Theo quyết định, Vườn quốc gia Bát Xát nằm trên địa bàn ba xã Mường Hum, Dền Sáng và Y Tý (Lào Cai), có tổng diện tích hơn 18.510 ha.

Khu vực này giáp ranh tỉnh Lai Châu và Trung Quốc, với hệ sinh thái rừng tự nhiên còn tương đối nguyên vẹn, đóng vai trò quan trọng trong bảo tồn đa dạng sinh học và bảo vệ môi trường khu vực đầu nguồn.

Vườn Quốc gia có chức năng bảo vệ tính nguyên vẹn của các hệ sinh thái rừng, bảo tồn đa dạng sinh học, nguồn gen sinh vật, giáo dục môi trường, nghiên cứu khoa học, bảo vệ môi trường.

Bên cạnh đó duy trì, đảm bảo ổn định nguồn nước, gắn với phát triển du lịch sinh thái và cung ứng dịch vụ môi trường rừng, góp phần cải thiện đời sống nhân dân vùng đệm, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và đảm bảo quốc phòng, an ninh trên địa bàn.

Bát Xát trở thành Vườn quốc gia thứ 36 của Việt Nam. Ảnh: Hồng Phương

Vườn Quốc gia Bát Xát được đánh giá có hệ sinh thái rất đa dạng, phong phú. Theo các kết quả điều tra, khảo sát trước đây khi còn là Khu bảo tồn thiên nhiên Bát Xát, khu vực này ghi nhận 940 loài thực vật, 157 loài động vật có xương sống trên cạn. Trong đó, có tới 22 loài động vật thuộc Danh lục đỏ thế giới và 58 loài thuộc Sách đỏ Việt Nam.

Hệ sinh thái rừng ở đây bao gồm rừng kín lá rộng thường xanh mưa ẩm á nhiệt đới núi thấp; rừng kín hỗn giao cây lá rộng, lá kim á nhiệt đới núi thấp; rừng kín lá rộng thường xanh núi trung bình và rừng kín lá rộng thường xanh ôn đới núi cao, lạnh. Trong đó hệ sinh thái rừng thường xanh ôn đới núi cao được xác định là một trong những hệ sinh thái rừng quan trọng bậc nhất Việt Nam.

Đặc biệt, khu vực này là nơi sinh sống của rất nhiều loài chim quý hiếm, trong đó một số loài chim có dải phân bố hẹp, đại diện cho khu hệ chim của vùng núi cao miền Bắc Việt Nam như Khướu mặt đen, Khướu vằn, Khướu cánh đỏ, Lách tách họng vạch, Lách tách ngực vàng, Lách tách mày trắng, Gõ kiến nhỏ sườn đỏ, Gõ kiến nhỏ ngực đỏ, Đớp ruồi đầu xanh, Chào mào mỏ lớn.

Đây cũng là nơi ghi nhận sự tồn tại của quần thể cây thiết sam quý hiếm - loài cây chỉ có phân bố ở Lào Cai và một số tỉnh phía bắc với số lượng rất ít. Việc nâng hạng Khu bảo tồn thiên nhiên Bát Xát thành Vườn Quốc gia Bát Xát sẽ góp phần thúc đẩy các hoạt động bảo tồn tại khu vực này.