Nỗi niềm không chỉ riêng của người gửi xe điện

Chẳng phải ngẫu nhiên khi nhiều thành viên thị trường dành sự quan tâm đặc biệt với dự thảo sửa đổi QCVN 04:2021/BXD - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nhà chung cư do Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến, trong đó, lần đầu tiên bổ sung quy định cụ thể liên quan đến khu vực để xe điện, trạm sạc và trạm đổi pin trong chung cư.

Trước đó, theo kế hoạch của Hà Nội, từ nay cho đến năm 2030, mỗi năm thành phố phấn đấu chuyển đổi 20 - 30% hệ thống vận tải hành khách công cộng sang sử dụng phương tiện xanh, phấn đấu đạt tỷ lệ 100% vào năm 2030. Bên cạnh đó, là việc chuyển đổi trong mạng lưới taxi và xe công nghệ cùng các phương tiện cá nhân sang “xanh”.

Theo ông Nguyễn Đình Nên - Chuyên gia cao cấp về Quy hoạch giao thông, enCity, giao thông xanh không chỉ là một mô hình quy hoạch, mà là chiến lược phát triển đô thị toàn diện, giúp các thành phố như Hà Nội giải quyết đồng thời bài toán giao thông, nhà ở, tài chính và môi trường: cải thiện chất lượng sống xã hội, thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững và giảm thiểu tác động môi trường.

Giải pháp trạm sạc ngoài sẽ là cách để giải quyết bài toán xe điện ở các chung cư có không gian chật hẹp. Ảnh: Việt Dương

Tuy nhiên, điều này cũng đòi hỏi bài toán quy hoạch phải rất đồng bộ song hành cùng cơ chế phối hợp giữa chính quyền địa phương và khu vực tư nhân để tái cấu trúc và chuyển đổi mô hình đô thị hiện hữu.

Tính đến hết tháng 11/2025, theo thống kê không đầy đủ, đã có gần 150.000 ô tô điện được tiêu thụ tại Việt Nam, chiếm xấp xỉ 30% toàn thị trường. Lượng tiêu thụ xe máy điện năm 2025 cũng ghi nhận khoảng 500.000 xe.

Việc số lượng xe điện tăng mạnh kéo theo bài toán hạ tầng sạc điện rơi vào tình trạng quá tải khi số lượng điểm sạc khá hạn chế (phần lớn là trạm sạc AC công suất nhỏ, chủ yếu phục vụ thử nghiệm). Thực tế, hiện chỉ có duy nhất VinFast đầu tư trạm sạc nhanh công cộng thông qua công ty con là V-Green, tuy nhiên, số lượng sạc hiện nay cũng tương đối hạn chế, chủ yếu ở các khu đô thị do Vingroup triển khai và chỉ phục vụ xe VinFast.

Không những rơi vào tình thế không có lựa chọn về trạm sạc, việc thiếu các quy chuẩn mới về phòng cháy chữa cháy, khiến nhiều chung cư còn từ chối tiếp nhận với những lo ngại do hệ thống phòng cháy chữa cháy kiểu cũ không được thiết kế để dập các đám cháy từ xe điện.

Bà Diệu Thúy - Trưởng Ban Quản lý tổng hợp một dự án chung cư tại Hà Đông cho hay, vấn đề lớn nhất là việc cho phép gửi thì sợ cháy nổ khi không có hướng dẫn cụ thể nào của các cơ quan chức năng để bố trí chỗ để xe đạp điện. Trong khi đó lại không thể cấm người dân gửi xe ở hầm vì cũng vi phạm quyền sở hữu.

Hướng ra đã có?

Quay trở lại với dự thảo Quy chế mà Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến, ngoài việc với dự án xây mới, chủ đầu tư bắt buộc phải bố trí khu vực để xe điện an toàn, tách biệt và có hệ thống chữa cháy riêng cho cư dân (diện tích được tính vào tổng quy mô chỗ để xe của tòa nhà) thì quy định mới cũng có hướng dẫn cụ thể cho các dự án chung cư hiện hữu.

Trong đó, việc bố trí khu để xe điện phụ thuộc vào điều kiện về không gian, hạ tầng kỹ thuật thực tế nhưng vẫn phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật trên. Cụ thể, khu vực sạc dành cho xe điện phải nằm trong diện tích dự án đã được duyệt, chỉ được đặt tại tầng hầm 1 hoặc tầng bán hầm. Nếu chủ đầu tư bố trí khu vực sạc ở hầm sâu hơn, họ phải có giải pháp kỹ thuật bổ sung và cần được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận.

Bên cạnh đó, theo dự thảo, khu vực đổi pin cho xe điện không được bố trí trong tòa chung cư, mà phải đặt ở vị trí an toàn, cách lối thoát nạn ít nhất 3 m và 1 m nếu có vách ngăn không cháy. Khu vực này phải được lắp camera, kết nối tín hiệu về phòng trực 24/24, trang bị bình chữa cháy phù hợp với đặc tính pin.

Đặc biệt, cá nhân không được sạc xe điện tại sảnh chung cư, hành lang hoặc đường thoát nạn, không mang pin hoặc xe điện vào thang máy hay căn hộ. Họ cũng không được kéo dây điện từ nhà ra ngoài để sạc xe.

Theo các chuyên gia, quy định mới này sẽ giúp các ban quản trị và ban quản lý chung cư có định hướng rõ ràng hơn trong việc giải quyết bài toán chỗ gửi và trạm sạc, trong đó hướng tới mô hình tách bạch và xã hội hóa trạm sạc.