Thu vượt tiến độ, cơ cấu chuyển dịch tích cực

Bức tranh thu ngân sách nhà nước (NSNN) quý I/2026 của tỉnh Đắk Lắk đang giữ được sự ổn định, với tổng thu nội địa ước đạt 5.057 tỷ đồng, ngành Thuế đạt 93,9% dự toán quý, tương đương gần 30% dự toán Trung ương giao và hơn 28% dự toán HĐND tỉnh giao. Đáng chú ý, mức tăng trưởng 10,8% so với cùng kỳ năm 2025 phản ánh sự phục hồi và mở rộng của các hoạt động kinh tế trên địa bàn.

Điểm sáng nổi bật nằm ở nhóm thu không bao gồm tiền sử dụng đất. Cụ thể, tổng thu nội địa trừ tiền sử dụng đất ước đạt 3.982 tỷ đồng, đạt 106,6% dự toán quý và tăng 22,2% so với cùng kỳ. Trong đó, tổng thu thuế, phí nội địa ước đạt 3.826 tỷ đồng, tăng 23,2% so với cùng kỳ.

Riêng thu thuế, phí do ngành thuế quản lý ước đạt 3.863 tỷ đồng, đạt 107,1% dự toán quý, tăng 21,5% so với cùng kỳ; 100% đơn vị trong toàn ngành (14/14) đạt và vượt dự toán được giao trong quý I.

Ngành Thuế Đắk Lắk tích cực giải đáp mọi vướng mắc, đồng hành cùng doanh nghiệp và người dân. Ảnh: Lạc Nguyên

Xét theo khu vực kinh tế, kết quả thu có sự phân hóa rõ. Thu từ khu vực doanh nghiệp ngoài quốc doanh tăng 49% so với cùng kỳ, là động lực chính cho tăng trưởng thu ngân sách. Khu vực doanh nghiệp nhà nước tăng 29%, chủ yếu do sản lượng thủy điện tăng và một số doanh nghiệp nộp quyết toán thuế tăng. Trong khi đó, thu từ khu vực có vốn đầu tư nước ngoài chỉ bằng 69,7% so với cùng kỳ, giảm 42 tỷ đồng.

Một số sắc thuế ghi nhận mức tăng khá như lệ phí trước bạ tăng 57,7%, chủ yếu từ nhà đất và ô tô; thuế bảo vệ môi trường tăng 6,8%; thu từ xổ số tăng 11,3%. Thuế thu nhập cá nhân tăng 2%, chủ yếu do thu từ tiền lương, tiền công và đầu tư vốn tăng.

Tuy nhiên, không phải tất cả các nguồn thu đều khả quan. Thu tiền sử dụng đất đạt 65,2% dự toán quý và bằng 82,4% so với cùng kỳ. Một số khoản thu như phí - lệ phí, tiền thuê đất, thu từ khai thác khoáng sản đều giảm, chủ yếu do thay đổi chính sách và yếu tố phát sinh một lần trong năm trước không còn lặp lại.

Về quản lý nợ thuế, toàn ngành ước thu nợ và xử lý giảm nợ đạt 1.229 tỷ đồng; tổng nợ thuế đến ngày 31/3/2026 còn 1.065 tỷ đồng, giảm so với cuối năm 2025. Trong quý, đã ban hành 31 thông báo tạm hoãn xuất cảnh, 919 quyết định trích tiền từ tài khoản/phong tỏa tài khoản với số tiền 238 tỷ đồng và 167 quyết định ngừng sử dụng hóa đơn với số tiền 3,2 tỷ đồng.

Chính sách giảm thu và biến động kinh tế tạo áp lực lên nguồn lực

Dù đạt kết quả tích cực trong quý I, ngành Thuế Đắk Lắk đang đối mặt với nhiều áp lực trong quý II và cả năm 2026. Áp lực lớn nhất đến từ các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và người dân, vốn làm giảm đáng kể nguồn thu ngân sách.

Trong quý I, tổng số tiền thuế, phí được giảm theo các chính sách đạt 1.962 tỷ đồng. Trong đó, giảm thuế giá trị gia tăng 1.070 tỷ đồng, giảm thuế bảo vệ môi trường 840 tỷ đồng và chấm dứt thu lệ phí môn bài làm giảm 52 tỷ đồng.

Ngành Thuế tỉnh tăng cường công tác tuyên truyền, hướng dẫn chính sách thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh. Ảnh: Lạc Nguyên

Dự kiến trong quý II, các chính sách tiếp tục ảnh hưởng đến nguồn thu. Việc giảm thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu làm giảm khoảng 150 tỷ đồng. Bên cạnh đó, các điều chỉnh về thuế thu nhập cá nhân, ngưỡng doanh thu hộ kinh doanh và chính sách thuế GTGT đối với nông sản tiếp tục tác động đến nguồn thu ngân sách.

Bên cạnh yếu tố chính sách, bối cảnh kinh tế vĩ mô cũng đặt ra nhiều thách thức. Biến động địa chính trị, giá xăng dầu tăng, lạm phát và đứt gãy chuỗi cung ứng đang ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Trong điều kiện đó, khả năng tạo nguồn thu mới trở nên khó khăn hơn, trong khi áp lực hoàn thành dự toán vẫn rất lớn.

Thuế tỉnh Đắk Lắk cho biết, trước những áp lực đó, ngành Thuế đã xác định rõ 5 nhiệm vụ trọng tâm cho quý II là tiếp tục bám sát chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Tài chính, Cục Thuế và UBND tỉnh; chủ động khai thác nguồn thu, chống thất thu, phấn đấu hoàn thành dự toán thu ngân sách. Đồng thời, đẩy mạnh cải cách hành chính, kiểm soát thủ tục thuế, gắn với chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ thông tin nhằm đơn giản hóa quy trình, tạo thuận lợi cho người nộp thuế.

Cùng với đó, công tác tuyên truyền, hướng dẫn chính sách thuế được đổi mới, đảm bảo triển khai kịp thời các quy định mới; mở rộng áp dụng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.

Ngành cũng tập trung nâng cao chất lượng hỗ trợ người nộp thuế, cải thiện hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính, đảm bảo đúng thời hạn, đồng thời tăng cường quản lý thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh, hỗ trợ tuân thủ pháp luật thuế.

Công tác kiểm tra, chống thất thu được đẩy mạnh theo hướng có trọng tâm, tập trung vào các lĩnh vực rủi ro cao như thương mại điện tử, dịch vụ, khai thác khoáng sản, kinh doanh vàng…; đồng thời tăng cường kiểm soát hóa đơn, xử lý vi phạm và thu hồi nợ đọng thuế.

Bên cạnh đó, ngành tiếp tục siết chặt kỷ luật, kỷ cương, tăng cường kiểm tra nội bộ, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đảm bảo thực hiện đúng quy định trong toàn hệ thống./.