Nhìn lại hơn 1 năm triển khai, Nghị định số 174/2024/NĐ-CP ban hành ngày 30/12/2024, có hiệu lực từ ngày 15/2/2025, quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm đã góp phần quan trọng nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp, bảo vệ quyền lợi của người tham gia bảo hiểm và thúc đẩy thị trường phát triển minh bạch, bền vững.
Thông tin từ Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính) cho thấy, năm 2025, Cục đã rà soát và báo cáo Bộ Tài chính xử phạt vi phạm hành chính đối với 6 doanh nghiệp và 2 văn phòng đại diện có hành vi vi phạm được phát hiện qua công tác kiểm tra, với tổng số tiền xử phạt đã nộp vào ngân sách nhà nước là 1,605 tỷ đồng.
 |
| Ảnh minh họa |
Thông qua hoạt động kiểm tra, Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm đã kịp thời phát hiện, chấn chỉnh các sai phạm, kiến nghị xử lý tài chính và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, qua đó, góp phần giữ vững kỷ cương, thúc đẩy thị trường bảo hiểm phát triển lành mạnh, an toàn và hiệu quả.
Trong bối cảnh chức năng và thẩm quyền của một số cơ quan nhà nước có sự điều chỉnh, yêu cầu cập nhật quy định về thẩm quyền xử phạt và nguyên tắc phân định trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm được đặt ra cấp thiết. Nghị định số 78/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 174/2024/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm đã được ban hành ngày 17/3/2026 và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/5/2026.
Việc sửa đổi, bổ sung nghị định kịp thời nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý đồng bộ, thống nhất; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với cải cách thủ tục hành chính. Đồng thời, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, kết hợp với chế độ hậu kiểm giúp kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm pháp luật về kinh doanh bảo hiểm, từ đó, giữ vững kỷ cương và sự bền vững của thị trường.
Nghị định số 78/2026/NĐ-CP gồm nhiều nội dung sửa đổi, bổ sung quan trọng. Trong đó, điểm mới nổi bật là nâng trần mức phạt ở nhiều cấp, đồng thời, tái cấu trúc hệ thống thẩm quyền theo mô hình tổ chức mới, đặc biệt với Ngân hàng Nhà nước theo cấp khu vực, phù hợp với quá trình tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu quả quản lý.
| Bổ sung cơ chế xử phạt bảo hiểm trên môi trường điện tử Nghị định số 78/2026/NĐ-CP bổ sung quy định về xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử từ ngày 1/5/2026, theo quy định tại Điều 18a Luật Xử lý vi phạm hành chính và Chương IIIa Nghị định số 190/2025/NĐ-CP ngày 1/7/2025. Trước đây, chưa có quy định về xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm. Các quy định chủ yếu tập trung vào hành vi vi phạm, hình thức xử phạt, thẩm quyền xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả theo phương thức xử lý trực tiếp. |
Theo đó, Trưởng đoàn kiểm tra do Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm thành lập có quyền phạt tiền đến 80 triệu đồng (nâng từ mức 50 triệu đồng); Giám đốc Công an tỉnh được phạt tiền lên tới 100 triệu đồng (tăng gấp đôi từ mức 50 triệu đồng). Đồng thời, quy định mở rộng thêm nhiều chủ thể có thẩm quyền xử phạt như: chiến sĩ công an nhân dân đang thi hành công vụ, đội trưởng, trưởng công an cấp xã, trưởng phòng nghiệp vụ thuộc Cục An ninh kinh tế...
Theo quy định mới, Trưởng đoàn thanh tra của Ngân hàng Nhà nước khu vực có quyền phạt cảnh cáo, phạt tiền đến 50 triệu đồng và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả; Chánh Thanh tra Ngân hàng Nhà nước khu vực có quyền phạt tiền đến 80 triệu đồng. Chánh Thanh tra Ngân hàng Nhà nước và Trưởng đoàn thanh tra do Chánh Thanh tra Ngân hàng Nhà nước thành lập có thể phạt đến 100 triệu đồng.
So với trước đây, mức xử phạt đã được nâng lên đáng kể khi thanh tra viên chỉ được phạt tối đa 500.000 đồng và Cục trưởng Cục Thanh tra, giám sát ngân hàng có quyền phạt đến 70 triệu đồng.
Ngoài ra, Nghị định cũng sửa đổi quy định về nguyên tắc xác định và phân định thẩm quyền xử phạt. Trong đó, làm rõ trách nhiệm chuyển hồ sơ khi vượt thẩm quyền, cũng như nguyên tắc xử lý trong trường hợp có nhiều người cùng có thẩm quyền xử phạt.
