Chia sẻ tại Hội nghị gặp gỡ, trao đổi với các doanh nghiệp lớn trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh ngày 28/8, bà Trịnh Thị Nga - Kiểm tra viên Phòng Nghiệp vụ - Dự toán - Pháp chế (Thuế TP. Hồ Chí Minh) cho biết, từ ngày 1/7/2026, Luật Quản lý thuế chính thức có hiệu lực cùng một loạt văn bản hướng dẫn.
Các quy định mới tập trung vào 4 nhóm vấn đề lớn, gồm: quản lý khai và hoàn thuế; giao dịch liên kết; thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung tối thiểu toàn cầu; quản lý thuế dựa trên mức độ rủi ro và tuân thủ.
Một trong những nội dung doanh nghiệp cần lưu ý khi phát hiện sai sót trong hồ sơ khai thuế là khai bổ sung và giải trình bổ sung.
 |
| Bà Trịnh Thị Nga - Kiểm tra viên Phòng Nghiệp vụ - Dự toán - Pháp chế (Thuế TP. Hồ Chí Minh) chia sẻ tại sự kiện. Ảnh: Việt Dũng. |
Theo bà Nga, nếu phát hiện sai sót trước khi cơ quan thuế hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền công bố quyết định thanh tra, kiểm tra, đồng thời sai sót không thuộc phạm vi, thời kỳ thanh tra, kiểm tra và không thuộc trường hợp cơ quan điều tra yêu cầu không được khai bổ sung, thì doanh nghiệp được khai bổ sung trong vòng 5 năm kể từ ngày hết hạn nộp hồ sơ khai thuế.
Các trường hợp còn lại sẽ thực hiện theo quy trình giải trình bổ sung. Chẳng hạn, nếu sai sót được phát hiện khi hồ sơ đã nằm trong phạm vi, thời kỳ thanh tra, kiểm tra hoặc đã quá thời hạn 5 năm, thì doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục giải trình với cơ quan thuế.
Về xử lý tài chính, nếu việc khai bổ sung làm tăng số thuế phải nộp hoặc giảm số thuế được miễn, giảm, hoàn, doanh nghiệp phải nộp đủ số thuế thiếu và tiền chậm nộp. Trường hợp sai sót làm giảm số thuế phải nộp, tiền chậm nộp được điều chỉnh giảm và số tiền nộp thừa được xử lý theo quy định.
Đối với hồ sơ giải trình bổ sung, doanh nghiệp phải nêu rõ nội dung, lý do, kỳ điều chỉnh, số thuế điều chỉnh và gửi kèm tài liệu liên quan. Trong vòng 5 ngày, cơ quan thuế sẽ rà soát và thông báo bằng văn bản về việc chấp nhận hoặc không chấp nhận hồ sơ.
Một thay đổi đáng chú ý liên quan đến nghĩa vụ khai thay, nộp thay là trường hợp doanh nghiệp Việt Nam sử dụng dịch vụ của nhà thầu nước ngoài. Theo quy định mới, doanh nghiệp vẫn có trách nhiệm khai thay, nộp thay theo tháng. Tuy nhiên, nếu trong tháng không phát sinh thanh toán, khấu trừ, doanh nghiệp không phải nộp tờ khai trắng như trước đây.
Khi hợp đồng kết thúc, doanh nghiệp vẫn phải quyết toán thay cho nhà thầu. Tuy nhiên, nếu không có thay đổi so với các kỳ khai tháng, doanh nghiệp không phải nộp tờ khai quyết toán.
Đại diện Thuế TP. Hồ Chí Minh cho biết, Nghị định số 252/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế đặt ra lộ trình mới đối với việc phân bổ thuế phải nộp giữa các địa phương.
Đối với thuế giá trị gia tăng (GTGT), việc phân bổ đang áp dụng với một số hoạt động như xổ số điện toán, công trình xây dựng, chuyển nhượng bất động sản, cơ sở sản xuất và thủy điện. Tuy nhiên, cơ chế phân bổ này chỉ thực hiện đến hết ngày 31/12/2026.
Từ ngày 1/1/2027, việc phân bổ thuế GTGT chỉ còn áp dụng đối với xổ số điện toán và thuế GTGT đầu vào. Doanh nghiệp có hoạt động sản xuất, xây dựng, kinh doanh bất động sản tại nhiều địa phương cần lưu ý và nchuẩn bị sớm cho sự thay đổi này.
Đối với thuế thu nhập doanh nghiệp, doanh nghiệp vẫn phải phân bổ cho cơ sở sản xuất, bao gồm cơ sở gia công, lắp ráp và điện mặt trời. Với thuế thu nhập cá nhân, doanh nghiệp được chủ động lựa chọn khai tập trung tại trụ sở rồi phân bổ hoặc khai riêng tại cơ quan thuế quản lý đơn vị phụ thuộc.
Quy định mới cũng điều chỉnh đáng kể thủ tục hoàn thuế. Theo đó, bổ sung trường hợp hoàn thuế đối với mức thuế suất 5% và dự án đầu tư mở rộng. Ngược lại, các trường hợp chuyển đổi sở hữu, chuyển đổi doanh nghiệp, sáp nhập, chia tách, hợp nhất không còn thuộc trường hợp được hoàn thuế.
Đáng chú ý, quy trình hoàn thuế được đẩy mạnh theo hướng điện tử và tự động. Hệ thống thuế tự động gửi thông báo tiếp nhận hồ sơ; doanh nghiệp có quyền hủy hồ sơ khi cơ quan thuế chưa ban hành quyết định hoàn hoặc chưa công bố quyết định kiểm tra.
 |
| Hội nghị gặp gỡ, trao đổi với các doanh nghiệp lớn do Thuế TP. Hồ Chí Minh tổ chức thu hút sự quan tâm của nhiều doanh nghiệp trên địa bàn. Ảnh: Việt Dũng. |
Đối với hồ sơ thuộc diện “hoàn trước”, hệ thống sẽ tự động rà soát. Nếu cần giải trình, yêu cầu sẽ được gửi tự động đến doanh nghiệp. Nếu doanh nghiệp không phản hồi, cơ quan thuế sẽ thông báo không đủ điều kiện hoàn thuế, thay vì chuyển sang diện kiểm tra trước như quy định cũ.
Với doanh nghiệp có giao dịch liên kết, khi phát sinh giao dịch, doanh nghiệp có các nghĩa vụ cốt lõi gồm: kê khai xác định giá giao dịch liên kết, chứng minh phương pháp xác định giá phù hợp, kê khai các phụ lục liên quan và lập, lưu trữ hồ sơ xác định giá.
Một điểm đáng chú ý là nới điều kiện miễn lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết. Theo đó, doanh nghiệp có doanh thu dưới 50 tỷ đồng và tổng giá trị giao dịch liên kết dưới 30 tỷ đồng thuộc trường hợp được miễn lập hồ sơ. Ngoài ra, doanh nghiệp đáp ứng các điều kiện về doanh thu và tỷ suất lợi nhuận cũng có thể được miễn.
Một thay đổi khác mà các tập đoàn, doanh nghiệp đa quốc gia cần lưu ý liên quan đến Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia (CBCR). Theo quy định mới, công ty mẹ tối cao tại Việt Nam có doanh thu hợp nhất toàn cầu trong năm tài chính liền kề trước năm báo cáo từ 750 triệu euro trở lên thuộc đối tượng phải nộp CBCR.
Điểm mới là ngưỡng này thay cho mức 18.000 tỷ đồng trước đây. Đồng thời căn cứ xác định được chuyển sang doanh thu hợp nhất của năm tài chính liền kề trước năm báo cáo.
Trong một số trường hợp, doanh nghiệp tại Việt Nam được miễn nộp lại CBCR. Chẳng hạn, khi công ty mẹ tối cao đã nộp báo cáo tại nước cư trú và nước đó có thỏa thuận trao đổi thông tin tự động với Việt Nam. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn phải thực hiện nghĩa vụ thông báo theo quy định.
Báo cáo CBCR được gửi trực tuyến bằng định dạng XML, chậm nhất 12 tháng kể từ ngày kết thúc năm tài chính của công ty mẹ tối cao.
Đối với các tập đoàn đa quốc gia thuộc phạm vi áp dụng, Việt Nam đang thực hiện thuế tối thiểu toàn cầu theo Nghị quyết 107/2023/QH15 và Nghị định số 236/2025/NĐ-CP, áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2024.
Đối tượng áp dụng là các đơn vị hợp thành của tập đoàn đa quốc gia có doanh thu hợp nhất của công ty mẹ tối cao đạt từ 750 triệu euro trở lên trong ít nhất 2 năm của 4 năm liền kề trước năm báo cáo.
Theo bà Nga, doanh nghiệp tại Việt Nam cần đặc biệt lưu ý 3 nghĩa vụ hành chính.
Thứ nhất, nếu tập đoàn có nhiều đơn vị hợp thành tại Việt Nam, phải chỉ định một đơn vị đại diện thực hiện kê khai và thông báo trong vòng 30 ngày kể từ ngày kết thúc năm tài chính của công ty mẹ.
Thứ hai, đăng ký thuế lần đầu chậm nhất 90 ngày kể từ ngày kết thúc năm tài chính.
Thứ ba, kê khai và xác định thuế bổ sung tối thiểu nội địa đạt chuẩn (QDMTT), với thời hạn nộp hồ sơ chậm nhất 12 tháng kể từ ngày kết thúc năm tài chính./.
