Công nghệ AI định hình ngành tài chính - chứng khoán

AI và dữ liệu lớn (Big Data) đang được xem là những động lực quan trọng thúc đẩy quá trình chuyển đổi của ngành tài chính - chứng khoán. Không chỉ hỗ trợ nâng cao hiệu quả vận hành, các công nghệ này còn được kỳ vọng sẽ tạo ra những mô hình kinh doanh mới, thay đổi cách thức tư vấn đầu tư và mở rộng cơ hội tiếp cận các dịch vụ tài chính cho nhà đầu tư.

Chia sẻ tại Phiên thảo luận số 2 với chủ đề “AI & Big Data - Từ lợi thế ra quyết định đến thế hệ sản phẩm đầu tư mới” trong khuôn khổ Diễn đàn đầu tư Việt Nam (Vietnam Investment Forum 2026 - Summer Summit), ông Vũ Hữu Điền - Chủ tịch Điều hành Công ty cổ phần Chứng khoán HD kiêm Chủ tịch Fintech AI cho biết, sự xuất hiện của AI đang tạo ra những thay đổi đáng kể trong lĩnh vực tài chính. Sau gần 30 năm hoạt động trong ngành đầu tư, ông nhận thấy tầm quan trọng ngày càng lớn của công nghệ này và đã tham gia thành lập một startup AI từ hơn hai năm trước.

Các chuyên gia chia sẻ tại phiên trao đổi với chủ đề “AI & Big Data - Từ lợi thế ra quyết định đến thế hệ sản phẩm đầu tư mới”.

Ông Điền đánh giá, AI vẫn đang trong giai đoạn phát triển và còn tồn tại một số hạn chế nhất định. Tuy nhiên, cùng với sự tiến bộ của nền tảng công nghệ, những vấn đề hiện hữu được kỳ vọng sẽ từng bước được khắc phục. Hiện nay, AI đã có khả năng phân tích dữ liệu, tự động hóa quy trình và trong một số trường hợp có thể tạo ra các báo cáo đầu tư với độ chính xác cao. Dù vậy, công nghệ này vẫn gặp khó khăn khi xử lý các yếu tố mang tính bất định như biến động địa chính trị, chiến tranh hay những thay đổi chính sách có tác động lớn đến thị trường tài chính.

Theo ông Điền, một trong những xu hướng đáng chú ý trong thời gian tới là việc ứng dụng AI vào hoạt động tư vấn đầu tư. Công nghệ này có thể hỗ trợ cá nhân hóa sản phẩm tài chính, phân tích khẩu vị rủi ro của từng khách hàng và xây dựng danh mục đầu tư phù hợp. Những sản phẩm vốn trước đây chủ yếu phục vụ các tổ chức lớn có thể được mở rộng tới nhiều đối tượng nhà đầu tư hơn nhờ khả năng xử lý và phân tích dữ liệu của AI.

Bên cạnh đó, các ứng dụng quản lý tài sản và hệ thống giao dịch tự động được dự báo sẽ ngày càng phổ biến. AI sẽ hiện diện ở nhiều điểm tiếp xúc với khách hàng, từ tư vấn, quản lý danh mục đến hỗ trợ ra quyết định đầu tư. Với tốc độ phát triển nhanh của công nghệ bán dẫn và năng lực xử lý dữ liệu ngày càng được cải thiện, AI được kỳ vọng sẽ tiếp tục nâng cao hiệu quả hoạt động trong lĩnh vực tài chính.

Không chỉ tác động đến hoạt động đầu tư, AI còn được đánh giá sẽ ảnh hưởng mạnh tới mô hình vận hành của doanh nghiệp. Ông Điền cho rằng, xu hướng tiếp theo là đưa AI trở thành công cụ làm việc thường xuyên trong môi trường doanh nghiệp. Quá trình này sẽ đi kèm với các chương trình đào tạo nhằm giúp người lao động làm quen và tương tác hiệu quả hơn với công nghệ.

“Khi AI được tích hợp vào các hoạt động hằng ngày và góp phần nâng cao năng suất của từng cá nhân, hiệu quả ứng dụng mới có thể được duy trì một cách bền vững” - ông Điền nhận định.

Giảm chi phí mới chỉ là khởi đầu

Đánh giá tác động của AI đối với ngành tài chính trong giai đoạn 12 - 24 tháng tới, ông Phạm Lưu Hưng - Giám đốc Trung tâm Phân tích và Tư vấn đầu tư, Công ty cổ phần Chứng khoán SSI nhận định, công nghệ này sẽ tạo ra ảnh hưởng đáng kể tới hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Theo ông, kết quả dễ nhận thấy nhất trong giai đoạn đầu là khả năng tiết giảm chi phí và nâng cao hiệu quả vận hành.

Tuy nhiên, chuyên gia SSI cho rằng, việc cắt giảm chi phí chỉ là bước khởi đầu. Yếu tố quan trọng hơn nằm ở khả năng chuyển hóa công nghệ thành nguồn doanh thu mới. Theo kinh nghiệm từ các thị trường quốc tế, khi doanh nghiệp bắt đầu tạo ra doanh thu từ các ứng dụng AI, thị trường thường đánh giá tích cực hơn, qua đó hỗ trợ quá trình định giá lại cổ phiếu. Đi cùng với sự gia tăng doanh thu là sự cải thiện về biên lợi nhuận và hiệu quả kinh doanh.

Ông Hưng cũng lưu ý, giá trị tạo ra từ AI cần được phản ánh vào năng lực định giá sản phẩm và khả năng gia tăng lợi nhuận của doanh nghiệp. Nếu toàn bộ lợi ích từ việc ứng dụng công nghệ đều được chuyển cho khách hàng mà không góp phần cải thiện kết quả kinh doanh, tác động tích cực tới giá trị doanh nghiệp sẽ bị hạn chế.

Theo đó, hai giai đoạn quan trọng cần được theo dõi là quá trình tiết giảm chi phí và giai đoạn AI bắt đầu tạo ra tăng trưởng doanh thu. Những kết quả này cần được doanh nghiệp thể hiện minh bạch thông qua báo cáo tài chính để nhà đầu tư có cơ sở đánh giá hiệu quả thực tế của việc ứng dụng công nghệ.

Những tác động này đã bắt đầu được phản ánh trong hoạt động của một số tổ chức tài chính. Ông Bùi Xuân Trường - Giám đốc Nhà máy số, Ngân hàng TMCP Tiên Phong (TPBank) chia sẻ, trong hai năm qua, năng suất lao động tại TPBank đã tăng khoảng 64%, đo bằng mức lợi nhuận tạo ra trên mỗi nhân sự.

Theo ông Trường, kết quả này đến từ quá trình đầu tư cho công nghệ, dữ liệu và AI, đồng thời gắn với việc chuyển đổi mô hình kinh doanh theo hướng số hóa. Ông cũng cho biết, ngày càng nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các ngân hàng, gia tăng đầu tư vào công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và tìm kiếm các động lực tăng trưởng mới.

Từ những kết quả bước đầu, đại diện TPBank bày tỏ kỳ vọng trong một đến hai năm tới, tác động tích cực của AI và dữ liệu lớn đối với ngành tài chính - ngân hàng sẽ trở nên rõ nét hơn. Điều này không chỉ thể hiện ở năng suất lao động hay hiệu quả vận hành, mà còn có thể mở ra những cơ hội phát triển mới cho doanh nghiệp và nhà đầu tư trong quá trình chuyển đổi số của ngành tài chính.