Kết luận số 14-KL/TW ngày 20/3/2026 của Bộ Chính trị về đảm bảo nguồn cung, giá nhiên liệu ổn định trong tình hình mới chỉ đạo: “xem xét sử dụng ngay các công cụ chính sách tài khóa (các loại thuế, phí, chi, ứng ngân sách…) để bảo đảm ổn định nguồn cung, giảm thiểu biến động tăng giá nguyên liệu, nhiên liệu trong nước làm ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, đời sống nhân dân, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an ninh trật tự xã hội”.

Bộ Tài chính đề xuất giảm mạnh thuế môi trường để bình ổn giá xăng dầu.

Bộ Tài chính cho biết, thực hiện Kết luận số 14-KL/TW và để đảm bảo tính kịp thời, Bộ Tài chính đã xây dựng hồ sơ dự án Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu theo trình tự, thủ tục rút gọn được quy định tại Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Theo Bộ Tài chính, thời gian qua, tình hình thế giới diễn biến phức tạp, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông đã làm gián đoạn nguồn cung năng lượng, đẩy giá dầu thô và xăng dầu thành phẩm tăng mạnh. Diễn biến này tác động trực tiếp đến thị trường trong nước, làm gia tăng chi phí sản xuất, kinh doanh và ảnh hưởng đến đời sống người dân.

Thực tế điều hành cho thấy, trong các kỳ điều chỉnh đầu tháng 3/2026, giá xăng dầu trong nước đã tăng mạnh, có thời điểm xăng RON95-III tăng hơn 5.000 đồng mỗi lít, trong khi dầu diesel tăng trên 6.000 đồng mỗi lít. Trên thị trường thế giới, giá dầu thô cũng biến động mạnh, có lúc vượt mốc 108 USD/thùng, tạo áp lực lớn lên công tác điều hành trong nước.

Dù cơ quan quản lý đã sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu để giảm bớt đà tăng, song trong bối cảnh giá nhiên liệu toàn cầu tiếp tục diễn biến khó lường, việc bổ sung các công cụ điều tiết là yêu cầu cấp thiết. Trong đó, chính sách thuế được đánh giá là giải pháp có thể tác động nhanh và trực tiếp đến giá bán lẻ.

Trong khi đó, theo Bộ Công Thương, thuế bảo vệ môi trường hiện chiếm khoảng 6,7% trong cơ cấu giá cơ sở xăng dầu. Tuy nhiên, việc giảm thuế về mức 0 đồng thuộc thẩm quyền của Quốc hội, trong khi điều chỉnh trong khung thuế có thể do Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định. Trên cơ sở đó, Bộ Công Thương đã đề xuất giảm tối đa mức thuế trong khung cho phép đối với xăng, dầu diesel và nhiên liệu bay nhằm ứng phó nhanh với biến động thị trường.

Tiếp thu đề xuất này, Bộ Tài chính đã xây dựng dự thảo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội theo trình tự, thủ tục rút gọn. Trong đó đề xuất giảm thuế bảo vệ môi trường đối với xăng (trừ etanol) và nhiên liệu bay xuống còn 1.000 đồng mỗi lít, và đối với dầu diesel xuống còn 500 đồng mỗi lít.

Với phương án này, giá bán lẻ xăng trong nước dự kiến giảm khoảng 1.080 đồng mỗi lít, còn dầu diesel và nhiên liệu bay giảm khoảng 540 đồng mỗi lít, đã bao gồm tác động của GTGT. Tuy nhiên, Bộ Tài chính cũng lưu ý rằng mức giảm thực tế còn phụ thuộc vào diễn biến giá xăng dầu thành phẩm trên thị trường thế giới.

Việc điều chỉnh thuế được kỳ vọng sẽ góp phần trực tiếp hạ nhiệt giá nhiên liệu, qua đó giảm chi phí đầu vào cho doanh nghiệp và hỗ trợ tiêu dùng của người dân. Đồng thời, đây cũng là giải pháp quan trọng nhằm kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026.

Theo tính toán của cơ quan thống kê, chính sách này sẽ tác động làm chỉ số giá tiêu dùng tăng trong ngắn hạn, song mức tăng vẫn thấp hơn so với kịch bản không điều chỉnh thuế. Cụ thể, CPI bình quân năm 2026 ước tăng khoảng 1,35% so với năm 2025, thấp hơn mức khoảng 1,4% nếu giữ nguyên thuế bảo vệ môi trường như hiện hành.

Dự kiến, chính sách giảm thuế sẽ được áp dụng từ cuối tháng 3/2026 đến hết ngày 30/6/2026 và có thể được điều chỉnh linh hoạt tùy theo tình hình thực tế. Tuy nhiên, việc giảm thuế cũng sẽ làm giảm thu ngân sách nhà nước khoảng 1.790 tỷ đồng mỗi tháng, được xem là khoản hỗ trợ cần thiết của Nhà nước nhằm chia sẻ khó khăn với người dân và doanh nghiệp./.