Tại Tọa đàm “Tiết kiệm điện: Giải pháp cho mùa nắng nóng” tổ chức ngày 11/6, các chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp đều chung nhận định rằng, mỗi kWh điện tiết kiệm được hôm nay có giá trị không kém một kWh điện được sản xuất thêm.

Theo ông Phạm Minh Đức - Phó Trưởng phòng Điều độ, Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO), năm 2026 ghi nhận những biến động phụ tải đặc biệt dưới tác động của hiện tượng El Nino quay trở lại với cường độ mạnh.

Nhiệt độ tại nhiều địa phương miền Bắc lên tới 40 - 41 độ C khiến nhu cầu điện tăng đột biến. Hệ thống điện quốc gia liên tục thiết lập những kỷ lục mới khi công suất cực đại đạt khoảng 58.100 MW, sản lượng tiêu thụ điện trong ngày lên tới 1,2 tỷ kWh. Riêng miền Bắc ghi nhận công suất gần 30.000 MW, tăng 27,5% so với cùng kỳ năm trước.

Để đáp ứng nhu cầu phụ tải tăng cao, ngành điện phải huy động tối đa các nguồn điện hiện có, đồng thời truyền tải hàng nghìn MW từ miền Trung và miền Nam ra miền Bắc qua hệ thống đường dây 500 kV Bắc - Nam. Nhiều nguồn điện chi phí cao như LNG hay các tổ máy chạy dầu cũng được đưa vào vận hành.

Theo ông Trần Viết Nguyên - Phó Trưởng ban Kinh doanh và Mua bán điện, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), trên thế giới cũng như tại Việt Nam, tiết kiệm điện được xem là “nguồn năng lượng đầu tiên”.

Khác với việc đầu tư xây dựng nguồn điện mới đòi hỏi thời gian và chi phí lớn, tiết kiệm điện có thể thực hiện ngay bằng những thay đổi trong hành vi sử dụng năng lượng. Đặc biệt, chi phí để tiết kiệm được 1 kWh điện chỉ bằng khoảng 20 - 25% chi phí sản xuất, truyền tải và phân phối 1 kWh điện mới.

Các chuyên gia trao đổi về giải pháp tiết kiệm điện tại tọa đàm. Ảnh: Lan Anh

Theo EVN, các chương trình điều chỉnh phụ tải và quản lý nhu cầu điện đã chứng minh hiệu quả rõ rệt trong thời gian qua. Chỉ riêng các chương trình dịch chuyển phụ tải khỏi giờ cao điểm đã giúp giảm gần 1.000 MW công suất đỉnh - tương đương công suất của một nhà máy điện quy mô lớn.

Không chỉ giúp giảm áp lực cho hệ thống, tiết kiệm điện còn góp phần hạn chế đầu tư nguồn điện mới, giảm tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch và cắt giảm phát thải khí nhà kính.

Nếu trước đây tiết kiệm điện chủ yếu được nhìn nhận là giải pháp giảm chi phí, thì nay nhiều doanh nghiệp đã coi đây là một phần trong chiến lược phát triển bền vững.

Ông Lưu Kim Long - Trưởng phòng Dự án và Bảo trì Công ty TNHH Crystal Martin Việt Nam cho biết, doanh nghiệp triển khai các giải pháp quản lý năng lượng không chỉ nhằm giảm hóa đơn điện, mà còn để thực hiện cam kết giảm phát thải và nâng cao vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thông qua hệ thống quản lý năng lượng thông minh, giám sát tiêu thụ điện theo từng khu vực và công đoạn sản xuất, doanh nghiệp đã giảm khoảng 20% lượng điện tiêu thụ. Nhiều giải pháp tối ưu hóa vận hành có thời gian hoàn vốn chưa đến 6 tháng nhưng mang lại hiệu quả lâu dài.

Theo các chuyên gia, đây là minh chứng cho thấy tiết kiệm điện không phải là chi phí, mà là một khoản đầu tư sinh lợi, giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh các tiêu chuẩn xanh đang ngày càng trở thành yêu cầu bắt buộc của thị trường quốc tế.

Những năm qua, hệ thống chính sách về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả không ngừng được hoàn thiện. Tuy nhiên, dư địa tiết kiệm điện của Việt Nam vẫn còn rất lớn khi nhiều hộ gia đình và cơ sở sản xuất chưa khai thác hết tiềm năng sử dụng năng lượng hiệu quả.

Các chuyên gia cho rằng, điều quan trọng nhất hiện nay là biến tiết kiệm điện từ một phong trào mang tính thời điểm thành thói quen thường xuyên của mỗi người dân và doanh nghiệp.