Đại diện các doanh nghiệp được vinh danh Top 500 doanh nghiệp tạo giá trị hàng đầu Việt Nam 2025. Ảnh: Đức Thanh

Kiến tạo giá trị

Thực tiễn cho thấy mô hình kinh doanh truyền thống dựa trên tận thu giá trị (Value Extraction) không còn phù hợp; thay vào đó, doanh nghiệp cần chuyển sang mô hình kiến tạo giá trị (value creation) để tạo nên các giá trị dài hạn cho cổ đông, người lao động và xã hội. Tại Việt nam, tinh thần này đang được thể hiện rõ nét qua những chương trình bình chọn, xếp hạng uy tín như: Top 500 Doanh nghiệp tạo giá trị hàng đầu Việt nam (VALUE500), Top 10 Doanh nghiệp tạo giá trị (VALUE10), cùng với Top 500 Nhà tuyển dụng hàng đầu Việt nam (VBE500) và Top 10 nơi làm việc tốt nhất (VBW10).

Theo kết quả nghiên cứu VALUE500 năm 2025, các doanh nghiệp tạo giá trị hàng đầu tập trung chủ yếu ở các ngành trọng điểm của nền kinh tế. cụ thể, các lĩnh vực chế biến - chế tạo (14,4%), thực phẩm - đồ uống (12,2%), logistics (9,4%), ngân hàng - tài chính (9%) chiếm tỷ trọng lớn nhất trong danh sách, bên cạnh các ngành xây dựng, bất động sản, công nghệ - viễn thông, bảo hiểm, dược phẩm mỗi ngành chiếm khoảng 5 - 7%.

Điều này cho thấy kiến tạo giá trị không chỉ giới hạn ở một lĩnh vực, mà trải rộng trên nhiều ngành kinh tế, từ công nghiệp chế tạo đến dịch vụ tài chính.

Đóng góp của các doanh nghiệp VALUE500 vào nền kinh tế là rất đáng kể khi chỉ tính riêng năm 2024, nhóm 500 doanh nghiệp này đã tạo ra hơn 2,1 triệu việc làm, với thu nhập bình quân đạt 22,2 triệu đồng/tháng, tăng gần 10% so với năm trước.

Mức thu nhập này cao hơn hẳn mức trung bình xã hội, phản ánh nỗ lực của doanh nghiệp trong việc nâng cao đời sống người lao động. không chỉ tạo việc làm, các doanh nghiệp VALUE500 còn là nguồn đóng góp quan trọng cho ngân sách quốc gia: tổng số thuế và ngân sách mà họ đóng góp năm 2024 lên tới 787,3 nghìn tỷ đồng, chiếm gần 39% tổng thu ngân sách nhà nước.

Đặc biệt, các ngành năng lượng - dầu khí, chế biến - chế tạo và tài chính - ngân hàng là những trụ cột đóng góp ngân sách nhiều nhất, khẳng định vai trò đầu tàu của các lĩnh vực này trong kiến tạo giá trị kinh tế.

Năm 2025, khảo sát VALUE500 cho thấy phần lớn doanh nghiệp đều lạc quan về triển vọng kinh doanh: gần 91% doanh nghiệp kỳ vọng tăng doanh thu ít nhất 15% trong năm 2025 so với năm trước. Niềm tin này xuất phát từ hiệu quả kinh doanh khả quan năm 2024 và sự chuẩn bị sẵn sàng cho giai đoạn phục hồi. chẳng hạn, ngành ngân hàng - tài chính đã vươn lên vị trí thứ 2 về quy mô doanh thu trong bảng xếp hạng, nhờ mở rộng tín dụng kịp thời, thúc đẩy dịch vụ ngân hàng số và thanh toán không tiền mặt, giúp tăng nguồn thu phí đáng kể.

Tương tự, ngành chế biến - chế tạo và công nghệ - viễn thông - chuyển đổi số cũng ghi nhận đà tăng trưởng tốt, đóng góp quan trọng vào bức tranh tăng trưởng chung.

Ở khía cạnh hiệu quả, nhóm doanh nghiệp VALUE500 dẫn đầu về lợi nhuận sau thuế là ngân hàng - tài chính với gần 270 nghìn tỷ đồng, theo sau là nhóm công nghệ - viễn thông - chuyển đổi số với hơn 78 nghìn tỷ đồng, vượt qua cả lĩnh vực truyền thống như năng lượng.

Theo bà Trần Thị Ngọc Hà - CEO Viet Research, kết quả này phản ánh sự bứt phá của các doanh nghiệp đã biết tận dụng chuyển đổi số để tạo ra giá trị kinh tế vượt trội, đồng thời minh chứng rằng lợi nhuận bền vững có thể song hành với đổi mới sáng tạo và chuyển đổi mô hình kinh doanh.

Quan trọng hơn, giá trị mà doanh nghiệp tạo ra không chỉ đo đếm bằng những con số về doanh thu hay lợi nhuận, mà còn thể hiện ở giá trị xã hội và phát triển con người. Các chương trình xếp hạng như VBE500 và VBW10 nhấn mạnh rằng doanh nghiệp kiến tạo giá trị cần quan tâm tới môi trường làm việc và con người. Thực tế, những doanh nghiệp lọt vào top 500 nhà tuyển dụng hàng đầu Việt nam (VBE500) và top 10 nơi làm việc tốt nhất (VBW10) thường cũng là những đơn vị dẫn đầu về hiệu quả kinh doanh, cho thấy mối liên hệ tích cực giữa chính sách nhân sự và thành công bền vững.

Thích ứng và đổi mới trong kỷ nguyên mới

Để dẫn dắt chuyển đổi thành công, theo Ban tổ chức chương trình, các doanh nghiệp Việt Nam tiên phong đã và đang thực hiện những bước đi mạnh mẽ trong chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và tái cấu trúc nguồn lực.

Khảo sát VALUE500 nhấn mạnh rằng đổi mới công nghệ hiện được xem như “đòn bẩy” quan trọng giúp doanh nghiệp tăng tốc: hơn 50% số doanh nghiệp đã ứng dụng các công nghệ mới (AI, Big Data, IOT…) nhằm tối ưu hóa quy trình sản xuất và quản trị, trong khi trên 70% doanh nghiệp dự kiến tăng ngân sách R&D trong 3 năm tới, số doanh nghiệp có kế hoạch này nhiều gấp ba lần so với năm trước.

Xu hướng này cho thấy sự quyết tâm của doanh nghiệp Việt trong việc thoát khỏi mô hình tăng trưởng dựa vào lao động và tài nguyên truyền thống, hướng tới mô hình tăng trưởng dựa vào tri thức và công nghệ. Chính sự dịch chuyển này sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo ra các sản phẩm, dịch vụ giá trị gia tăng cao hơn, đồng thời thích ứng linh hoạt hơn trước biến động thị trường.

Tất nhiên, dù đạt được nhiều thành tựu, doanh nghiệp Việt trên hành trình kiến tạo giá trị và phát triển bền vững cũng phải đối mặt với không ít thách thức, bao gồm: Thiếu hụt nhân sự ở các vị trí kỹ thuật cao, quản lý trung cao cấp và marketing - bán hàng; Nhiều lĩnh vực kinh doanh mới như kinh tế số, đổi mới sáng tạo, hay các mô hình kinh doanh xanh hiện vẫn chưa có hành lang pháp lý đồng bộ, rõ ràng; Sức ép từ biến động thị trường và áp lực cạnh tranh quốc tế khi nền kinh tế Việt nam có độ mở cao, hoạt động xuất khẩu còn phụ thuộc lớn vào một số thị trường chủ lực như Mỹ, EU, Trung Quốc.

Đây sẽ bài toán lớn, đòi hỏi doanh nghiệp Việt để nắm bắt cơ hội, không chỉ cần nỗ lực tự thân nâng cao nội lực mà cũng cần cần môi trường hỗ trợ từ chính sách và hạ tầng./.