 |
| Hà Nội rực rỡ cờ hoa chào mừng Đại hội XIV của Đảng. Ảnh: Đức Thanh |
Nhìn lại chặng đường nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng, Thạc sĩ Cao Hồng Kỳ, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Tuyên Quang nhận định, đây là giai đoạn của những quyết sách mang tính lịch sử, chứng minh bản lĩnh vững vàng của Đảng trước mọi sóng gió. Dấu ấn đậm nét nhất chính là công cuộc tổ chức lại không gian phát triển đất nước, một cuộc cách mạng chưa từng có tiền lệ thường được ví von là "sắp xếp lại giang sơn".
Song hành với việc định vị lại địa giới hành chính là cuộc cải tổ sâu rộng hệ thống chính trị nhằm xây dựng bộ máy tinh gọn, hiệu lực và hiệu quả. Cuộc cách mạng này diễn ra đồng bộ từ Trung ương đến địa phương, bao trùm cả hệ thống Đảng, Quốc hội, lực lượng vũ trang đến Mặt trận Tổ quốc. Các cơ quan có chức năng tương đồng đã được sáp nhập, xóa bỏ sự chồng chéo.
Theo Thạc sĩ Cao Hồng Kỳ, điểm nhấn trong nhiệm kỳ qua chính là công tác đảm bảo an sinh xã hội, minh chứng cho tính ưu việt của chủ trương lấy người dân làm trung tâm. Thạc sĩ Cao Hồng Kỳ chỉ ra rằng, nguồn lực tiết kiệm được từ việc tinh gọn bộ máy đã được Đảng và Nhà nước tái đầu tư cho nhân dân. Những chính sách nhân văn như: Miễn giảm học phí, xây dựng trường học vùng biên, nâng cao năng lực y tế và lộ trình tiến tới miễn viện phí vào năm 2030 đã củng cố niềm tin tuyệt đối của nhân dân vào Đảng. Đặc biệt, dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám vừa qua, món quà tinh thần dành cho toàn dân ăn Tết Độc lập đã tạo nên sự phấn khởi và lòng biết ơn sâu sắc đối với Đảng và Chính phủ.
Bên cạnh đó, công cuộc chuyển đổi số đã trở thành làn sóng lan tỏa mạnh mẽ. Với sự quyết liệt của Đề án 06 của Thủ tướng Chính phủ về phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022-2025, tầm nhìn đến năm 2030", hiện Việt Nam đã cấp gần 80 triệu căn cước công dân gắn chíp và kích hoạt hàng chục triệu tài khoản VNeID, cung cấp hàng nghìn dịch vụ công trực tuyến tiện ích. Những bước tiến này đã đưa thứ hạng Chính phủ điện tử của Việt Nam tăng 15 bậc theo đánh giá của Liên hợp quốc. Các doanh nghiệp cũng không đứng ngoài cuộc khi tích cực ứng dụng AI, IoT và Big Data vào sản xuất, đưa Việt Nam vào nhóm các nước dẫn đầu về lượt tải ứng dụng di động.
Hướng tới Đại hội XIV của Đảng, Thạc sĩ Cao Hồng Kỳ đặt nhiều kỳ vọng năm 2026 sẽ tạo sự bứt phá mạnh mẽ với mục tiêu tăng trưởng trên 10%, đi cùng với đó là quá trình xanh hóa nền kinh tế, ổn định vĩ mô, xử lý các doanh nghiệp yếu kém và bình ổn thị trường bất động sản. Đặc biệt, nhân dân cả nước kỳ vọng vào sự công bằng, nhân văn, nơi trẻ em vùng khó khăn có "bữa ăn nóng, lớp học ấm" và mọi người dân đều có cơ hội vươn lên.
Trong đó, trí thức tỉnh Tuyên Quang kỳ vọng Đại hội đề ra những cơ chế đặc thù, phân cấp mạnh mẽ hơn cho địa phương trong việc quản lý và thực hiện các dự án khoa học và công nghệ, giúp rút ngắn khoảng cách phát triển giữa Tuyên Quang và các tỉnh đồng bằng. Mong muốn Trung ương đổi mới cơ chế quản lý tài chính cho hoạt động nghiên cứu khoa học theo hướng "khoán chi đến sản phẩm cuối cùng", giúp giảm bớt gánh nặng thủ tục hành chính, tạo điều kiện cho các nhà khoa học tập trung chuyên môn.
"Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Tuyên Quang cũng kỳ vọng văn kiện Đại hội XIV của Đảng sẽ xác lập lộ trình rõ ràng để hỗ trợ Tuyên Quang xây dựng hạ tầng số đồng bộ, giúp các lĩnh vực thế mạnh như: Nông nghiệp công nghệ cao và kinh tế lâm nghiệp có bước nhảy vọt về năng suất thông qua ứng dụng công nghệ; xây dựng các trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp ngay tại địa phương, kết nối trí thức trẻ với các nguồn lực vốn và thị trường", Thạc sĩ Cao Hồng Kỳ nhấn mạnh.
Từ thực tiễn hoạt động lập pháp và quản lý, Tiến sỹ Nghiêm Vũ Khải, nguyên Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam đánh giá, trong nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng vừa qua, chiến lược công nghiệp hóa, hiện đại hóa của Việt Nam đã có những bước chuyển mình quan trọng, không chỉ dừng lại ở việc xây dựng nhà máy hay khu công nghiệp mà tập trung vào chiều sâu, dựa trên nền tảng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Qua nghiên cứu Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, Tiến sỹ Nghiêm Vũ Khải cho biết, Việt Nam đã thực hiện một bước nhảy vọt khi lần đầu tiên xác lập khoa học công nghệ - đổi mới sáng tạo - kinh tế số là lực lượng sản xuất trực tiếp, là trụ cột tạo năng suất và năng lực cạnh tranh quốc gia. Đây là bước chuyển tư duy rất căn bản, tiệm cận mô hình của các quốc gia phát triển như Nhật Bản, Hàn Quốc hay Đức.
Sự thay đổi này đồng nghĩa với việc khoa học công nghệ không còn đứng riêng lẻ mà được gắn trực tiếp với các trụ cột tăng trưởng mới như: Kinh tế số, AI, dữ liệu, công nghệ bán dẫn và chuyển dịch năng lượng xanh... Tuy nhiên, Tiến sỹ Nghiêm Vũ Khải cho rằng thay vì quản lý theo lối hành chính, Nhà nước cần thiết kế thể chế để khoa học công nghệ trở thành động lực tăng trưởng trực tiếp, gắn chặt với các chỉ tiêu phản ánh kết quả sản xuất (TFP) và năng suất lao động. Đây là bước tiến mạnh mẽ từ "liên kết hành chính" sang "liên kết thị trường", nơi doanh nghiệp dẫn dắt nhu cầu công nghệ còn viện - trường cung cấp tri thức.
Để hoàn thiện thể chế nhằm biến khoa học công nghệ từ chủ trương thành động lực trực tiếp giúp Việt Nam thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình, Tiến sỹ Nghiêm Vũ Khải đề xuất một hệ thống chính sách đồng bộ từ đào tạo, sử dụng đến đãi ngộ các nhà khoa học, trí thức trẻ. Trong đó, đào tạo phải gắn với nhu cầu doanh nghiệp, chuỗi giá trị và các bài toán thực tiễn của nền kinh tế. Các lĩnh vực như STEM, AI, dữ liệu và công nghệ xanh sẽ là ưu tiên hàng đầu trong đổi mới giáo dục. Sử dụng nhân lực cần tăng quyền tự chủ tối đa cho các viện, trường trong việc tuyển dụng và trả lương, thực hiện đánh giá theo sản phẩm và tác động kinh tế thay vì thâm niên.
Đặc biệt, việc mở rộng cơ chế thử nghiệm (sandbox) cho các công nghệ và mô hình mới sẽ tạo không gian an toàn cho trí thức dấn thân vào những đột phá đầy rủi ro. Tiến sỹ Nghiêm Vũ Khải cho rằng, đầu tư cho trí thức phải được coi là đầu tư chiến lược dài hạn cho hạ tầng quốc gia. Do đó, cần cải cách tiền lương theo năng lực đóng góp, mở rộng quyền sở hữu lợi ích từ tài sản trí tuệ và có cơ chế đặc thù để thu hút chuyên gia giỏi cả trong và ngoài nước.
Với niềm tin sắt son vào sự lãnh đạo của Đảng, đội ngũ trí thức cả nước quyết tâm biến những chủ trương, đường lối của Đại hội lần thứ XIV của Đảng thành các chương trình hành động cụ thể. Đây chính là đòn bẩy quan trọng để khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thực sự trở thành động lực mạnh mẽ, góp phần xây dựng đất nước ngày càng phồn vinh, hạnh phúc và vươn mình trong kỷ nguyên mới./.
