Đề án thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh tại cặp cửa khẩu quốc tế Móng Cái (Việt Nam) - Đông Hưng (Trung Quốc) được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 164/QĐ-TTg ngày 26/1/2026.

Xây dựng mô hình Cửa khẩu Móng Cái (Việt Nam) – Đông Hưng (Trung Quốc) trên cơ sở ứng dụng khoa học, công nghệ hiện đại cho luồng kiểm soát người xuất nhập cảnh tại khu vực cầu Bắc Luân I và luồng kiểm soát phương tiện vận tải, hàng hóa xuất nhập khẩu tại khu vực cầu Bắc Luân II, tạo điều kiện thuận lợi cho việc lưu thông qua lại cửa khẩu biên giới, đồng thời tạo công cụ quản lý hiện đại phục vụ công tác kiểm tra, kiểm soát của các cơ quan chức năng tại cửa khẩu.

Mô hình cửa khẩu thông minh thực hiện trong một phạm vi tách biệt, khép kín, áp dụng đối với một số chủng loại mặt hàng cụ thể trong thời gian thí điểm, bên cạnh đó phương thức giao nhận hàng hóa truyền thống vẫn được duy trì hoạt động đồng thời.

Sơ đồ phạm vi khu vực cửa khẩu quốc tế Móng Cái khu vực cầu Bắc Luân II

Các mặt hàng lựa chọn thực hiện thông quan theo mô hình cửa khẩu thông minh bao gồm: Hàng nông sản (rau, quả), thủy sản đông lạnh, hàng điện tử, linh kiện điện tử của Việt Nam và mặt hàng điện tử, linh kiện điện tử xuất khẩu của Trung Quốc và một số mặt hàng khác.

Cụ thể, kế hoạch xây dựng cửa khẩu thông minh tập trung vào hai trụ cột chính: Thứ nhất, đối với luồng kiểm soát hành khách tại khu vực cầu Bắc Luân I, dự án sẽ triển khai đồng bộ các công nghệ nhận diện sinh trắc học hiện đại như nhận diện khuôn mặt, vân tay, cùng hệ thống cổng kiểm soát tự động e-Gate. Mục tiêu là rút ngắn tối đa thời gian làm thủ tục, từng bước hướng tới mô hình thông quan không tiếp xúc, bảo đảm an toàn, chính xác và thuận tiện cho người xuất nhập cảnh.

Các đại biểu làm lễ khởi động dự án xây dựng cửa khẩu thông minh tại cặp cửa khẩu quốc tế Móng Cái (Việt Nam) - Đông Hưng (Trung Quốc). Ảnh T.V

Thứ hai, đối với luồng vận chuyển hàng hóa tại khu vực cầu Bắc Luân II, đây là nội dung đột phá của dự án, với việc thí điểm triển khai xe tự hành không người lái thông minh (IGV) trên nền tảng công nghệ 5G và hệ thống định vị hiện đại. Giải pháp này cho phép tổ chức vận chuyển hàng hóa xuyên biên giới liên tục 24/7, góp phần giảm phụ thuộc vào yếu tố thời gian, nhân lực và điều kiện ngoại cảnh.

Theo đó, dự án được chia làm 2 giai đoạn, giai đoạn 1: Năm 2026 Tại khu vực cầu Bắc Luân I: Triển khai tại luồng kiểm soát người xuất nhập cảnh trên cơ sở hạ tầng hiện có, đối tượng phục vụ là cư dân biên giới và hành khách, dự kiến hoàn thành trong quý I/2026. Còn tại khu vực cầu Bắc Luân II: Xây dựng cơ sở hạ tầng công trình cửa khẩu thông minh, xây dựng luồng chuyên dụng và lắp đặt trang thiết bị để xe tự hành không người lái IGV hoạt động (mục tiêu hoạt động 24/7), xây dựng Trung tâm điều hành thông minh (IOC).

Giai đoạn 2 từ 2027 - 2030, tại khu vực cầu Bắc Luân I sẽ Mở rộng phạm vi ranh giới cửa khẩu để đầu tư mở rộng không gian, diện tích dành cho xuất nhập cảnh, tăng số luồng kiểm soát tự động. Tại khu vực cầu Bắc Luân II: Triển khai mô hình cửa khẩu thông minh, tăng số làn chuyên dụng và nâng cấp năng lực thông quan xuất nhập khẩu theo mô hình xe tự hành IGV hoặc xây dựng mô hình vận chuyển hàng hóa mono-rail (sky-rail) tùy tình hình lưu lượng hàng hóa trên thực tế. Phối hợp với bên Bạn nghiên cứu xây dựng công trình qua biên giới phục vụ hoạt động cửa khẩu thông minh; tiếp tục mở rộng, đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng công trình cửa khẩu thông minh (công viên logistics Bắc Luân II, Trung tâm thương mại điện tử, hàng xuất nhập khẩu, kho hậu cần…).

Ông Vũ Văn Diện - Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Quảng Ninh phát biểu tại buổi lễ. Ảnh: Q.N

Ông Vũ Văn Diện - Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Quảng Ninh khẳng định, việc triển khai xây dựng Cửa khẩu thông minh không chỉ đơn thuần là đầu tư hạ tầng kỹ thuật, mà còn là bước chuyển đổi căn bản về tư duy và mô hình quản lý biên giới - từ phương thức truyền thống sang phương thức hiện đại, dựa trên nền tảng số, sự phối hợp chặt chẽ và niềm tin lẫn nhau. Với phương châm “Quy hoạch đồng bộ - xây dựng đồng bộ - vận hành đồng bộ”, hai bên thống nhất ứng dụng các thành tựu tiên tiến của khoa học - công nghệ hiện đại như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, Internet vạn vật và mạng 5G vào toàn bộ quá trình quản lý, điều hành hoạt động cửa khẩu.

Dự án cửa khẩu thông minh sẽ giúp doanh nghiệp xuất nhập khẩu tạo ra các luồng vận chuyển hàng hóa tự động, hoạt động 24/7, giảm thời gian thông quan và chi phí logistics, đặc biệt với các mặt hàng dễ hư hỏng như nông sản và thủy sản. Người dân và khách du lịch sẽ được hưởng lợi từ các luồng kiểm soát tự động, giúp xuất nhập cảnh nhanh chóng và an toàn. Mô hình này cũng nâng cao khả năng giám sát và phối hợp giữa các cơ quan chức năng, tăng cường minh bạch và hiệu quả quản lý./.