Ngày 6/1/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước (Nghị quyết 79), trong đó nhấn mạnh vai trò chủ đạo của khu vực nhà nước trong các ngành, lĩnh vực then chốt, đồng thời yêu cầu nâng cao hiệu quả quản trị, sử dụng vốn và khai thác nguồn lực. Bên cạnh các mục tiêu về tài khóa, hạ tầng và doanh nghiệp nhà nước (DNNN), Nghị quyết cũng đưa ra những cơ chế mới có tác động lan tỏa tới thị trường vốn, trong đó có thị trường chứng khoán.

Theo phân tích của các chuyên gia từ Chứng khoán Yuanta Việt Nam, Nghị quyết 79 ảnh hưởng đến thị trường thông qua 3 cơ chế truyền dẫn chính: tăng vốn cho DNNN, thúc đẩy thoái vốn tại các doanh nghiệp thương mại và khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai.

Những tác động từ Nghị quyết số 79-NQ/TW. Nguồn: Chứng khoán Yuanta Việt Nam.

Cơ chế đầu tiên là cho phép sử dụng toàn bộ nguồn thu từ cổ phần hóa và thoái vốn để tăng vốn điều lệ cho DNNN, thay vì nộp về ngân sách như trước. Quy định này giúp tháo gỡ nút thắt về vốn cấp 1 đối với các ngân hàng thương mại nhà nước như BIDV hay VietinBank, những tổ chức đang chịu áp lực lớn trong việc đáp ứng các chuẩn mực an toàn vốn Basel II và Basel III.

Khi có thể giữ lại lợi nhuận hoặc nhận dòng vốn tái đầu tư từ Tổng Công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC), các ngân hàng này sẽ cải thiện năng lực tài chính, mở rộng quy mô tín dụng và nâng cao khả năng sinh lời. Trên thị trường chứng khoán, việc tăng vốn chủ sở hữu giúp cải thiện giá trị sổ sách và nền tảng định giá cổ phiếu, qua đó hỗ trợ xu hướng tăng trưởng dài hạn.

Cơ chế thứ hai là phân tách rõ giữa doanh nghiệp “chiến lược” và doanh nghiệp “thương mại”. Theo Nghị quyết 79, Nhà nước tiếp tục nắm giữ trên 50% vốn tại các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực then chốt như quốc phòng, an ninh, năng lượng, tài chính - ngân hàng và hạ tầng giao thông. Ngược lại, tại các doanh nghiệp mang tính thương mại, nơi khu vực tư nhân có thể đảm nhiệm tốt, tỷ lệ vốn nhà nước sẽ giảm xuống dưới mức chi phối.

Điều này được kỳ vọng sẽ kích hoạt một làn sóng thoái vốn trong giai đoạn 2026 - 2027, làm gia tăng nguồn cung cổ phiếu chất lượng cao trên thị trường, đồng thời thu hút thêm dòng vốn tư nhân và vốn ngoại. Việc mở rộng “hàng hóa” niêm yết cũng góp phần cải thiện chiều sâu và tính thanh khoản của thị trường chứng khoán.

Cơ chế thứ ba liên quan đến việc khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai. Nghị quyết 79 nhấn mạnh quản lý, sử dụng đất đai theo hướng công khai, minh bạch và hiệu quả. Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với các DNNN sở hữu quỹ đất lớn như doanh nghiệp cao su, nông - lâm nghiệp. Nếu quá trình chuyển đổi đất nông nghiệp sang đất khu công nghiệp hoặc đô thị được thực hiện đúng quy hoạch và pháp luật, giá trị tài sản ròng của doanh nghiệp có thể tăng mạnh, qua đó cải thiện triển vọng định giá cổ phiếu trên thị trường.

Bên cạnh 3 cơ chế trên, Nghị quyết 79 cũng cho thấy sự thay đổi trong tư duy quản lý vốn nhà nước. Trước đây, mục tiêu bảo toàn vốn và tránh rủi ro khiến nhiều DNNN chậm triển khai các dự án đầu tư chiến lược.

Nghị quyết xác định kinh tế nhà nước là công cụ dẫn dắt và điều tiết nền kinh tế, cho phép khu vực này chủ động hơn trong phân bổ nguồn lực, miễn là bảo đảm hiệu quả và minh bạch. Sự thay đổi này tạo điều kiện để các DNNN, đặc biệt là các doanh nghiệp niêm yết, tham gia sâu hơn vào các dự án hạ tầng, năng lượng và công nghệ, những lĩnh vực có nhu cầu vốn lớn và ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường vốn.

Một điểm đáng chú ý khác là vai trò của SCIC. Theo định hướng của Nghị quyết 79, SCIC sẽ từng bước vận hành như một định chế tài chính chuyên nghiệp, tương tự mô hình quỹ đầu tư quốc gia. Việc đẩy mạnh thoái vốn tại các doanh nghiệp thương mại để tái đầu tư vào các lĩnh vực ưu tiên như công nghệ, hạ tầng số và năng lượng xanh có thể tạo ra sự dịch chuyển dòng vốn đáng kể trên thị trường chứng khoán. Quá trình này không chỉ nâng cao tính thanh khoản, mà còn góp phần nâng chất lượng danh mục doanh nghiệp niêm yết.

Nhìn chung, Nghị quyết 79 không chỉ là văn kiện định hướng phát triển kinh tế nhà nước, mà còn tạo ra những tác động thực chất đối với thị trường vốn. Thông qua cơ chế tăng vốn cho DNNN, thúc đẩy thoái vốn tại các doanh nghiệp thương mại, khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai và tái định vị vai trò của SCIC, Nghị quyết góp phần mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng và cải thiện cấu trúc của thị trường chứng khoán Việt Nam. Trong trung và dài hạn, đây sẽ là nền tảng quan trọng để thị trường vốn phát huy tốt hơn vai trò huy động và phân bổ nguồn lực cho tăng trưởng kinh tế./.