Trở thành kho bạc điện tử, khách hàng không phải trực tiếp đến giao dịch tại kho bạc nữa nên cán bộ kho bạc sẽ chuyên tâm vào các nghiệp vụ.
Những dấu mốc quan trọng
Lấy công nghệ thông tin (CNTT) làm chủ đạo để hình thành kho bạc điện tử, KBNN đã xây dựng TABMIS (hệ thống thông tin quản lý ngân sách và kho bạc) làm xương sống thực hiện các cải cách tài chính - ngân sách. Đồng thời, KBNN đã phát triển các hệ thống ứng dụng CNTT theo hướng tập trung, trực tuyến và tích hợp với hệ thống TABMIS. Theo đó, TABMIS đã thể hiện được tính hiệu quả trong việc cung cấp kịp thời, đầy đủ thông tin về thu, chi ngân sách nhà nước (NSNN) trên phạm vi toàn quốc cũng như trên từng địa bàn; về tình hình tồn ngân quỹ của từng đơn vị KBNN; về các khoản tạm thu, tạm giữ, các quỹ tài chính.
Các chuyên gia đến từ Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF), Ngân hàng Thế giới (WB) đánh giá cao và cho biết, KBNN đã đi đúng hướng theo thông lệ quốc tế và phù hợp với thời đại mới. Ở thời điểm gần “chạm đích” này, với sự quyết tâm và nỗ lực cố gắng của toàn hệ thống, có thể khẳng định KBNN sẽ trở thành kho bạc điện tử vào năm 2020.
Từ các bước đi trong tiến trình cải cách, hiện đại hóa, KBNN đã hoàn thành việc thanh toán điện tử liên ngân hàng, thanh toán song phương điện tử với ngân hàng thương mại (NHTM) - nơi KBNN có mở tài khoản. Đến nay, KBNN đã có hệ thống tài khoản tập trung vừa tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động cải cách quản lý ngân quỹ, vừa đảm bảo các giao dịch thu, chi NSNN được an toàn, nhanh chóng và chính xác.
Tại buổi tổng kết 5 năm triển khai Chiến lược phát triển KBNN đến năm 2020 (giai đoạn 2011 - 2016), KBNN có nêu ra một số khó khăn, vướng mắc gặp phải trong quá trình tiến tới kho bạc điện tử, đó là: Việc ban hành một số cơ chế chính sách trong lĩnh vực tài chính ngân sách liên quan đến hoạt động của KBNN chưa được kịp thời, đầy đủ và đồng bộ; hoặc các cơ chế đã có nhưng chưa sát và phù hợp với tình hình thực tại… Do đó, để đảm bảo đơn giản về thủ tục hành chính, giảm thiểu thời gian và thủ tục nộp tiền cho các đối tượng nộp NSNN, KBNN sẽ tiếp tục nghiên cứu và triển khai các phương thức thu nộp ngân sách văn minh, hiện đại như nộp qua Mobibanking; nộp bằng tiền mặt qua các điểm chấp nhận thẻ (POS) đặt tại trụ sở KBNN. Đồng thời, KBNN tiếp tục đẩy mạnh việc triển khai rộng rãi các phương thức thu NSNN hiện đại đã và đang được áp dụng như nộp qua Internet, ATM.
Trong một thời gian ngắn, bằng tất cả sự nỗ lực và quyết tâm của toàn hệ thống, KBNN đã vượt qua các khó khăn để hiện đại hóa. Bằng chứng cụ thể nhất là KBNN đã hiện đại hóa công tác thu NSNN thông qua việc kết nối, trao đổi dữ liệu thu NSNN điện tử giữa KBNN - cơ quan thuế/hải quan - NHTM; mở rộng tài khoản chuyên thu; áp dụng các hình thức thanh toán điện tử trong thu nộp NSNN. Từ đó, KBNN tạo thuận lợi cho người nộp thuế; hạn chế thanh toán bằng tiền mặt; tập trung nhanh nguồn thu của NSNN; tiết kiệm chi phí tổ chức thu (thời gian giao dịch nộp NSNN giảm từ 30 phút/giao dịch xuống còn 5 phút/giao dịch; thu NSNN không dùng tiền mặt chiếm trên 98% tổng số thu NSNN).
Trong công tác kiểm soát chi (KSC), KBNN đã thực hiện kiểm soát cam kết chi NSNN qua KBNN; xây dựng và hoàn thiện cơ chế, quy trình KSC NSNN qua KBNN theo hướng đơn giản hóa và rút ngắn thời gian KSC (từ 7 ngày xuống còn 1 - 3 ngày đối với chi đầu tư xây dựng cơ bản (XDCB); phân định rõ trách nhiệm, quyền hạn của cơ quan, đơn vị sử dụng ngân sách.
Đồng thời, KBNN thực hiện thanh toán trước, kiểm soát sau đối với hợp đồng thanh toán nhiều lần; bước đầu xây dựng ngưỡng để thực hiện KSC theo rủi ro đối với chi thường xuyên (qua đó, giảm 70% số món chi, nhưng kiểm soát được tới 99% tổng số chi thường xuyên); thực hiện quy trình gửi hồ sơ KSC đến KBNN thông qua Trang thông tin dịch vụ công của KBNN; xây dựng và triển khai cơ chế xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực KBNN… Từ đây, diện mạo một kho bạc điện tử đã dần hình thành.
Dịch vụ công trực tuyến - Điểm mấu chốt của kho bạc điện tử Định hướng của Chính phủ là đến năm 2020 cung cấp thông tin, dịch vụ công trực tuyến (DVCTT) trên diện rộng cho người dân và doanh nghiệp nhằm minh bạch hóa hoạt động của cơ quan nhà nước và phục vụ người dân được tốt hơn. Theo định hướng này, KBNN đã triển khai cung cấp DVCTT đến với các đơn vị sử dụng ngân sách (SDNS).
DVCTT là một bước quan trọng trong Chiến lược phát triển KBNN đến năm 2020. Hoạt động này là tiền đề cho việc hiện đại hóa công tác KSC của hệ thống KBNN theo hướng: Hồ sơ, chứng từ chi NSNN của đơn vị SDNS được gửi đến DVCTT, từ đó những hồ sơ, chứng từ được phân loại, xử lý ở các cấp độ khác nhau trên hệ thống lõi Tabmis như chi thường xuyên, chi đầu tư hay chi khác nên bảo đảm minh bạch. Qua DVCTT, lãnh đạo KBNN các cấp thực hiện quản lý được cán bộ của mình bằng việc kiểm soát, nắm tình trạng xử lý hồ sơ KSC ở từng bước, từng khâu của quy trình. Từ đó làm tăng tính trách nhiệm của cán bộ KSC trong quá trình thực thi nhiệm vụ; làm cho hoạt động của hệ thống KBNN minh bạch hơn, rõ ràng hơn, phục vụ đơn vị, người dân tốt hơn.
Đối với các đơn vị SDNS, chủ đầu tư, ban quản lý dự án sẽ được hưởng nhiều lợi ích như: không phải mang hồ sơ thanh toán trực tiếp đến KBNN, tiết kiệm thời gian (do các hồ sơ, chứng từ, yêu cầu thanh toán các khoản chi NSNN bao gồm cả chi đầu tư và chi thường xuyên đã được đơn vị SDNS nhập và truyền qua mạng đến KBNN). Đồng thời trên hệ thống DVCTT cung cấp các thông tin về thời gian, quá trình tiếp nhận hồ sơ, kiểm soát thanh toán thông qua các trạng thái như: “KBNN từ chối hoặc tiếp nhận hồ sơ”; “KBNN đang xử lý hồ sơ”; “KBNN đã thanh toán hoặc từ chối thanh toán”, lý do từ chối thanh toán; “Hồ sơ KSC xử lý quá hạn”. Điều này đã góp phần tăng tính minh bạch trong việc kiểm soát hồ sơ thanh toán của KBNN, giúp các đơn vị SDNS biết được tình trạng và kết quả xử lý hồ sơ của đơn vị mình.
Đến nay, tại tất cả các KBNN tỉnh, thành phố trong cả nước đã thực hiện cung cấp DVCTT đến các đơn vị SDNS. Theo đánh giá từ KBNN, hệ thống DVCTT đã hoạt động thông suốt, ổn định, đảm bảo tính pháp lý, an toàn, quy định chi tiết cho từng dịch vụ. Thủ tục đăng ký mở và sử dụng tài khoản tại KBNN; thủ tục giao, nhận và trả kết quả đối với hồ sơ KSC, kê khai yêu cầu thanh toán dễ dàng cho các đơn vị tham gia. Các đơn vị SDNS đã truyền được chứng từ sang KBNN, KBNN đã thực hiện hoàn thiện chứng từ trên DVCTT, kết nối thành công vào TABMIS và trả báo nợ cho đơn vị theo đúng quy định.
Các kết quả này của KBNN đã được các chuyên gia đến từ Quỹ Tiền tệ quốc tế, Ngân hàng Thế giới đánh giá cao và cho biết, KBNN đã đi đúng hướng theo thông lệ quốc tế và phù hợp với thời đại mới. Ở thời điểm gần “chạm đích” này, với sự quyết tâm và nỗ lực cố gắng của toàn hệ thống, có thể khẳng định KBNN sẽ trở thành kho bạc điện tử vào năm 2020.
Vân Hà
