Việt Nam - điểm đầu tư chất bán dẫn trong ASEAN

Kim Thu
(TBTCO) - ASEAN dự kiến đạt được một thỏa thuận bổ sung về phát triển chất bán dẫn trong năm nay. Trong khi đó, Việt Nam cũng đang đẩy mạnh nỗ lực thu hút thêm đầu tư vào ngành này thông qua các ưu đãi đặc biệt.
aa

Kỳ vọng khuôn khổ mới

Năm nay, Philippines đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASEAN, đặt trọng tâm mạnh mẽ vào mở rộng thương mại khu vực, số hóa và tăng trưởng bền vững. Chất bán dẫn là một trong những mặt hàng xuất khẩu hàng đầu của quốc gia này, đạt giá trị 39,1 tỷ USD vào năm 2024. Philippines dự kiến thúc đẩy việc thông qua một khuôn khổ chiến lược khu vực nhằm củng cố chuỗi cung ứng và đầu tư vào chất bán dẫn.

Khuôn khổ này được kỳ vọng sẽ mang đến những điều kiện thuận lợi nhằm thúc đẩy ngành công nghiệp chất bán dẫn nội khối.

Việt Nam - điểm đầu tư chất bán dẫn trong ASEAN
Việt Nam có khoảng 170 dự án có vốn đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực chất bán dẫn và công nghệ cao. Ảnh: SHUTTERSTOCK

Năm ngoái, ASEAN dưới sự chủ trì của Malaysia đã thông qua Khuôn khổ ASEAN về Chuỗi cung ứng chất bán dẫn tích hợp (AFISS). Đây là chiến lược chủ lực của ASEAN nhằm định vị vai trò của khối ở trung tâm các chuỗi giá trị chất bán dẫn toàn cầu trong bối cảnh địa chính trị thay đổi, các liên minh thương mại biến chuyển và gián đoạn công nghệ gia tăng nhanh chóng.

Viện Nghiên cứu Kinh tế ASEAN và Đông Á (ERIA, trụ sở tại Indonesia) nhận định: “Với ngành công nghiệp chất bán dẫn toàn cầu được dự báo tăng trưởng từ 600 tỷ USD vào năm 2024 lên hơn 980 tỷ USD vào năm 2029, ASEAN đang nắm bắt cơ hội để chuyển đổi từ nhà cung cấp dịch vụ hậu kỳ khu vực thành cơ sở sản xuất chất bán dẫn tích hợp theo chiều dọc”.

Theo ERIA, AFISS thúc đẩy sản xuất, hợp tác, nghiên cứu và phát triển (R&D) sản phẩm giữa các quốc gia thành viên ASEAN nhằm tập hợp chuyên môn, tối ưu hóa, tích hợp chuỗi giá trị và nâng cao năng lực cạnh tranh khu vực. “Một liên doanh giữa các doanh nghiệp đóng gói của Malaysia và các nhà sản xuất điện tử của Việt Nam có thể tạo ra các con chip mang thương hiệu ASEAN cho các ứng dụng Internet vạn vật và ô tô” - ERIA phân tích.

Điểm đến của các dự án sản xuất chất bán dẫn

Theo Báo cáo Đầu tư ASEAN 2025, ASEAN là một trung tâm sản xuất lớn, chiếm hơn 20% hoạt động lắp ráp, kiểm định và đóng gói chất bán dẫn toàn cầu. Trong giai đoạn 2021 - 2024, khu vực đã thu hút 12 tỷ USD đầu tư chất bán dẫn mỗi năm, tương đương 12% dòng vốn đầu tư mới toàn cầu.

Gần như toàn bộ 30 công ty hàng đầu thế giới đều hoạt động tại ASEAN, với các liên kết xuôi và ngược sâu rộng; 24 công ty có cơ sở tại ít nhất hai quốc gia thành viên.

Theo số liệu của Cục Thống kê, năm 2025, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đạt 107,5 tỷ USD từ các sản phẩm điện tử, máy tính và linh kiện, tăng 48,4% so với năm 2024; và hơn 56,7 tỷ USD từ điện thoại di động, linh kiện, tăng 5,2%. Trong 4 tháng đầu năm nay, các con số này lần lượt là 43,62 tỷ USD, tăng 49,1% và 21,55 tỷ USD, tăng 21,1%.

Singapore và Malaysia có số lượng cơ sở nhiều nhất, tiếp theo là Việt Nam, Philippines, Thái Lan và Indonesia. Trong số 30 công ty hàng đầu, 17 công ty có trụ sở tại Hoa Kỳ. Các doanh nghiệp này phụ thuộc vào hoạt động tại ASEAN cho một phần đáng kể sản lượng của mình. Hơn 20% doanh thu toàn cầu của Intel đến từ ASEAN; với Global Foundries, tỷ lệ này là 45% (khi hoạt động hết công suất tại ASEAN) và với On Semiconductor, tỷ lệ khoảng 25%.

Công ty nghiên cứu thị trường Precedence Research (Ấn Độ) cho biết, quy mô thị trường chất bán dẫn ASEAN đạt khoảng 105,49 tỷ USD vào năm 2025 và được dự báo tăng từ 115,96 tỷ USD vào năm 2026 lên khoảng 247,32 tỷ USD vào năm 2034, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) là 9,93% trong giai đoạn 2025 - 2034. Thị trường đang tăng trưởng nhờ sự gia tăng hỗ trợ từ các Chính phủ, dòng vốn đầu tư nước ngoài ngày càng lớn và nhu cầu mạnh mẽ đối với linh kiện điện tử và ô tô.

Trong bối cảnh đó, theo Ban Thư ký ASEAN, Việt Nam được xem là một thị trường hấp dẫn cho phát triển chất bán dẫn, với các ưu đãi mới mà Việt Nam dành cho nhà đầu tư.

Theo Nghị định số 353/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Công nghiệp công nghệ số, ngành công nghiệp chất bán dẫn được xác định là một lĩnh vực then chốt và được áp dụng cơ chế ưu đãi chuyên biệt.

Ví dụ, hoạt động sản xuất nguyên liệu, vật liệu, thiết bị, máy móc và công cụ cho ngành công nghiệp chất bán dẫn thuộc danh mục được khuyến khích đầu tư phát triển được xếp vào ngành, nghề được hưởng ưu đãi đầu tư.

Các doanh nghiệp triển khai dự án thiết kế chip bán dẫn sẽ nhận được hỗ trợ tài chính cho đào tạo và phát triển nhân lực, R&D, sản xuất thử nghiệm, mua sắm máy móc, thiết bị và công nghệ, đổi mới công nghệ từ ngân sách địa phương hoặc từ các nguồn tài chính cho phát triển ngành công nghiệp công nghệ số.

Theo Luật Đầu tư (năm 2025), các công ty hoạt động trong các lĩnh vực trọng điểm như chất bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI) và điện toán hiệu năng cao sẽ được áp dụng thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp ưu đãi 10% trong 15 năm, miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 4 năm và giảm 50% trong 9 năm tiếp theo, cùng với miễn tiền thuê đất lên đến 15 năm.

Ngoài ra, các dự án quy mô lớn trong lĩnh vực chất bán dẫn, AI hoặc điện toán hiệu năng cao với tổng vốn đầu tư từ 230 triệu USD trở lên sẽ được hưởng thêm các ưu đãi thuế như thuế thu nhập doanh nghiệp, tiền thuê đất và mặt nước...

Theo Bộ Tài chính, chất lượng đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam tiếp tục được cải thiện, với việc thu hút nhiều nhà đầu tư chiến lược và các dự án quy mô lớn trong các ngành điện tử, chất bán dẫn, chuyển đổi số và AI. Điều này cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của Việt Nam trong chuỗi cung ứng chất bán dẫn toàn cầu và bức tranh sản xuất công nghệ cao.

Chính phủ đang mở rộng hỗ trợ cho các lĩnh vực chiến lược phù hợp với chuyển đổi xanh và số, đồng thời cũng sẽ thiết kế các cơ chế ưu đãi mang tính đột phá cho các ngành như chất bán dẫn, hydro và pin xe điện.

Hiện nay, Việt Nam có khoảng 170 dự án có vốn đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực chất bán dẫn và công nghệ cao, với tổng vốn đăng ký 11,6 tỷ USD. Trong đó có các dự án lớn như Intel (4,1 tỷ USD), Amkor (1,6 tỷ USD) và Hana Micron (673 triệu USD).

Ngoài ra, còn có gần 50 tập đoàn nước ngoài và hơn 10 công ty Việt Nam bao gồm Viettel, FPT và CMC hoạt động trong lĩnh vực thiết kế chip; 14 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và một doanh nghiệp trong nước hoạt động trong lĩnh vực đóng gói và kiểm định; 15 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trong ngành công nghiệp hỗ trợ sản xuất chất bán dẫn.

Một số doanh nghiệp nước ngoài đã thành lập trung tâm R&D tại Việt Nam. Samsung đang vận hành một trung tâm tại Hà Nội, trong khi Qualcomm đã mở một trung tâm dựa trên AI tại Việt Nam vào tháng 6 năm ngoái, là trung tâm lớn thứ 3 trên toàn cầu của Qualcomm, sau Mỹ và Ấn Độ. Cơ sở này chuyên phát triển các công nghệ AI tiên tiến cho điện thoại thông minh, máy tính cá nhân, thực tế mở rộng, công nghệ xe và nhiều lĩnh vực khác.

Hướng chiến lược để nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị

Ngân hàng Thế giới cho rằng, Việt Nam có thể theo đuổi 3 hướng chiến lược để nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị. Đó là: mở rộng dịch vụ thiết kế hậu kỳ (phát triển thành trung tâm cung cấp dịch vụ thiết kế vi mạch hậu kỳ thuê ngoài, đặc biệt trong các mảng thiết kế layout và kiểm định); hướng tới đóng gói tiên tiến bằng cách tận dụng các khoản đầu tư sớm; nhảy vọt lên thiết kế tiền kỳ (phát triển tài sản trí tuệ về vi mạch và các sản phẩm hệ thống trên chip tại nội địa sẽ đem lại việc làm thiết kế giá trị cao và dòng thu nhập từ phí bản quyền).

Kim Thu

Đọc thêm

Sức hút đầu tư năng lượng tái tạo ở Đắk Lắk

Sức hút đầu tư năng lượng tái tạo ở Đắk Lắk

(TBTCO) - Với lợi thế về gió, bức xạ mặt trời cùng quy hoạch hàng loạt dự án nguồn và lưới điện, Đắk Lắk đang nổi lên như điểm đến hấp dẫn của dòng vốn đầu tư vào lĩnh vực năng lượng tái tạo.
Nhận diện trục hạ tầng quan trọng thúc đẩy kinh tế Đắk Lắk

Nhận diện trục hạ tầng quan trọng thúc đẩy kinh tế Đắk Lắk

(TBTCO) - Tiếp giáp với tỉnh Gia Lai phía Bắc, Khánh Hòa, Lâm Đồng phía Nam, phía Đông giáp biển và phía Tây giáp Campuchia, Đắk Lắk đang sở hữu vị trí trung tâm của Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. Với vị trí hội tụ và lan tỏa tiềm năng này, thực hiện lộ trình đưa địa phương phát triển đồng đều theo trục Bắc - Nam, Đông Tây, cộng hưởng và liên kết chặt chẽ với các địa phương trong khu vực và quốc tế, một lộ trình phát triển hạ tầng phù hợp đang được định hướng từ những quyết sách cụ thể.
Tư duy mới, tầm nhìn mới trong phát triển kinh tế tỉnh Đắk Lắk

Tư duy mới, tầm nhìn mới trong phát triển kinh tế tỉnh Đắk Lắk

(TBTCO) - Việc điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Đắk Lắk không chỉ là cơ sở quan trọng để thu hút có chọn lọc các nguồn lực đầu tư, mà còn tạo động lực tăng trưởng mạnh mẽ cho giai đoạn tiếp theo.
Việt Nam duy trì sức bật tăng trưởng giữa bối cảnh toàn cầu nhiều biến động

Việt Nam duy trì sức bật tăng trưởng giữa bối cảnh toàn cầu nhiều biến động

(TBTCO) - Báo cáo đánh giá mới nhất từ ngân hàng Standard Chartered công bố ngày 23/6 chỉ ra rằng, kinh tế Việt Nam tiếp tục tăng trưởng tích cực trong 6 tháng đầu năm, dù đang bước vào giai đoạn bình thường hóa với những sức ép lớn hơn từ lạm phát, thương mại và môi trường kinh tế toàn cầu.
Đắk Lắk - Vươn mình cùng đất nước

Đắk Lắk - Vươn mình cùng đất nước

(TBTCO) - Như con tàu lớn căng buồm đón gió vươn khơi, Đắk Lắk sau sáp nhập sở hữu không gian phát triển rộng mở, hội tụ những lợi thế chiến lược hiếm có từ cao nguyên đến duyên hải. Với dư địa tăng trưởng mới và khát vọng bứt phá mạnh mẽ, Đắk Lắk sẵn sàng cùng cả nước bước vào kỷ nguyên phát triển thịnh vượng.
Tạo đà để kinh tế tư nhân phát triển vượt bậc trong giai đoạn mới

Tạo đà để kinh tế tư nhân phát triển vượt bậc trong giai đoạn mới

(TBTCO) - Sau hơn một năm triển khai Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị, khu vực kinh tế tư nhân ghi nhận những chuyển biến tích cực về quy mô, khả năng huy động nguồn lực... Tuy nhiên theo các chuyên gia, trong giai đoạn tới, cần tập trung chuyển hóa các chủ trương, chính sách thành kết quả thực chất, để kinh tế tư nhân phát huy mạnh mẽ vai trò động lực thúc đẩy tăng trưởng.
TP. Huế: Hạn chế đưa dự án chưa rõ ràng, cụ thể vào danh mục đầu tư công 2026 - 2030

TP. Huế: Hạn chế đưa dự án chưa rõ ràng, cụ thể vào danh mục đầu tư công 2026 - 2030

(TBTCO) - Những dự án chưa chứng minh được tính cần thiết, chưa xác định rõ nguồn vốn, hiệu quả đầu tư hoặc không bảo đảm tiến độ sẽ chưa được đưa vào phương án phân bổ nguồn vốn chính thức. Đó là một trong những nội dung chỉ đạo của lãnh đạo TP. Huế tại cuộc họp nghe báo cáo Kế hoạch đầu tư công trung hạn vốn ngân sách nhà nước giai đoạn 2026 - 2030 và tình hình giải ngân vốn đầu tư công năm 2026.
Gia Lai: 22 doanh nghiệp nhà nước chiến lược đặt mục tiêu tổng doanh thu trong 5 năm đạt hơn 14.800 tỷ đồng

Gia Lai: 22 doanh nghiệp nhà nước chiến lược đặt mục tiêu tổng doanh thu trong 5 năm đạt hơn 14.800 tỷ đồng

(TBTCO) - 22 doanh nghiệp nhà nước tại tỉnh Gia Lai đều đã triển khai xây dựng chiến lược phát triển giai đoạn 2026 - 2030. Mục tiêu tổng doanh thu đạt 14.802,7 tỷ đồng, trong đó 2 công ty xổ số kiến thiết sẽ chiếm 48,3% tổng doanh thu toàn khối.
Xem thêm