Tăng trưởng cao nhờ đầu tư và hạ tầng

Tại Diễn đàn Thị trường Trái phiếu Doanh nghiệp Việt Nam 2026 với chủ đề củng cố niềm tin, minh bạch và phát triển hạ tầng cho tăng trưởng bền vững, các chuyên gia đã đưa ra nhiều góc nhìn đáng chú ý về triển vọng kinh tế Việt Nam cũng như bài toán huy động nguồn vốn cho giai đoạn tăng trưởng mới. Trong bối cảnh cạnh tranh khu vực ngày càng gia tăng, khả năng thu hút đầu tư được xem là yếu tố then chốt quyết định vị thế và sức mạnh tín dụng của mỗi quốc gia.

Theo ông Kim Eng Tan - Giám đốc Xếp hạng tín nhiệm quốc gia khu vực châu Á - Thái Bình Dương của S&P Global Ratings, những nền kinh tế thu hút được tỷ trọng đầu tư lớn hơn thường có lợi thế cạnh tranh rõ rệt, qua đó góp phần cải thiện các chỉ số tín dụng của chính phủ. Trong bức tranh khu vực, Việt Nam đang nổi lên như một trường hợp điển hình khi kết hợp hiệu quả giữa môi trường kinh doanh thuận lợi, chính sách đối ngoại cân bằng và chiến lược đầu tư mạnh vào hạ tầng.

Toàn cảnh diễn đàn.

Những yếu tố này không chỉ giúp duy trì đà tăng trưởng mà còn thúc đẩy làn sóng dịch chuyển sản xuất vào Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp quốc tế tìm cách đa dạng hóa chuỗi cung ứng nhằm giảm thiểu rủi ro từ chi phí sản xuất gia tăng và các rào cản thương mại tại một số thị trường lớn. Nhờ đó, nền kinh tế Việt Nam tiếp tục duy trì sức hấp dẫn đối với dòng vốn đầu tư nước ngoài, đặc biệt ở các lĩnh vực sản xuất và công nghệ.

Thực tế cho thấy, bất chấp những biến động lớn của kinh tế toàn cầu, Việt Nam vẫn ghi nhận mức tăng trưởng GDP thực đạt 8,05% trong năm 2025, thuộc nhóm cao trong khu vực. Động lực tăng trưởng này được kỳ vọng sẽ tiếp tục được củng cố trong các năm tới, khi Chính phủ đẩy mạnh đầu tư vào cơ sở hạ tầng nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn. Tuy nhiên, đi kèm với đó là những áp lực không nhỏ đối với cân đối vĩ mô.

Dù vậy, theo đánh giá mới nhất của S&P Global Ratings, Việt Nam vẫn được dự báo là một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất tại châu Á trong giai đoạn 2026 - 2028, với mức tăng trưởng GDP trung bình khoảng 6,7% mỗi năm. Động lực chính đến từ nhu cầu toàn cầu đối với các mặt hàng xuất khẩu công nghệ, trong đó Việt Nam đang hưởng lợi rõ rệt nhờ cơ cấu xuất khẩu ngày càng tập trung vào nhóm sản phẩm điện tử và công nghệ cao.

Áp lực vốn lớn trong bối cảnh tín dụng hạn chế

Trong khi đó, từ góc độ thị trường vốn, ông Nguyễn Anh Quân - Giám đốc Xếp hạng Khối định chế tài chính của FiinRatings, cho rằng Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng trưởng mới với tham vọng đạt mức tăng trưởng GDP hai chữ số trong những năm tới. Để hiện thực hóa mục tiêu này, nhu cầu vốn của nền kinh tế sẽ tăng lên đáng kể, với tổng vốn đầu tư toàn xã hội được định hướng đạt gần 40% GDP.

Con số này đồng nghĩa với việc nền kinh tế sẽ đối mặt với khoảng thiếu hụt vốn trung và dài hạn ước tính từ 20 đến 30 tỷ USD mỗi năm. Đây là thách thức lớn trong bối cảnh cấu trúc hệ thống tài chính Việt Nam vẫn phụ thuộc chủ yếu vào tín dụng ngân hàng, trong khi dư địa mở rộng của kênh này đang dần thu hẹp.

Trong nhiều năm qua, hệ thống ngân hàng đóng vai trò trung tâm trong việc cung ứng vốn cho nền kinh tế. Tuy nhiên, khi tỷ lệ tín dụng trên GDP đã vượt ngưỡng 140%, những hạn chế mang tính cấu trúc bắt đầu bộc lộ rõ nét. Một trong những vấn đề đáng chú ý là sự mất cân đối kỳ hạn, khi phần lớn nguồn vốn huy động có kỳ hạn ngắn, trong khi nhu cầu vốn cho các dự án đầu tư, đặc biệt là hạ tầng, lại mang tính dài hạn.

Trong bối cảnh đó, việc tiếp tục phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng để tài trợ cho tăng trưởng trở nên kém bền vững. Xu hướng trong giai đoạn tới được dự báo sẽ chuyển sang tăng trưởng tín dụng có chọn lọc, trong đó các yếu tố như an toàn vốn, khả năng thanh khoản và chất lượng tài sản sẽ được đặt lên hàng đầu. Điều này phản ánh sự chuyển dịch từ tăng trưởng theo chiều rộng sang chiều sâu trong hoạt động ngân hàng.

Dữ liệu thực tế cũng cho thấy ngành ngân hàng vẫn duy trì được khả năng sinh lời trong năm 2025, dù biên lãi thuần (NIM) đã giảm xuống còn 2,9% so với mức 3,5% của năm trước đó. Áp lực này được dự báo sẽ tiếp tục kéo dài sang năm 2026, khi chi phí vốn tăng trong khi lãi suất cho vay khó có thể điều chỉnh tăng tương ứng nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và nền kinh tế.

Cùng với đó, rủi ro đối với hệ thống ngân hàng vẫn hiện hữu và có xu hướng gia tăng trong năm 2026. Chất lượng tài sản được dự báo sẽ chịu áp lực khi tăng trưởng tín dụng chậm lại, trong khi mức xóa nợ xấu cao của năm 2025 không còn được duy trì. Đồng thời, bộ đệm dự phòng của các ngân hàng đang ở mức thấp nhất kể từ năm 2021, làm giảm khả năng chống chịu trước các cú sốc tiềm tàng.

Áp lực thanh khoản cũng đang quay trở lại khi tăng trưởng tín dụng tiếp tục vượt xa tốc độ tăng trưởng tiền gửi. Khoảng cách này buộc nhiều ngân hàng phải giảm tỷ lệ nắm giữ tài sản thanh khoản và tăng phụ thuộc vào các nguồn vốn có chi phí cao hơn như thị trường liên ngân hàng hoặc phát hành trái phiếu. Đây là dấu hiệu cho thấy những hạn chế mang tính cấu trúc của hệ thống tài chính đang dần bộc lộ rõ hơn trong bối cảnh nhu cầu vốn gia tăng.

Từ những phân tích trên có thể thấy, để duy trì đà tăng trưởng cao và bền vững, Việt Nam cần thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa sự phát triển của thị trường vốn, trong đó có thị trường trái phiếu doanh nghiệp. Việc đa dạng hóa kênh dẫn vốn không chỉ giúp giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng mà còn góp phần nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực trong nền kinh tế.

Trong bối cảnh đó, việc củng cố niềm tin thị trường, nâng cao tính minh bạch và hoàn thiện hạ tầng giao dịch sẽ đóng vai trò then chốt. Đây cũng là những yếu tố quan trọng để thu hút dòng vốn dài hạn, hỗ trợ cho các mục tiêu phát triển kinh tế trong giai đoạn tới, đồng thời tạo nền tảng cho việc nâng cao chất lượng tín dụng quốc gia và vị thế của Việt Nam trên thị trường tài chính quốc tế./.