Kế toán kiểm toán Việt Nam: Nỗi lo chất lượng nguồn nhân lực

Bảo Châu - Ngọc Linh
(TBTCVN) - Đến nay, sau 20 năm cải cách, ngành Kế toán kiểm toán Việt Nam đã phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên, để đáp ứng yêu cầu của hội nhập sâu rộng, ngành còn phải vượt qua nhiều thách thức lớn, đặc biệt là đối với chất lượng nguồn nhân lực…
aa

trang 7

Các kiểm toán viên Việt Nam tham dự chương trình đào tạo của Hội Kế toán quốc tế ICAEW tại Hà Nội, ngày 20/5/2016.

Để rõ hơn về vấn đề này, phóng viên TBTCVN đã có cuộc phỏng vấn PGS.TS Đặng Văn Thanh - Chủ tịch Hội Kế toán - Kiểm toán Việt Nam.

* PV: Việt Nam đang thực hiện các cam kết quốc tế về tự do hóa thương mại mạnh mẽ, hình thành thị trường chung cộng đồng ASEAN, điều này đã và đang tác động đến lĩnh vực kế toán, kiểm toán ra sao, thưa ông?

- PGS.TS Đặng Văn Thanh: Hội nhập kinh tế quốc tế đã đặt ra yêu cầu cho hoạt động kế toán, kiểm toán phải có sự đổi mới căn bản. Đó là yêu cầu về một hệ thống thông tin tài chính kế toán công khai, minh bạch phục vụ trực tiếp cho quyết định của các nhà quản lý, các chủ đầu tư. Thông tin tài chính - kế toán được trình bày, công bố phải đảm bảo độ tin cậy theo các chuẩn mực, nguyên tắc và thông lệ quốc tế.

Hệ thống kế toán, kiểm toán Việt Nam đã được cải cách căn bản trên cơ sở vận dụng một cách chọn lọc các nguyên tắc, các chuẩn mực và thông lệ kế toán, kiểm toán quốc tế phù hợp với đặc điểm và trình độ phát triển của nền kinh tế Việt Nam. Từng bước, Việt Nam thừa nhận, áp dụng các chuẩn mực kế toán, kiểm toán quốc tế và thế giới cũng đã biết đến và thừa nhận kế toán, kiểm toán Việt Nam.

Đặc biệt, hội nhập quốc tế đã và đang đặt ra thách thức lớn cho những người hành nghề kế toán, kiểm toán.

* PV: Kể từ năm 2017, theo thỏa thuận công nhận lẫn nhau thì kế toán là 1 trong 8 lĩnh vực, ngành nghề được di chuyển hoạt động tự do trong cộng đồng ASEAN. Ông đánh giá thế nào về khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp (DN) làm dịch vụ kế toán, kiểm toán cũng như đội ngũ kế toán, kiểm toán viên Việt Nam hiện nay?

ong thanh

PGS.TS Đặng Văn Thanh

- PGS.TS Đặng Văn Thanh: Thách thức lớn nhất của Việt Nam hiện nay là thực hiện những cam kết về mở cửa thị trường dịch vụ kế toán và kiểm toán. Việt Nam đã cam kết mở cửa toàn diện thị trường này khi gia nhập WTO, trong Hiệp định TPP, khi tham gia cộng đồng kinh tế ASEAN. Trong đó, có cam kết về đảm bảo sự di chuyển về thể nhân của những người hành nghề kế toán và kiểm toán, những người có chứng chỉ kế toán viên, kiểm toán viên được thừa nhận.

Thị trường dịch vụ kế toán và kiểm toán Việt Nam mới được hình thành và thừa nhận, còn rất non trẻ và đầy tiềm năng. Các quy định luật pháp mới được hình thành (Luật Kiểm toán độc lập ban hành 2011, Luật Kế toán ban hành 2015). Các yếu tố của thị trường chưa được hình thành đầy đủ. Phạm vi hoạt động của thị trường còn hẹp và chưa thực sự được xã hội quan tâm đúng mức. Đội ngũ kế toán viên, kiểm toán viên có chứng chỉ theo đúng nghĩa và quy chuẩn quốc tế còn quá mỏng về số lượng và hạn chế về chất lượng.

Đất nước với hơn 90 triệu dân chiếm 1/6 dân số của các nước ASEAN, nhưng số kế toán viên, kiểm toán viên có chứng chỉ hành nghề chỉ chiếm khoảng 2% tổng số kế toán viên, kiểm toán viên hiện có của các nước ASEAN (4.000/196.000). Rõ ràng đây là điểm yếu về nguồn nhân lực kế toán, kiểm toán.

Hơn nữa, chương trình đào tạo kế toán viên và kiểm toán viên có chứng chỉ chưa được xây dựng, chưa được chuẩn hóa. Việc tổ chức thi và cấp chứng chỉ diễn ra rất thưa thớt (mỗi năm 1 lần), chưa thực chất và suốt 20 năm qua đều do Bộ Tài chính (cơ quan quản lý nhà nước) đảm nhiệm, chứ không phải là các tổ chức nghề nghiệp như thông lệ các nước. Chức danh nghề nghiệp, chứng chỉ nghề nghiệp chưa được xác lập và thừa nhận theo các tiêu chuẩn quốc tế.

Đây là những thách thức lớn khi Việt Nam mở cửa cho phép các kế toán viên, kiểm toán viên người nước ngoài hành nghề tại Việt Nam. Còn đối với kế toán viên, kiểm toán viên Việt Nam có đủ năng lực và được thừa nhận để hành nghề ở nước ngoài hay không đang còn là câu hỏi chưa có lời đáp.

* PV: Có thể thấy thách thức là rất lớn, vậy để khắc phục, chúng ta cần phải làm gì, thưa ông?

- PGS.TS Đặng Văn Thanh: Thách thức cho Việt Nam khi phải cạnh tranh trong một thị trường dịch vụ kế toán, kiểm toán mở cửa, một thị trường dịch vụ cao cấp đòi hỏi sự chuẩn hóa về quy trình cung cấp dịch vụ, sự minh bạch và tin cậy, sự hữu ích của dịch vụ và đặc biệt là chất lượng dịch vụ, năng lực, trình độ và tính chuyên nghiệp của các thể nhân, các pháp nhân hành nghề kế toán, kiểm toán.

Phải nói rằng đây là thách thức rất lớn, đòi hỏi Việt Nam phải chuẩn bị rất tích cực, rất khẩn trương không chỉ về nhận thức, không chỉ tạo lập các khuôn khổ pháp lý mà trực tiếp là tạo dựng môi trường, xây dựng đội ngũ các DN cung cấp dịch vụ, đội ngũ kế toán, kiểm toán viên hành nghề… để có thể trước hết là thành công tại Việt Nam và sau đó là thị trường khu vực.

Ngay từ hôm nay, cần gấp rút xây dựng và vận hành chương trình đào tạo huấn luyện, chính thức hóa và chuẩn hóa chứng chỉ kế toán viên và kiểm toán viên; tổ chức lại quy trình đào tạo, thi và cấp chứng chỉ kế toán viên, kiểm toán viên, quy trình quản lý hành nghề và kiểm soát chất lượng dịch vụ kế toán và kiểm toán phù hợp và theo thông lệ quốc tế.

* PV: Xin cảm ơn ông!

Việt Nam sẽ rất yếu thế khi tham gia vào thị trường khu vực với số lượng các công ty dịch vụ kế toán, kiểm toán còn quá ít ỏi trong một thị trường xấp xỉ 600.000 DN, chất lượng dịch vụ chưa tương xứng với yêu cầu của nền kinh tế.

Bảo Châu - Ngọc Linh

Bảo Châu - Ngọc Linh

Đọc thêm

Đầu tư giáo dục sớm: “Tấm hộ chiếu" bước vào top 1% tinh hoa

Đầu tư giáo dục sớm: “Tấm hộ chiếu" bước vào top 1% tinh hoa

(TBTCO) - Thay vì các kênh tài sản truyền thống, đầu tư vào giáo dục quốc tế đang là "danh mục" ưu tiên của giới tinh hoa để bảo chứng tương lai và giá trị dài hạn.
Các địa phương đảm bảo nước sạch, vệ sinh môi trường, phòng chống dịch mùa mưa lũ

Các địa phương đảm bảo nước sạch, vệ sinh môi trường, phòng chống dịch mùa mưa lũ

(TBTCO) - Bộ Y tế vừa có văn bản gửi UBND các tỉnh, thành phố về việc chủ động triển khai các biện pháp đảm bảo nước sạch, vệ sinh môi trường và phòng, chống dịch bệnh trong mùa mưa lũ năm 2026.
Đoàn thanh niên Bộ Tài chính phát huy vai trò xung kích trong phát triển kinh tế đất nước

Đoàn thanh niên Bộ Tài chính phát huy vai trò xung kích trong phát triển kinh tế đất nước

(TBTCO) - Phát huy vai trò xung kích của lực lượng thanh niên, Đoàn Thanh niên Bộ Tài chính tổ chức tọa đàm nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 68-NQ/TW và Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị trong giai đoạn mới. Tọa đàm được tổ chức vào chiều ngày 15/4/2026 tại trụ sở Bộ Tài chính (số 6 - 8 Phan Huy Chú, Hà Nội).
Tăng tốc hoàn thiện thể chế, chuẩn bị vận hành sàn giao dịch tín chỉ các-bon

Tăng tốc hoàn thiện thể chế, chuẩn bị vận hành sàn giao dịch tín chỉ các-bon

(TBTCO) - Với các nghị định, thông tư mới được ban hành, cùng các chương trình đào tạo chuyên sâu, Việt Nam đang đẩy nhanh tiến trình xây dựng và vận hành thị trường các-bon trong nước, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.
Có 4 ca tử vong do não mô cầu, Bộ Y tế khuyến cáo phòng bệnh

Có 4 ca tử vong do não mô cầu, Bộ Y tế khuyến cáo phòng bệnh

(TBTCO) - Sáng 13/4, Bộ Y tế cho biết, theo báo cáo giám sát từ tuần 1 - tuần 14 năm 2026, cả nước ghi nhận 24 trường hợp mắc bệnh do não mô cầu, trong đó 4 trường hợp tử vong.
Giải ngân chương trình mục tiêu quốc gia: Nỗ lực cho mục tiêu "không ai bị bỏ lại phía sau"

Giải ngân chương trình mục tiêu quốc gia: Nỗ lực cho mục tiêu "không ai bị bỏ lại phía sau"

(TBTCO) - Nguồn vốn từ các chương trình mục tiêu quốc gia đang từng bước đi vào đời sống, giúp người dân, đặc biệt ở khu vực nông thôn, miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số phát triển sản xuất, cải thiện thu nhập; nhiều hộ dân đã từng bước chuyển sang sản xuất hàng hóa, liên kết thị trường. Tuy nhiên, phía sau những kết quả tích cực đó, tiến độ giải ngân nguồn vốn này vẫn đang là “điểm nghẽn” cần sớm tháo gỡ.
Các địa phương 'siết' quản lý chất thải y tế, bảo đảm an toàn môi trường

Các địa phương 'siết' quản lý chất thải y tế, bảo đảm an toàn môi trường

(TBTCO) - Bộ Y tế vừa có công văn gửi UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về việc tăng cường công tác quản lý chất thải y tế trong phạm vi khuôn viên cơ sở y tế.
Hải Phòng triển khai thi hành Luật Trí tuệ nhân tạo với nhiều nhiệm vụ, giải pháp đồng bộ

Hải Phòng triển khai thi hành Luật Trí tuệ nhân tạo với nhiều nhiệm vụ, giải pháp đồng bộ

(TBTCO) - UBND TP. Hải Phòng vừa ban hành Kế hoạch số 117/KH-UBND triển khai thi hành Luật Trí tuệ nhân tạo trên địa bàn, nhằm bảo đảm việc thực hiện Luật kịp thời, đồng bộ, thống nhất và hiệu quả, phù hợp với định hướng phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.
Xem thêm