Nhiều trang trại, hợp tác xã hay địa phương lưỡng lự trong việc tái đàn, tăng đàn. Ảnh: TL

>> Tái đàn lợn nhanh, an toàn góp phần hạ giá thịt lợn

Trạng trại, hợp tác xã gặp khó trong tái đàn

Hiện nay, việc tái đàn lợn đang được đẩy mạnh với quyết tâm cao nhất, mục tiêu chung là vừa đáp ứng đủ nhu cầu, vừa giảm giá thành thịt lợn, nhưng vẫn đảm bảo công tác phòng dịch. Tuy nhiên, để tái đàn, tăng đàn như hiện nay, các trang trại, hợp tác xã (HTX) đang gặp rất nhiều khó khăn.

Theo ông Lê Đức Thịnh - Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn - Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT), khó khăn lớn nhất trong công tác tái đàn là nguy cơ dịch bệnh còn rất cao.

Mặc dù theo thống kê đã có đến 99,3 số xã/phường trong cả nước được cho là đã cơ bản hết dịch tả châu Phi. Tuy nhiên, các chủ trang trại, HTX cho rằng trên thực tế, tình hình diễn biến dịch vẫn còn phức tạp... nên việc tái đàn lúc này thật sự rất rủi ro. Đặc biệt theo thống kê hiện có đến 41,9% số trang trại vẫn còn phân bổ trong phạm vi các khu dân cư, điều kiện cách ly phòng bệnh rất khó khăn.

Bên cạnh đó, các trang trại đã cạn kiệt vốn để đầu tư chăn nuôi. Trải qua các khủng hoảng 70 - 80% các trang trại, HTX hiện thiếu vốn trầm trọng để mua thức ăn, con giống trong khi nợ tín dụng chưa trả được nên không vay mới được ở các ngân hàng. Nhu cầu vay trung bình là trên dưới 1 tỷ đồng/trang trại và các HTX là khoảng từ 3 đến 5 tỷ đồng/HTX.

Một trong những "nút thắt" lớn hiện nay là do đàn nái suy giảm nghiêm trọng nên các trang trại hiện không có con giống để tái đàn. Nguồn con giống trên thị trường khan hiếm và giá quá cao.

Sở NN&PTNT tỉnh Đồng Nai cho biết, theo các chủ trang trại, tình hình con giống hiện nay rất khó khăn, khan hiếm dẫn đến giá rất cao từ 2,5 - 3 triệu đồng/con, nhiều chủ trại không đủ khả năng tái đàn.

Là một trong những tỉnh chủ động cho các hộ chăn nuôi tái đàn từ tháng 9/2019 với điều kiện đảm bảo được an toàn sinh học và chủ động được con giống, Yên Bái dự kiến sẽ tái đàn đạt tổng lượng 528.000 con, tăng hơn 40.000 con so với trước dịch tả lợn châu Phi. Tuy nhiên, ông Đỗ Đức Duy - Chủ tịch UBND tỉnh Yên Bái thừa nhận, khó khăn lớn nhất hiện nay của tỉnh khi tái đàn lợn là con giống an toàn và vốn do 65% mô hình chăn nuôi là hộ gia đình, dẫn tới thiếu kinh phí.

Tương tự, ông Phạm Văn Bông - Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Bình Dương cho hay, tiến độ tái đàn ở các trang trại chăn nuôi tư nhân còn chậm chủ yếu do lo ngại dịch bệnh tái phát và khan hiếm lợn giống. Giá lợn hơi đang tăng cao, nông dân cũng rất muốn tái đàn nhưng lại gặp khó khăn ở khâu con giống. Hiện do khan hiếm nên con giống có giá rất cao, từ 160.000 - 170.000 đồng/kg.

Lý giải nguyên nhân dẫn đến con giống khan hiếm và giá tăng cao, Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Phùng Đức Tiến cũng cho rằng, vừa qua các doanh nghiệp lớn sản xuất lợn giống chủ yếu thay thế nội bộ của doanh nghiệp và mạng lưới gia công, rất hạn chế bán con giống ra ngoài. Do đó, nguồn lợn giống cũng khan hơn, nhiều nông hộ, trang trại bên ngoài không tiếp cận được nguồn giống dẫn đến giá mặt hàng này hiện nay tăng rất cao, từ 2,5 triệu đồng đến hơn 3 triệu đồng/con.

"Dù giá tăng cao nhưng nhiều hộ có tiền, có điều kiện cũng không mua được giống để tăng, tái đàn" - ông Tiến nói.

Cùng với khó khăn về con giống, hiện chưa có nhiều trang trại áp dụng công nghệ cao và các biện pháp an toàn sinh học trong chăn nuôi để tăng hiệu quả, giảm rủi ro cho chăn nuôi… Có thể thấy, với những khó khăn đó khiến nhiều nơi, nhiều trang trại, HTX hay địa phương lưỡng lự trong việc tái đàn, tăng đàn.

Hạ giá "đầu vào" thì mới có cơ hội kéo giá thịt lợn xuống

Nhằm thúc đẩy tái đàn, tăng đàn nhanh và an toàn, ông Lê Đức Thịnh nhấn mạnh, thời gian tới cần tạo điều kiện để các trang trại, HTX thụ hưởng các gói chính sách hỗ trợ vượt qua dịch bệnh của Chính phủ như đang áp dụng cho các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp sản xuất kinh doanh như khoanh nợ, giãn nợ, miễn thuế, tiếp cận tín dụng. Cùng với đó, hệ thống chăn nuôi, thú y và khuyến nông và chính quyền cơ sở ở các địa phương cần thắt chặt kiểm tra và hỗ trợ an toàn sinh học, an toàn dịch bệnh.

Về giải pháp lâu dài, Chính phủ và các địa phương cần tập trung hỗ trợ cho các trang trại, HTX vào những khâu dễ bị độc quyền trên thị trường như sản xuất và cung ứng thức ăn và con giống; khâu giết mổ và bảo quản. Hỗ trợ những HTX phát triển chuỗi giá trị sản phẩm trang trại của mình bằng cách giúp xây dựng các cơ sở chế biến, phối trộn thức ăn, cơ sở giết mổ, mở cửa hàng, đại lý giới thiệu và bán sản phẩm của trang trại, HTX.

Về phía HTX, ông Lê Văn Nghị - Phó Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam cũng cho hay, để giảm giá thịt lợn thì cần tăng đàn, tái đàn. Theo đó, ông Nghị đề nghị hỗ trợ giống để tăng đàn, tái đàn, đặc biệt ở các HTX.

"Bộ NN&PTNT trước hết cần quan tâm và có hướng dẫn chỉ đạo để thực hiện và khai thác triệt để gói hỗ trợ sau dịch Covid-19 của Chính phủ, ngân hàng như hoãn, giãn nợ, cho vay tăng đàn, tái đàn... Đồng thời, hỗ trợ đầu vào từ thức ăn chăn nuôi đến con giống cần thiết thực hơn; hạ giá đầu vào thì mới có cơ hội kéo giá thịt lợn xuống" - ông Nghị kiến nghị.

Ở góc độ địa phương, ông Đỗ Đức Duy kiến nghị các doanh nghiệp và Bộ NN&PTNT hỗ trợ con giống, kỹ thuật và chăn nuôi an toàn sinh học để các trang trại, các hộ tăng, tái đàn để sớm khôi phục sản xuất, chăn nuôi trở lại, bền vững hơn.

Con giống là khâu then chốt để đẩy mạnh tăng đàn, tái đàn lợn. Do giá lợn giống đang rất cao, mới đây, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Nguyễn Xuân Cường đã đề nghị các địa phương cần tạo mọi điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp, người chăn nuôi đẩy mạnh công tác tăng đàn, góp phần kéo giảm giá thịt lợn trên thị trường.

Theo Bộ NN&PTNT, quy mô đàn giống cả nước trong năm nay không thiếu nhưng do đứt gãy trong giai đoạn tháng 5/2019 là đỉnh điểm của dịch tả lợn châu Phi nên nguồn giống bị thiếu hụt. Ngoài việc tự sản xuất, hiện nay các doanh nghiệp còn đăng ký nhập khẩu giống, Bộ NN&PTN cũng nỗ lực để đưa con giống về nước trong thời gian sớm nhất./.

Khánh Linh