Tiêu chuẩn xanh cần đi vào thực chất

Để dòng vốn xanh thực sự đi vào các dự án, việc đáp ứng các tiêu chí về môi trường, xã hội và quản trị (ESG) ngày càng trở thành một phần trong quá trình huy động và phân bổ vốn. Tuy nhiên, từ góc nhìn của các định chế tài chính phát triển, ngân hàng và nhà đầu tư, tiêu chuẩn xanh không thể tách rời hiệu quả tài chính, khả năng hoàn vốn và chất lượng dự án. Một dự án muốn tiếp cận nguồn vốn trước hết vẫn phải bảo đảm tính khả thi, đồng thời chứng minh được tác động ESG một cách thực chất.

Theo ông Nishant Kumar - Giám đốc Điều hành khu vực châu Á của GuarantCo, Trưởng bộ phận Phát triển Kinh doanh khu vực châu Á của Tổ chức Phát triển Hạ tầng Tư nhân (PIDG), để các dự án và sản phẩm xanh trở nên hấp dẫn hơn đối với nhà đầu tư, một trong những yêu cầu quan trọng là xác định rõ tác động ESG và xây dựng các tiêu chí cụ thể để đánh giá.

Tài chính xanh và phát triển bền vững ngày càng trở thành một yêu cầu trong hoạt động huy động vốn, đặc biệt đối với các nguồn vốn quốc tế. Ảnh: SHUTTERSTOCK

Đối với các định chế tài chính phát triển, việc đánh giá dự án không chỉ dựa trên chất lượng tín dụng mà còn xem xét các tác động về môi trường và xã hội. Theo đó, hiệu quả tài chính và tác động ESG cần được đánh giá đồng thời, bởi một dự án có chất lượng tín dụng tốt nhưng gây tác động lớn đến môi trường vẫn có thể gặp bất lợi trong quá trình xem xét.

Việc xác định rõ các tiêu chí cũng giúp nhà đầu tư thuận lợi hơn trong nhận diện và đánh giá sản phẩm xanh, đồng thời góp phần hạn chế tình trạng “greenwashing”, khi sản phẩm được gắn với yếu tố xanh nhưng chưa thực sự đáp ứng các yêu cầu về tính bền vững.

Ông Nishant Kumar cho biết, với các công cụ có kỳ hạn dài như trái phiếu, các tiêu chí bền vững cần được duy trì trong suốt thời gian tồn tại của sản phẩm, thay vì chỉ tại thời điểm phát hành. Bên cạnh đó, bản thân dự án vẫn phải bảo đảm hiệu quả và tạo ra tác động phù hợp với mục tiêu đặt ra.

Từ những yêu cầu của bên cung cấp vốn, các tiêu chuẩn xanh và phát triển bền vững tiếp tục được cụ thể hóa trong quá trình thẩm định và phân bổ vốn. Trong quá trình này, ngân hàng thương mại là một trong những kênh trung gian kết nối nguồn vốn với doanh nghiệp, qua đó đưa các yêu cầu của bên cung cấp vốn vào điều kiện xem xét tài trợ cho dự án.

Tính khả thi vẫn là nền tảng hút vốn

Ở góc độ ngân hàng, ông Võ Hoàng Hải - Phó Tổng Giám đốc Nam A Bank cho biết, tài chính xanh và phát triển bền vững ngày càng trở thành một yêu cầu trong hoạt động huy động vốn, đặc biệt đối với các nguồn vốn quốc tế. Các định chế tài chính phát triển, quỹ đầu tư và công ty quản lý quỹ quốc tế ngày càng đặt ra những mục tiêu cụ thể về phát triển bền vững khi cung cấp vốn, đi cùng các tiêu chuẩn xanh, hệ thống phân loại và hoạt động đánh giá độc lập.

Khi nguồn vốn ngân hàng huy động gắn với những tiêu chí này, các yêu cầu tương ứng cũng được đưa vào quá trình thẩm định và giải ngân cho doanh nghiệp. Theo ông Hải, các tiêu chuẩn đang được áp dụng đối với những lĩnh vực như công trình xanh, logistics và kho vận xanh. Ngay từ khâu thiết kế, dự án có thể phải đáp ứng các yêu cầu liên quan đến vật liệu xây dựng, sử dụng năng lượng, nước, lao động và quản trị.

Như vậy, tiêu chí xanh không chỉ là yêu cầu từ phía cung cấp vốn mà ngày càng gắn trực tiếp với quá trình chuẩn bị và triển khai dự án. Tuy nhiên, đáp ứng các tiêu chuẩn này mới là một phần của bài toán huy động vốn. Khi quyết định phân bổ vốn, nhà đầu tư vẫn phải xem xét hiệu quả tài chính, khả năng hoàn vốn và mức độ rủi ro của dự án.

Từ góc độ nhà đầu tư, ông Ngô Thế Triệu - Nhà sáng lập kiêm Tổng Giám đốc Optima Wealth Partners cho rằng, mức độ quan tâm đến yếu tố xanh có sự khác biệt giữa các nhóm nhà đầu tư. Với nhóm đặt hiệu quả tài chính lên hàng đầu, lãi suất, kỳ hạn và khả năng trả nợ vẫn là những yếu tố quan trọng.

Trong trường hợp này, yếu tố xanh tạo thêm giá trị nếu góp phần nâng cao tính bền vững và hạn chế những rủi ro có thể ảnh hưởng đến hoạt động dài hạn của dự án.

Trong khi đó, với các quỹ đầu tư quốc tế có định hướng hoặc yêu cầu phân bổ vốn vào tài sản xanh, yếu tố xanh trở thành một tiêu chí cụ thể trong quyết định đầu tư. Vì vậy, việc xác định dự án có đáp ứng tiêu chuẩn xanh hay không, cùng phương pháp đánh giá và xác nhận mức độ xanh, có vai trò quan trọng đối với khả năng tiếp cận nhóm nguồn vốn này.

Dù mức độ quan tâm đến yếu tố xanh khác nhau, hiệu quả tài chính và khả năng hoàn vốn vẫn là những yếu tố quan trọng trong quyết định đầu tư. Theo ông Triệu, yếu tố xanh không thể giúp một dự án tiếp cận vốn nếu bản thân dự án không bảo đảm hiệu quả và khả năng hoàn vốn. Vì vậy, tiêu chí xanh cần được tích hợp vào quá trình xây dựng và huy động vốn, thay vì thay thế những điều kiện tài chính cơ bản.

Từ đó, tính khả thi của dự án vẫn là nền tảng trong quá trình thẩm định. Đại diện Optima Wealth Partners cho biết thêm, dự án trước hết phải đáp ứng các yêu cầu về pháp lý, mức độ hoàn thiện của hồ sơ và khả năng triển khai. Các yếu tố từ thiết kế, xây dựng đến vận hành cũng cần được xem xét nhằm kiểm soát rủi ro và bảo đảm dự án có thể hoạt động ổn định sau khi hoàn thành.

Nhìn tổng thể, tiêu chuẩn xanh và tính khả thi của dự án cần được xem xét song song trong quá trình huy động vốn. Các điều kiện nền tảng về pháp lý, tài chính, triển khai và vận hành vẫn là cơ sở để dự án tiếp cận vốn; trong khi việc đáp ứng các tiêu chí ESG một cách thực chất có thể góp phần nâng cao tính bền vững và mở rộng khả năng tiếp cận các nguồn vốn xanh./.