Chia sẻ tại Tọa đàm “Phòng chống thuốc lá lậu - Thực trạng và hành lang pháp lý trong tình hình mới”, ông Đặng Văn Dũng - Phó Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, cho biết, qua hơn 10 năm triển khai thực hiện Chỉ thị số 30/CT-TTg về tăng cường công tác đấu tranh chống buôn lậu thuốc lá (Chỉ thị 30), tình trạng buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán trái phép thuốc lá nhập lậu cơ bản đã được kiểm soát và giảm rõ rệt.
Từ năm 2014 đến 2025, các bộ, ngành, lực lượng chức năng, đơn vị, địa phương phát hiện, bắt giữ, xử lý 79.459 vụ vi phạm pháp luật liên quan đến buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán trái phép thuốc lá nhập lậu, thuốc lá giả, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; thu giữ hơn 110 triệu bao thuốc lá điếu các loại; hơn 388 tấn lá thuốc lá; hơn 2 triệu đơn vị thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
“Cần huy động sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, người đứng đầu cấp ủy các cấp, chính quyền địa phương, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, cộng đồng doanh nghiệp và người dân trong công tác chống buôn lậu thuốc lá”. Ông Đặng Văn Dũng - Phó Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả. |
Bên cạnh đó, công tác truyền thông, tuyên truyền, phổ biến pháp luật được quan tâm đẩy mạnh, góp phần thay đổi nhận thức của người dân về tác hại của thuốc lá nhập lậu và thuốc lá thế hệ mới.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được sau hơn 10 năm thực hiện Chỉ thị 30, công tác chống buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán trái phép thuốc lá vẫn còn một số tồn tại, hạn chế như:
Sự lãnh đạo, chỉ đạo của một số cơ quan, địa phương chưa thực sự sát sao, cụ thể, chưa bám sát thực tiễn, nhiều vấn đề mới xuất hiện ở các địa phương, địa bàn, trên không gian mạng; các đối tượng buôn lậu, vận chuyển, mua bán trái phép thuốc lá ngày càng manh động và tinh vi.
Thể chế, các quy định pháp luật về xử lý hành vi buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán trái phép thuốc lá còn chưa đầy đủ, đồng bộ, chưa đáp ứng với tình hình thực tế.
Việc phối hợp, trao đổi, chia sẻ thông tin, cơ sở dữ liệu giữa các cơ quan, lực lượng chức năng chưa tốt, chưa nhịp nhàng; các đối tượng bị xử lý vi phạm chủ yếu là người vận chuyển thuê, bày bán nhỏ lẻ.
Công tác thông tin tuyên truyền chưa đầy đủ dẫn đến người dân chưa hiểu hết tác hại của việc buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng thuốc lá nhập lậu, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
Ngoài ra, theo nhận xét của Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, nhu cầu tiêu dùng đối với thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng nhất là đối với thanh thiếu niên đang có xu hướng tăng cao; mặt khác, lợi nhuận từ hoạt động buôn lậu, vận chuyển trái phép qua biên giới các mặt hàng này cao hơn nhiều so với các hàng hóa thông thường khác.
Dự kiến theo lộ trình bắt đầu từ ngày 1/1/2027, mức thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá sẽ tăng 2.000 đồng/bao và đến năm 2031 sẽ lên tới 10.000 đồng/bao. Như vậy sẽ đẩy giá thành sản xuất thuốc lá trong nước lên cao, kéo theo xu hướng buôn lậu thuốc lá điếu vào Việt Nam gia tăng, gây áp lực lên các doanh nghiệp sản xuất thuốc lá trong nước. Do đó, công tác chống buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc lá là công việc rất quan trọng.
Vì vậy, để đấu tranh, ngăn chặn, đẩy lùi, tiến tới chấm dứt tình trạng buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ trái phép thuốc lá và việc sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, góp phần bảo vệ an ninh, an toàn sức khỏe cho cộng đồng, hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp trong nước, cần xác định công tác chống buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc lá là công việc rất quan trọng, mang tính lâu dài, cần huy động sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, người đứng đầu cấp ủy các cấp, chính quyền địa phương, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, cộng đồng doanh nghiệp và người dân.
Ông Đặng Văn Dũng cho biết, hiện nay, Ban Chỉ đạo 389 quốc gia đang phối hợp với các bộ, ngành dự thảo Chỉ thị mới thay thế Chỉ thị 30, dự kiến sẽ trình Thủ tướng xem xét, ký ban hành trong tháng 5/2026, trong đó có yêu cầu các bộ, ngành địa phương tập trung thực hiện tốt một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, như:
Một là, tiếp tục quán triệt, thực hiện nghiêm túc các kế hoạch, chuyên đề, văn bản chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo 389 quốc gia về công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả nói chung, các hành vi buôn bán, vận chuyển, tàng trữ thuốc lá nhập lậu, sản xuất, buôn bán thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá giả nói riêng với quan điểm không có vùng cấm, không ngoại lệ.
 |
| Gắn trách nhiệm địa phương với chống buôn lậu, mua bán trái phép thuốc lá |
Hai là, chỉ đạo các ngành, địa phương các cấp tăng cường công tác tuyên truyền, công tác phối hợp lực lượng, nắm tình hình; xác định đúng, trúng các tuyến, địa bàn, đối tượng trọng điểm; đảm bảo triệt phá tận gốc các đường dây, ổ nhóm....
Ba là, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng và vận hành hệ thống quản lý dữ liệu tập trung, cơ sở dữ liệu chia sẻ liên ngành; tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các lực lượng chức năng nhằm nâng cao năng lực dự báo, chủ động phòng ngừa và ngăn chặn hoạt động buôn lậu ngay từ sớm, từ xa.
Bốn là, tập trung hoàn thiện hành lang pháp lí trong tình hình mới, nhất là sau sắp xếp, tinh gọn bộ máy, tăng mạnh chế tài xử lý vi phạm, nhất là với các hành vi buôn bán thuốc lá nhập lậu.
Năm là, quan tâm ưu tiên các dự án đầu tư phát triển kinh tế - xã hội, nhất là tại các địa bàn khu vực vùng sâu, vùng xa, khu vực biên giới góp phần ổn định cuộc sống của Nhân dân, kết hợp đổi mới nâng cao công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật để Nhân dân không tham gia, không tiếp tay cho các hành vi buôn lậu, kinh doanh thuốc lá trái phép; không sử dụng thuốc lá thế hệ mới.
Sáu là, gắn trách nhiệm của Chủ tịch UBND cấp xã, phường, đặc khu với công tác chống buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán trái phép thuốc lá và việc tàng trữ, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng trên địa bàn quản lý.
Bảy là, các cơ quan báo chí phối hợp với các bộ, ngành, lực lượng chức năng xây dựng chương trình chuyên đề truyền thông phù hợp, tăng thời lượng, tuyên truyền về những nguy hại của hoạt động buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán trái phép thuốc lá và việc tàng trữ, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng để nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cán bộ, công chức và Nhân dân; biểu dương những tấm gương tích cực, cách làm hay của các bộ, ngành, địa phương và Nhân dân; phê phán, lên án những hành vi tiêu cực, thiếu tinh thần trách nhiệm.
Tám là, Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam chủ động phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và các lực lượng chức năng trong việc trao đổi, cung cấp thông tin về các tổ chức, cá nhân có hành vi buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc lá; tăng cường hỗ trợ về kỹ thuật, truyền thông và các giải pháp khác trong phòng, chống thuốc lá lậu, thuốc lá giả./.
