Theo biên bản cuộc họp tháng 3, các quan chức Fed tiếp tục lùi thời điểm dự báo về thời điểm lạm phát có thể giảm trở lại mức mục tiêu 2%. Ảnh TL

Thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran mang đến cơ hội hóa giải mối đe dọa nghiêm trọng mới nhất đối với nền kinh tế toàn cầu. Nhưng đối với Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), thỏa thuận này không giúp thay thế một vấn đề khác: cú sốc năng lượng kéo dài đủ để giữ lạm phát ở mức cao nhưng lại không đủ nghiêm trọng để tác động quá lớn đến cung cầu, dẫn đến việc tạm dừng tăng lãi suất kéo dài.

Biên bản cuộc họp ngày 17 – 18/3 của Fed vừa được công bố nhấn mạnh, chiến tranh không phải là nguyên nhân chính khiến Fed ngần ngại cắt giảm lãi suất, mà chỉ làm phức tạp thêm lập trường thận trọng vốn có. Ngay cả trước khi xung đột nổ ra, con đường dẫn đến việc cắt giảm lãi suất đã trở nên khó khăn hơn. Thị trường lao động đã ổn định đủ để xoa dịu nỗi lo suy thoái, và tiến trình hướng tới mục tiêu lạm phát 2% của Fed đã bị đình trệ.

Tại cuộc họp đó, Fed đã giữ nguyên lãi suất chuẩn ở mức từ 3,5% đến 3,75%, đây là lần tạm dừng thứ hai liên tiếp sau khi các quan chức cắt giảm lãi suất ba lần trong những tháng cuối năm 2025.

Biên bản cuộc họp của Cục Dự trữ Liên bang (Fed) cho biết, “đại đa số” các quan chức cho rằng tiến trình giảm lạm phát có thể chậm hơn dự kiến, do ba mối lo ngại chồng chéo nhau: tác động của thuế quan lên giá cả hàng hóa có thể mất nhiều thời gian hơn để giảm bớt, giá dầu ảnh hưởng đến các chỉ số lạm phát cơ bản, và nguy cơ lạm phát vượt mục tiêu trong nhiều năm khiến người tiêu dùng và doanh nghiệp dễ chấp nhận việc tăng giá hơn nữa.

Nguy cơ xung đột leo thang sẽ kéo giảm tăng trưởng và đẩy nền kinh tế vào suy thoái là lý lẽ cuối cùng và thuyết phục nhất để nối lại việc cắt giảm lãi suất. Nghịch lý thay, việc kết thúc chiến tranh thực tế có thể khiến việc nới lỏng chính sách tiền tệ trở nên khó khăn hơn chứ không phải dễ dàng hơn đối với Fed trong ngắn hạn.

Điều đó là bởi thỏa thuận ngừng bắn loại bỏ kịch bản kinh tế tồi tệ nhất - giá cả tăng cao làm gián đoạn chuỗi cung ứng và triệt tiêu nhu cầu - hơn là loại bỏ nguy cơ lạm phát mới. Giá năng lượng và hàng hóa đã tăng trong thời gian xung đột có thể không hoàn toàn đảo chiều và các điều kiện tài chính, chẳng hạn như đợt tăng giá thị trường ngày 8/4, đang giảm bớt sự lạc quan nhờ thỏa thuận ngừng bắn.

Nếu loại bỏ nguy cơ sụt giảm nghiêm trọng nhu cầu, thì vấn đề lạm phát vẫn chưa được giải quyết triệt để ngay cả trước khi giá năng lượng tăng gần đây, và nó có nguy cơ gây ra những ảnh hưởng, dù ở mức độ nhẹ hơn trước, nếu thỏa thuận ngừng bắn được duy trì.

Đồng thời, thỏa thuận ngừng bắn cũng làm giảm khả năng ít xảy ra hơn nhưng gây nhiều xáo trộn hơn, đó là việc giá năng lượng tăng cao kéo dài sẽ buộc Fed phải xem xét tăng lãi suất.

Biên bản cuộc họp tháng 3 của Fed, được công bố sau ba tuần trì hoãn theo thông lệ, cho thấy các quan chức đang phải vật lộn với viễn cảnh chiến tranh có thể làm tăng nguy cơ suy thoái đột ngột trên thị trường việc làm, điều này sẽ đòi hỏi phải cắt giảm lãi suất, đồng thời cũng có thể làm tăng nguy cơ lạm phát cao kéo dài, dẫn đến việc phải tăng lãi suất.

Đa số các quan chức tiếp tục dự kiến ít nhất một lần cắt giảm lãi suất trong năm nay theo các dự báo được công bố sau cuộc họp. Tuy nhiên, biên bản cuộc họp đã nhấn mạnh những kỳ vọng này phụ thuộc vào việc lạm phát tiếp tục giảm xuống mục tiêu đã đề ra. Biên bản cho biết hai quan chức đã lùi thời điểm đánh giá về thời điểm cần thiết phải cắt giảm lãi suất do lạm phát gần đây không có tiến triển.

Fed tiếp tục khẳng định trong tuyên bố chính thức sau cuộc họp rằng, động thái tiếp theo của họ về lãi suất nhiều khả năng sẽ là giảm chứ không phải tăng. Tuy nhiên, biên bản cuộc họp cho thấy, so với cuộc họp trước đó của Fed vào tháng Giêng, số lượng quan chức cho rằng họ có thể từ bỏ quan điểm đó đã tăng lên. Việc thay đổi tuyên bố theo hướng này sẽ cho thấy việc tăng lãi suất có thể là phù hợp nếu lạm phát tiếp tục vượt quá mục tiêu của Fed, biên bản cho biết.

Lập trường của Fed phản ánh một vấn đề ngày càng trầm trọng. Chủ tịch Fed Jerome Powell tuần trước cho biết, Fed đang đối mặt với cú sốc nguồn cung thứ tư trong những năm gần đây, sau đại dịch, cuộc xung đột Nga - Ukraine và việc tăng thuế quan đối với hàng hóa nhập khẩu năm ngoái.

Ông cho rằng chính sách của Fed được định vị tốt để chờ đợi và đánh giá những hậu quả kinh tế, nhưng ông cảnh báo một loạt các cú sốc đơn lẻ có thể làm xói mòn niềm tin của công chúng rằng lạm phát sẽ trở lại bình thường. Đó là một rủi ro mà Fed theo dõi sát sao vì họ tin rằng, những kỳ vọng đó có thể tự trở thành hiện thực.

Ngay cả trước khi lệnh ngừng bắn được công bố, các quan chức đương nhiệm và cựu quan chức của Fed đã cho rằng, một giải pháp nhanh chóng không nhất thiết có nghĩa là Fed sẽ ngay lập tức quay trở lại hoạt động như bình thường. Điều đó một phần là vì thế giới giờ đây đã chứng kiến việc eo biển Hormuz có thể bị đóng cửa dễ dàng như thế nào, và điểm yếu đó có thể được phản ánh vào thị trường năng lượng và kế hoạch kinh doanh trong nhiều năm tới.

Một số nhà phân tích địa chính trị hoài nghi thỏa thuận ngừng bắn sẽ đưa giá năng lượng trở lại mức trước chiến tranh. Iran có động lực mạnh mẽ để giữ giá dầu ở mức cao nhằm tạo ra doanh thu giúp tái thiết đất nước và duy trì ảnh hưởng đối với các nước láng giềng vùng Vịnh.

Tuần trước, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang St. Louis, Alberto Musalem, cho biết ngay cả khi cuộc xung đột kết thúc trong những tuần tới, ông vẫn sẽ theo dõi những tác động dây chuyền khiến giá cả tiếp tục ở mức cao ngay cả sau khi chuỗi cung ứng được khôi phục. “Tôi đang tìm kiếm những ảnh hưởng…, bởi vì ngay cả khi chiến tranh kết thúc sớm, cũng sẽ cần thời gian để khôi phục lại phần lớn năng lực sản xuất bị thiệt hại”, ông nói.

Sự thận trọng của Fed lặp lại khuôn khổ được đưa ra hơn hai thập kỷ trước bởi cựu Thống đốc Ben Bernanke, người lập luận rằng phản ứng của ngân hàng trung ương đối với cú sốc giá dầu nên phụ thuộc vào tình hình lạm phát tại thời điểm xảy ra cú sốc. Khi lạm phát đã ở mức thấp và kỳ vọng được neo giữ vững chắc, các nhà hoạch định chính sách có thể "bỏ qua" hoặc phớt lờ tác động lạm phát của giá năng lượng tăng cao.

Nhưng khi lạm phát đã vượt quá mục tiêu, nguy cơ cú sốc nguồn cung tiếp tục làm đảo lộn kỳ vọng đòi hỏi chính sách thắt chặt hơn, điều mà một số quan chức cho rằng có thể gần với tình hình mà Fed đang phải đối mặt hiện nay.