Rà soát nguyên tắc xử lý chênh lệch thu, chi

Sáng 17/8, thảo luận việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng, các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản nhất trí với nhiều nội dung được cơ quan chủ trì soạn thảo dự kiến tiếp thu, chỉnh lý.

Góp ý về cơ chế tài chính của Ngân hàng Nhà nước, Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu dẫn quy định tại Luật cho biết, kết quả tài chính của Ngân hàng Nhà nước sau khi trích lập các quỹ và bù đắp chênh lệch chi lớn hơn thu của năm trước, nếu có, được nộp vào ngân sách nhà nước.

Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu. Ảnh: Quochoi.vn

Trong khi đó, Luật Ngân sách nhà nước hiện hành chỉ quy định chênh lệch thu lớn hơn chi của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, sau khi trừ khoản dự phòng rủi ro và trích lập các quỹ theo quy định của pháp luật, là khoản thu ngân sách trung ương hưởng 100%; không quy định việc bù đắp chênh lệch chi lớn hơn thu các năm trước khi trích lập các quỹ.

Do đó, Chủ nhiệm Phan Chí Hiếu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát kỹ quy định này, theo sát quá trình sửa đổi, bổ sung Luật Ngân sách nhà nước để chỉnh lý, bảo đảm sự thống nhất. Trường hợp giữ nguyên quy định trong dự thảo Luật, cần có giải trình rõ hơn.

Một vấn đề khác được Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp đề cập là quy định cho phép ngân hàng thương mại thực hiện hoạt động đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp. Theo ông, hoạt động này có thể phát sinh rủi ro xung đột lợi ích.

Do đó, cần làm rõ sau khi Luật có hiệu lực, quy định mới đã đủ cơ sở pháp lý để thực hiện hay chưa, bởi pháp luật về chứng khoán hiện chưa có quy định cụ thể. Trường hợp cần tiếp tục hoàn thiện pháp luật chứng khoán, có thể cân nhắc quy định riêng về hiệu lực thi hành của nội dung này để bảo đảm tính khả thi.

Không biến ngân hàng thành “giấy chứng nhận an toàn” cho trái phiếu doanh nghiệp

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, nghiêm túc, cầu thị của cơ quan chủ trì soạn thảo trong việc giải trình, tiếp thu các ý kiến của đại biểu Quốc hội và ý kiến thẩm tra.

Đối với quy định cho phép áp dụng một hoặc một số tỷ lệ bảo đảm an toàn khác so với mức quy định, Chủ tịch Quốc hội đề nghị phải có hướng dẫn và tiêu chí xác định trường hợp áp dụng để thực hiện yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Yêu cầu là tránh bị lạm dụng, giới hạn phạm vi, điều kiện và thời hạn áp dụng, xác định lộ trình đưa tỷ lệ về ngưỡng quy định và quan trọng là phải có cơ chế giám sát, kiểm soát rủi ro.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại phiên họp. Ảnh: Quochoi.vn

Đặc biệt lưu ý quy định bổ sung hoạt động đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp đối với ngân hàng thương mại, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu quy định rõ quyền hạn, nghĩa vụ của các bên và cơ chế kiểm soát xung đột lợi ích.

“Quan trọng hơn hết là phải tuân thủ các nguyên tắc quản trị rủi ro, không biến hoạt động đại lý quản lý tài sản của ngân hàng thương mại thành cái ‘giấy chứng nhận an toàn’ cho trái phiếu doanh nghiệp”, Chủ tịch Quốc hội nói.

Sau khi Quốc hội thông qua Luật, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo hoàn thiện, ban hành các văn bản quy định chi tiết hoặc hướng dẫn thi hành. Ngân hàng Nhà nước phải tổng rà soát các văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực tiền tệ, ngân hàng, xác định những nội dung cần điều chỉnh, bổ sung để xây dựng một chỉnh thể pháp lý thống nhất, bảo đảm an toàn cho các tổ chức tín dụng, tạo dư địa cho tăng trưởng và phù hợp với chuẩn mực quốc tế.

Áp dụng tỷ lệ an toàn khác theo từng ngân hàng phù hợp

Giải trình tại phiên họp, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn cho biết những vấn đề còn băn khoăn trong ý kiến của đại biểu Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Chủ tịch Quốc hội đã được Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước trao đổi, thảo luận nhiều.

Về cơ chế tài chính của Ngân hàng Nhà nước khi có chênh lệch chi lớn hơn thu, Thống đốc cho biết việc này gắn liền với Luật Ngân sách, khi sửa đổi, Chính phủ sẽ cập nhật để đảm bảo tính thống nhất. Các nội dung cụ thể liên quan đến cơ chế tài chính sẽ được Chính phủ quy định tại nghị định.

Đối với việc áp dụng tỷ lệ bảo đảm an toàn khác, Thống đốc cho biết dự thảo đã quy định theo hướng căn cứ tính chất, mức độ rủi ro của từng đối tượng để xem xét, quyết định áp dụng một số tỷ lệ an toàn khác so với quy định hiện hành.

Thống đốc lấy ví dụ Ngân hàng Nhà nước áp dụng tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn khoảng 40% cho cả hệ thống, nhưng một số tổ chức tín dụng có chất lượng tốt hơn có thể được áp dụng mức 50%, để phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trong điều kiện cần thiết.

Theo Thống đốc, quy định này không nhằm nới lỏng dẫn đến rủi ro mà để áp dụng phù hợp với từng ngân hàng thương mại, từng tổ chức tín dụng. Ngân hàng Nhà nước sẽ lựa chọn phương án an toàn nhất, vẫn kiểm soát yêu cầu về rủi ro, “chứ không nới lỏng hoàn toàn gây ra rủi ro”.

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn phát biểu. Ảnh: Quochoi.vn

Về việc bỏ trách nhiệm của Bộ Tài chính trong kiểm tra nghiệp vụ in, đúc, tiêu hủy tiền, Thống đốc Phạm Đức Ấn cho biết nhiều năm qua, hằng năm Kiểm toán Nhà nước và Bộ Tài chính đều thực hiện kiểm tra.

Mặc dù hai phương thức có những điểm khác nhau nhất định, về cơ bản vẫn trùng lặp. Vì vậy, cơ quan soạn thảo đề nghị bỏ quy định cụ thể về trách nhiệm kiểm tra hằng năm của Bộ Tài chính. Tuy nhiên, Thống đốc khẳng định: “Thẩm quyền kiểm tra của Bộ Tài chính trong này không thay đổi, Bộ Tài chính vẫn có quyền đi kiểm tra hoạt động này”.

Ngoài ra, Ngân hàng Nhà nước có cơ chế kiểm toán nội bộ, giám sát hoạt động in, đúc, tiêu hủy tiền và quản lý dự trữ ngoại hối, qua đó vừa bảo đảm kiểm soát, vừa tránh trùng lặp trong hoạt động kiểm tra.

Về hoạt động đại lý quản lý tài sản bảo đảm, Thống đốc cho biết dự thảo Luật chỉ xác định quyền được phép thực hiện thêm chức năng này cho tổ chức tín dụng, ngân hàng thương mại, do Luật Các tổ chức tín dụng giới hạn các hoạt động mà tổ chức tín dụng được phép thực hiện.

Cách thức thực hiện để bảo đảm an toàn, tránh việc nhà đầu tư coi hoạt động này là sự bảo đảm của ngân hàng đối với trái phiếu doanh nghiệp sẽ được pháp luật về chứng khoán quy định cụ thể. Yêu cầu đặt ra là phải bảo đảm minh bạch, tách bạch giữa hoạt động liên quan đến nghiệp vụ ngân hàng thương mại và hoạt động quản lý tài sản, tránh để khách hàng hiểu nhầm về trách nhiệm của tổ chức tín dụng khi mua trái phiếu, Thống đốc nêu rõ.