Bốn cơ hội, theo Thứ trưởng Hà Công Tuấn, khối TPP với thị trường rộng lớn lên tới 600 triệu dân, sẽ giúp giảm áp lực vào một số thị trường tiêu thụ nông sản truyền thống. Đơn cử như hiện xuất khẩu nông sản của Việt Nam đang phụ thuộc khá lớn vào thị trường Trung Quốc, với 35% giá trị xuất khẩu gạo những tháng đầu năm 2015, hay cao su chiếm 48% giá trị, rau quả 68%..., trong khi nhập tới 62,5% đầu vào.
“Trước mắt, trong khuôn khổ TPP, chúng ta có thể điều chỉnh cơ cấu thị trường xuất khẩu cũng như nhập khẩu trong lĩnh vực nông nghiệp, theo hướng linh hoạt và tốt hơn”, Thứ trưởng Hà Công Tuấn nhấn mạnh.
Thứ hai, ngay sau khi TPP có hiệu lực, hầu hết các hàng nông sản đã giảm thuế xuống hơn 90%, và có những mặt hàng đã xuống 9%... Nông sản Việt Nam có nhiều lợi thế cạnh tranh trên thị trường quốc tế, trước mắt là với thủy sản và đồ gỗ.
“Hiện nay có một số doanh nghiệp và một số mặt hàng vẫn phải chịu thuế suất rất lớn, nhưng thuế sẽ xuống tới 0%, nghĩa là lợi thế của chúng ta sẽ lớn hơn so với các nước có cùng điều kiện sản xuất, nhất là đối với mặt hàng thủy sản. So với Thái lan, Ấn Độ…chúng ta sẽ có lợi thế cạnh tranh về các mặt hàng này”, Thứ trưởng Hà Công Tuấn nói.
Thứ ba, khi thông thương lớn sẽ giúp thu hút nguồn vốn đầu tư vào Việt Nam. Thuế TPP bằng 0% sẽ tạo nhiều cơ hội để ngành nông nghiệp đẩy nhanh thu hút vốn đầu tư, phục vụ tái cơ cấu.
Cùng với đó, trọng tâm của tái cấu trúc nông nghiệp là định hướng đưa công nghệ mới vào quản lý nông nghiệp. Khi các nước đầu tư vào Việt Nam, chắc chắn họ sẽ áp dụng công nghệ tiên tiến và cách quản lý mới. Điều này cũng góp phần giúp ngành nông nghiệp đẩy nhanh quá trình tái cơ cấu. Đây cũng là cơ hội thứ tư mà ngành nông nghiệp có thể tận dụng từ việc Việt Nam gia nhập TPP, Thứ trưởng cho biết.
Tuy vậy, ông Tuấn cũng khẳng định, cơ hội cũng song hành cùng thách thức. Thách thức đầu tiên là khu vực nông nghiệp chủ yếu mang hơi hướng sản xuất nhỏ, hộ gia đình.
Theo đó, hiện cả nước chỉ có khoảng 3.500 doanh nghiệp trong nông nghiệp, chiếm 1,01% tổng số doanh nghiệp cả nước. Đa phần trong số các DN này là nhỏ và vừa, với số vốn dưới 5 tỷ đồng, chiếm dưới 65%, sẽ rất khó khăn khi cạnh tranh trên thị trường thế giới.
Song song đó, sản xuất nông nghiệp hiện có quy mô nông hộ là chính, công nghệ sản xuất còn kém. Vì vậy, khi mở cửa, sẽ có những mặt hàng nông nghiệp gặp khó khăn.
Thứ trưởng cho rằng: “Đã là sân chơi chung, luật chung, ai mạnh thì thắng, giá rẻ thì thắng. Nếu chúng ta vẫn duy trì cách quản lý, chất lượng sản phẩm như hiện nay, sẽ vô cùng khó khăn khi tiêu thụ một số mặt hàng. Ví dụ như sản phẩm của chăn nuôi nông hộ rất khó cạnh tranh, hay gạo…”.
Do vậy, nếu các doanh nghiệp Việt Nam nếu không linh hoạt, không chuyển đổi để đáp ứng những yêu cầu khắt khe của TPP thì nguy cơ phá sản sẽ rất cao.
“Cơ hội có nhiều nhưng thách thức cũng rất lớn. Nếu Nhà nước, nông dân và doanh nghiệp không có cải tiến trong quản lý, sản xuất và cải cách hành chính thì chúng ta sẽ thua trên sân nhà”, Thứ trưởng Tuấn nhấn mạnh.
Khánh Linh
