Việc đưa thị trường các-bon vào hoạt động là bước đi quan trọng của Việt Nam nhằm thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Đây cũng là công cụ kinh tế giúp doanh nghiệp chủ động đầu tư cho các hoạt động giảm phát thải và chuyển đổi xanh. Trong lộ trình này, VNX là một trong những đơn vị giữ vai trò quan trọng trong việc xây dựng, tổ chức và giám sát Sàn giao dịch các-bon trong nước. Đến nay, các điều kiện về pháp lý, hạ tầng công nghệ, quy chế nghiệp vụ và thành viên thị trường cơ bản đã hoàn tất, sẵn sàng cho thị trường vận hành chính thức.
 |
| Sẵn sàng vận hành sàn giao dịch các-bon trong nước. |
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của VNX là phối hợp với cơ quan quản lý hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường. Nghị định số 29/2026/NĐ-CP về Sàn giao dịch các-bon trong nước cùng các văn bản hướng dẫn đã được ban hành, tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động đăng ký, lưu ký, giao dịch, thanh toán và giám sát hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon. Đây là nền tảng quan trọng để thị trường vận hành minh bạch, hiệu quả và phù hợp với thông lệ quốc tế.
Theo Nghị định số 29/2026/NĐ-CP, VNX là đầu mối giám sát toàn diện hoạt động giao dịch các-bon. VNX thực hiện giám sát Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX), các thành viên giao dịch và việc tuân thủ các quy định của thị trường. Đồng thời, VNX phối hợp cung cấp thông tin cho các cơ quan có thẩm quyền trong công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm. Đến nay, các nhiệm vụ trọng yếu đã cơ bản hoàn thành. Kết quả này khẳng định vai trò của VNX trong quá trình hình thành thị trường các-bon Việt Nam, đồng thời tạo nền tảng để thị trường vận hành an toàn, minh bạch và hiệu quả ngay từ giai đoạn đầu.
Cùng với việc hoàn thiện thể chế, VNX đã chỉ đạo HNX xây dựng hệ thống giao dịch các-bon. Sau quá trình kiểm thử toàn thị trường, kết quả cho thấy, hệ thống vận hành ổn định, xử lý thông tin thông suốt và đáp ứng đầy đủ yêu cầu giám sát. Việc kết nối dữ liệu giữa HNX với Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) và hệ thống đăng ký các-bon quốc gia cũng đã được thực hiện thành công, tạo nền tảng cho toàn bộ hạ tầng thị trường vận hành đồng bộ.
| Việc phát triển thị trường các-bon cũng góp phần thúc đẩy hình thành các sản phẩm tài chính xanh, như trái phiếu xanh, quỹ đầu tư bền vững hay các công cụ phái sinh liên quan đến tín chỉ các-bon. Đây sẽ là nguồn lực quan trọng để tài trợ cho quá trình chuyển đổi năng lượng và phát triển bền vững. |
Để chuẩn hóa hoạt động giao dịch, VNX đã ban hành Quy chế giao dịch trên Sàn giao dịch các-bon trong nước và Chỉ tiêu báo cáo giám sát giao dịch áp dụng cho các thành viên thị trường. Các quy định này góp phần tăng cường tính minh bạch, nâng cao hiệu quả giám sát và quản lý rủi ro.
VNX cũng tích cực triển khai công tác phát triển thành viên giao dịch. Đến nay, 8 thành viên (gồm: HSC, VBSE, OCBS, MBS, DNSE, PHS, VPS, VNDirect) đã hoàn thành kiểm thử hệ thống. Các thành viên đều thực hiện thành công việc gửi lệnh, nhận dữ liệu thị trường và vận hành ổn định theo các kịch bản thử nghiệm.
Sự ra đời của thị trường các-bon không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện mục tiêu giảm phát thải, mà còn thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh của nền kinh tế. Với vai trò tổ chức và giám sát thị trường, VNX đang góp phần xây dựng nền móng cho một thị trường các-bon hiện đại, minh bạch và từng bước hội nhập quốc tế.
