Thanh toán điện tử dần trở thành thói quen

Trước đây, mỗi ngày kết thúc việc bán hàng, ông Đặng Phít - chủ hộ kinh doanh tạp hóa tại thôn Thái, xã Ea Hiao, Đắk Lắk phải dành thời gian kiểm đếm tiền mặt, tổng hợp doanh thu và đối chiếu sổ sách. Công việc này không chỉ mất thời gian mà đôi khi còn xảy ra sai sót trong quá trình ghi chép.

Từ khi triển khai thanh toán bằng mã QR, phần lớn khách hàng của cửa hàng đã chuyển sang hình thức chuyển khoản. Các giao dịch được ghi nhận tự động qua tài khoản ngân hàng, giúp việc theo dõi doanh thu hằng ngày trở nên thuận lợi hơn, đồng thời hỗ trợ quản lý dòng tiền và đối chiếu với hóa đơn bán hàng.

Không chỉ riêng cửa hàng tạp hóa, xu hướng thanh toán không dùng tiền mặt cũng đang ngày càng phổ biến ở nhiều hộ kinh doanh trên địa bàn tỉnh. Ông Phan Sỹ Hải - hộ kinh doanh đồ điện nước tại thôn Tân Lập 6, xã Pơng Drang cho biết việc áp dụng thanh toán bằng chuyển khoản và quét mã QR giúp việc quản lý doanh thu thuận lợi hơn vì toàn bộ giao dịch đều được lưu lại. Dù hiện nay vẫn còn một số khách hàng có thói quen sử dụng tiền mặt, song tỷ lệ thanh toán điện tử đang tăng dần qua từng năm và mang lại nhiều thuận lợi cho hoạt động kinh doanh.

Cơ quan thuế thường xuyên hướng dẫn các hộ, cá nhân kinh doanh thực hiện thông báo tài khoản ngân hàng. Ảnh: Lạc Nguyên

Theo ông Nguyễn Sỹ Phấn - Trưởng phòng Quản lý hộ kinh doanh, cá nhân và thu khác, Thuế tỉnh Đắk Lắk, trước đây phần lớn các giao dịch được thực hiện bằng tiền mặt nên cơ quan thuế gặp nhiều khó khăn trong việc xác định chính xác doanh thu thực tế của người nộp thuế, đặc biệt đối với hộ kinh doanh và các hoạt động kinh doanh nhỏ lẻ.

Hiện nay, khi các giao dịch được thực hiện thông qua tài khoản ngân hàng, mã QR, ví điện tử hoặc các nền tảng thanh toán số, dòng tiền được ghi nhận đầy đủ, tạo ra dữ liệu điện tử phục vụ công tác quản lý. Điều này giúp cơ quan thuế từng bước chuyển từ phương thức quản lý dựa nhiều vào điều tra, khảo sát thủ công sang quản lý dựa trên dữ liệu số, phân tích rủi ro và đối chiếu thông tin từ nhiều nguồn khác nhau.

Ông Nguyễn Sỹ Phấn cho rằng, đây là cơ sở quan trọng để ngành Thuế từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ công tác phân tích, đối chiếu doanh thu phát sinh, nâng cao hiệu quả quản lý thuế đối với hộ kinh doanh. Trong thời gian tới, cơ quan thuế sẽ tiếp tục đôn đốc, hướng dẫn các hộ, cá nhân kinh doanh còn lại thực hiện thông báo tài khoản ngân hàng, ví điện tử theo quy định, phấn đấu hoàn thành trước ngày 31/7/2026.

Tăng đối chiếu dữ liệu, hạn chế thất thu ngân sách

Cùng với việc mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt, dữ liệu từ các giao dịch điện tử đang trở thành nguồn thông tin quan trọng phục vụ công tác quản lý thuế.

Theo ông Nguyễn Sỹ Phấn, trên cơ sở dữ liệu được cung cấp theo quy định của pháp luật, cơ quan thuế thực hiện đối chiếu doanh thu kê khai với nhiều nguồn dữ liệu khác như hóa đơn điện tử, dữ liệu từ máy tính tiền, dữ liệu thương mại điện tử, dữ liệu thanh toán điện tử và các nguồn thông tin hợp pháp khác.

Thanh toán không dùng tiền mặt góp phần nâng cao hiệu quả quản lý thuế. Ảnh: Lạc Nguyên

Việc liên thông và đối chiếu các nguồn dữ liệu giúp cơ quan thuế có cái nhìn toàn diện hơn về hoạt động kinh doanh của người nộp thuế. Thông qua đó, cơ quan thuế có thể phát hiện những trường hợp có dấu hiệu chênh lệch giữa doanh thu thực tế và doanh thu kê khai để thực hiện rà soát, làm việc với người nộp thuế và hướng dẫn kê khai đúng quy định.

Trong năm 2025, cơ quan thuế đã thực hiện điều chỉnh doanh thu, truy thu và xử phạt đối với 4.158 hộ kinh doanh với tổng số tiền truy thu, xử phạt hơn 34,17 tỷ đồng.

Riêng qua công tác rà soát, đối chiếu dữ liệu, cơ quan thuế đã phát hiện 31 trường hợp có doanh thu phát sinh qua giao dịch điện tử cao hơn doanh thu đã kê khai với cơ quan thuế. Tổng số tiền truy thu và xử phạt đối với các trường hợp này là 487 triệu đồng.

Các trường hợp có chênh lệch doanh thu chủ yếu tập trung ở những lĩnh vực có tỷ lệ thanh toán điện tử cao như thương mại điện tử, bán hàng trực tuyến, dịch vụ ăn uống, lưu trú, cho thuê tài sản và một số ngành nghề dịch vụ khác.

Ông Phấn đánh giá, tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt đang tăng nhanh tại nhiều lĩnh vực như dịch vụ ăn uống, cà phê, nhà hàng; khách sạn, lưu trú, du lịch; siêu thị, cửa hàng tiện lợi, cửa hàng bán lẻ; dịch vụ giáo dục, y tế tư nhân và kinh doanh thương mại điện tử. Việc thanh toán điện tử giúp doanh thu được ghi nhận minh bạch hơn, qua đó hỗ trợ hiệu quả cho công tác quản lý và đánh giá rủi ro về thuế.

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt vẫn còn một số khó khăn. Tại một số khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa, thói quen sử dụng tiền mặt vẫn còn phổ biến. Nhiều hộ kinh doanh nhỏ lẻ chưa thực sự quen với các phương thức thanh toán điện tử hoặc chưa ghi nhận đầy đủ doanh thu phát sinh từ các giao dịch điện tử.

Ngoài ra, vẫn còn một số trường hợp sử dụng nhiều tài khoản ngân hàng khác nhau hoặc tài khoản đứng tên người thân để nhận tiền thanh toán từ khách hàng nhưng chưa kê khai đầy đủ doanh thu phát sinh, gây khó khăn cho công tác rà soát, đối chiếu và xác định doanh thu thực tế.