Đó chính là những người hy sinh khi đang làm nhiệm vụ, trên chiếc ca nô chuyên chở tài liệu, tiền bạc của cơ quan ấn loát, Sở Đúc tiền, Bộ Tài chính trên đường lên Đầm Hồng, Bản Thi, đến ngã ba sông Gâm (nay thuộc xã Phúc Ninh, Yên Sơn, Tuyên Quang) thì bị máy bay của thực dân Pháp oanh tạc ngày 25/4/1947.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng (giữa) và lãnh đạo tỉnh Tuyên Quang dâng hương tại phần mộ liệt sĩ Phạm Văn Khang và đồng đội, tại thôn Minh Tân, xã Phúc Ninh, huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang trong chuyến công tác nhân dịp kỷ niệm Ngày Thương binh - Liệt sỹ 27/7/2016. Ảnh: NM.

Chuyến đi lịch sử

Để có được chuyến đi trên, chúng tôi đã phải thu thập những thông tin của Sở Lao động Thương binh - Xã hội (LĐTB&XH) tỉnh Tuyên Quang và các nhân chứng lịch sử còn sống, đó là bác Hạ, hiện đang sống tại phường Phan Thiết, thị xã Tuyên Quang (nay là thành phố Tuyên Quang), nguyên là cán bộ Sở Đúc tiền lúc đó; một số nhân vật khác như bác Nhỡ, bác Nguyễn Văn Ái (thôn Minh Tân, xã Phúc Ninh, huyện Yên Sơn) - người chứng kiến việc chôn cất những người bị nạn, chết trong chuyến ca nô ngày 25/4/1947.

Sau khi thu thập thông tin từ các nhân chứng, ngày 2/4/1997, tôi cùng đoàn cán bộ Ban Liên lạc cán bộ ATK (Bộ Tài chính) gồm có các đồng chí: Trần Thanh, Trưởng ban Liên lạc cán bộ ATK Bộ Tài chính; Bùi Thị Phương, ủy viên thường trực; Nguyễn Duy Bằng, cán bộ Vụ Tổ chức cán bộ, Bộ Tài chính, Nguyễn Hữu Quý, Trưởng phòng Chính sách, Sở Lao động Thương binh - Xã hội tỉnh Tuyên Quang; đồng chí Nguyễn Văn Cáp - Phó Giám đốc Sở Tài chính và các đồng chí Nguyễn Thị Ngọc Lan, lãnh đạo Cục Thuế Tuyên Quang cùng các cán bộ Phòng Tổ chức cán bộ Cục Thuế cùng thực thi nhiệm vụ.

Với kinh nghiệm của người miền núi, tôi cùng đồng chí Đỗ Xuân Đăng, lãnh đạo Phòng Tổ chức cán bộ đã chuẩn bị chu đáo các món ăn đi đường như lương khô, mì tôm, bánh ép… Do đường rừng núi hiểm trở, khó khăn, hơn nữa là phải qua rất nhiều đoạn sông, do đó 2 chiếc ôtô của đoàn công tác phải dừng lại để đoàn đi bộ, vượt qua con sông Lô, sông Gâm hơn 10,5 km mới đến được thôn Minh Tân, xã Phúc Ninh, huyện Yên Sơn.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng viếng mộ các anh hùng liệt sỹ ngành Tài chính. Ảnh: NM.

Tại đây, mọi người trong đoàn như khoẻ lên nhiều vì có một điều linh thiêng phù hộ. Chúng tôi tranh thủ đến gặp cấp ủy, chính quyền địa phương và đến thăm gia đình cụ Ái, năm đó cụ đã ngoài 70 tuổi, cụ là người chứng kiến việc chôn cất. Khi gặp chúng tôi, cụ Ái hồ hởi, chân tình và tiếp tục đưa đoàn đến khu vực có phần mộ, xác định nơi chôn cất.

Đến nơi, đoàn công tác chúng tôi đã kính cẩn thắp hương tưởng niệm hương hồn các liệt sĩ và đồng bào, đồng chí đã hy sinh ngày 25/4/1947. Trong buổi tưởng niệm đó, ngoài các thành viên trong đoàn, còn có những người con, cháu trong gia đình cụ Ái cùng một số đồng bào, các cháu thanh niên và nhi đồng trong thôn xóm.

Qua bài viếng mà đồng chí Trần Thanh, Trưởng đoàn cán bộ Ban liên lạc cán bộ ATK Bộ Tài chính xúc động đọc lên, mọi người hiểu hơn và ý thức sâu sắc đạo lý uống nước nhớ nguồn của dân tộc.

Cũng tại đây, bà con nông dân thôn Minh Tân đã chân thành đem đến chia sẻ với đoàn những tấm mía, quả mơ chua do bà con trồng được để đoàn giải khát…

Nét nổi bật và hình ảnh rất đẹp đáng được trân trọng ở chuyến đi, là có một cụ già tên là cụ Nông ở đội Hồng Bài, xóm Khe Cau, xã Tứ Quận, Yên Sơn. Cụ đã ngoài 80 tuổi, người gầy yếu nhưng khuôn mặt phúc hậu. Khi biết đoàn đang bỡ ngỡ hỏi đường đi lối lại, cụ đã tình nguyện chèo thuyền đưa đoàn qua nhiều thác ghềnh để vượt qua con sông Gâm và một con suối đang trong mùa mưa lũ. Đưa 5 chuyến đò qua lại mà cụ không chịu nhận tiền công, bởi cụ biết được đó là chuyến đi nghĩa tình của những người đi tìm đồng đội sau 50 năm dài chia cách.

Niềm vui của người ở lại

Sau 2 ngày tìm kiếm thu thập thông tin, gặp các nhân chứng và tới địa điểm chôn cất đồng đội, về đến thành phố Tuyên Quang trời đã tối, đoàn công tác chúng tôi tranh thủ báo cáo với các đồng chí lãnh đạo Sở LĐTB-XH, ghi nhận và cảm ơn các cơ quan địa phương đã tạo điều kiện giúp đỡ để đoàn hoàn thành nhiệm vụ...

Về đến nhà khách Tân Trào để nghỉ ngơi đã là 22h30 phút, cả đêm đó mọi người hầu như không ngủ, vì niềm vui sướng đã làm được những gì mong đợi bấy lâu nay với người quá cố. Mọi người chỉ tập trung cho việc cập nhật và ghi sổ nhật ký về một chuyến đi mang đầy tình nghĩa cao cả.

Sau chuyến công tác, về đến Hà Nội, mọi thủ tục đều được hoàn tất. Bộ Tài chính, cùng Bộ LĐTB-XH tổ chức báo tử và trình lên Chính phủ. Ngày 22/11/1997, Thủ tướng Chính phủ Phan Văn Khải đã ký Quyết định số 995/QĐ-TTg công nhận đồng Phạm Văn Khang là liệt sĩ. Lễ trao bằng Tổ quốc ghi công cho gia đình liệt sĩ Phạm Văn Khang đã được tổ chức long trọng vào ngày 9/1/1998 tại gia đình bà Phạm Thị Lượng (vợ liệt sĩ Phạm Văn Khang) ở số 18 Hàng Đậu, phường Đồng Xuân, quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội.

Mong muốn tiếp tục tìm kiếm phần mộ thất lạc

Chiến tranh đã lùi xa nhưng hình ảnh các liệt sỹ vẫn sống mãi trong các thế hệ chúng tôi hôm nay và mai sau. Ai cũng mong sao tiếp tục tìm lại được các phần mộ liệt sỹ đang còn thất lạc để được thăm viếng và lưu giữ tên tuổi của các anh trong sổ vàng truyền thống của ngành.

Các hoạt động “đền ơn đáp nghĩa”, chăm sóc người có công đã thật sự trở thành một phong trào rộng khắp trong các tầng lớp nhân dân, các tổ chức xã hội, các cấp, các ngành, trong đó có Bộ Tài chính. Để rồi, cứ mỗi dịp 27/7, các cán bộ, công chức, viên chức, nhân viên ngành Tài chính cùng đồng bào, chiến sĩ cả nước đã tổ chức nhiều hoạt động thiện nguyện, nhiều việc làm cụ thể, thiết thực, sáng tạo hướng tới các gia đình liệt sĩ, gia đình có công với cách mạng. Việc làm này đã trở thành nét đẹp văn hoá rất cần lưu giữ trong đời sống xã hội hôm nay./.

Vũ Ngọc Lân