Thúc đẩy chuyển đổi năng lượng là yêu cầu cấp bách

Xăng E10 thành phần gồm 90% xăng khoáng và 10% ethanol - loại cồn có thể sản xuất từ sắn, mía, ngô. So với xăng E5 hiện đang lưu hành, xăng E10 có tỷ lệ ethanol cao hơn, được kỳ vọng sẽ tăng hiệu quả giảm phát thải.

Việc phát triển và sử dụng nhiên liệu sinh học không còn là câu chuyện dài hạn mà đã trở thành nhiệm vụ trước mắt. Ngày 19/3/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị 09/CT-TTg, yêu cầu đẩy nhanh lộ trình triển khai xăng E10 nhằm giảm 10% lượng tiêu thụ xăng khoáng. Đây được xem là bước đi quan trọng trong chiến lược chuyển dịch năng lượng, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào giữa thế kỷ.

Chia sẻ tại Tọa đàm “Xăng E10 và yêu cầu đẩy nhanh lộ trình chuyển đổi thay thế xăng khoáng” do Báo Công thương tổ chức ngày 10/4, ông Đào Duy Anh - Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công thương) cho hay, việc thúc đẩy sử dụng xăng sinh học mang lại nhiều lợi ích thiết thực.

Trước hết là lợi ích về môi trường. Theo tính toán, mỗi lít xăng khoáng khi đốt cháy sẽ phát thải từ 2,3 đến 2,5 kg CO₂. Nếu thay thế 5-10% bằng nhiên liệu sinh học, tương ứng với việc sử dụng xăng E5 hoặc E10, lượng phát thải có thể giảm khoảng 2,5 triệu tấn CO₂ mỗi năm, dựa trên mức tiêu thụ khoảng 12 triệu m³ xăng của cả nước. Đây là đóng góp đáng kể vào mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính.

Không chỉ vậy, xăng sinh học còn góp phần thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp nhiên liệu trong nước. Việc mở rộng sản xuất ethanol sẽ kéo theo nhu cầu lớn về nguyên liệu như sắn, ngô, mía - những cây trồng chủ lực tại nhiều vùng nông thôn. Điều này không chỉ giúp ổn định đầu ra cho nông sản mà còn tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân, đặc biệt tại các khu vực khó khăn.

Bên cạnh đó, việc tăng tỷ trọng nhiên liệu sản xuất trong nước sẽ giúp giảm phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu xăng dầu, vốn đang chiếm tới khoảng 70% nhu cầu. Đây là yếu tố then chốt để đảm bảo an ninh năng lượng trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Xăng sinh học E10 mở ra cơ hội mới cho an ninh năng lượng và tăng trưởng xanh. Ảnh minh họa

Doanh nghiệp sẵn sàng nhưng cần thời gian chuyển đổi

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Cao Tuấn Sĩ - Giám đốc Nhà máy Lọc dầu Dung Quất (Công ty cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn) cho rằng, việc triển khai xăng E10 không chỉ mang ý nghĩa môi trường mà còn giúp tăng nguồn cung nhiên liệu trong nước.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi không đơn giản. Xăng sinh học có yêu cầu kỹ thuật cao hơn trong bảo quản và phối trộn, đặc biệt là phải tránh tiếp xúc với nước và độ ẩm. Điều này buộc các doanh nghiệp phải đầu tư nâng cấp hệ thống bồn chứa, vận chuyển và phân phối.

Với Nhà máy lọc dầu Dung Quất, theo ông Cao Tuấn Sĩ, nhà máy đã triển khai các giải pháp để có thể pha chế và cung ứng xăng sinh học. Với hệ thống hiện tại, chúng tôi tự tin đáp ứng nhu cầu khi lộ trình chuyển đổi được triển khai.

Doanh nghiệp cũng đã khôi phục các nhà máy sản xuất ethanol, cải tạo hệ thống lưu trữ và đầu tư thêm hạ tầng nhập khẩu nhiên liệu sinh học trong bối cảnh nguồn cung trong nước chưa đủ đáp ứng nhu cầu. Đồng thời, các tiêu chuẩn chất lượng được đặt ở mức cao, phù hợp với quy chuẩn trong nước và quốc tế nhằm đảm bảo quyền lợi người tiêu dùng.

Các chuyên gia nhận định, việc đẩy mạnh sử dụng nhiên liệu sinh học là giải pháp cần thiết và cấp bách trong giai đoạn hiện nay, đặc biệt khi thị trường xăng dầu thế giới đang có nhiều biến động.

Theo đó, việc sử dụng 10% nhiên liệu sinh học có thể góp phần đáng kể vào việc bù đắp nguồn cung, đồng thời giúp giá xăng dầu trong nước ổn định hơn, giảm sốc trước các biến động bên ngoài.

Ngoài ra, xăng sinh học còn mang lại nhiều lợi ích kinh tế - xã hội. Việc phát triển thị trường ethanol sẽ giúp các nhà máy từng phải dừng hoạt động có cơ hội phục hồi, tạo ra chuỗi liên kết từ sản xuất nông nghiệp đến chế biến công nghiệp. Qua đó, không chỉ gia tăng giá trị cho nông sản mà còn góp phần giải quyết bài toán “được mùa rớt giá”.

Đặc biệt, nhiều địa phương có lợi thế về nguyên liệu sản xuất nhiên liệu sinh học sẽ có cơ hội phát triển kinh tế, tạo việc làm và nâng cao đời sống người dân nông thôn.

Dù tiềm năng lớn, việc triển khai xăng sinh học trên diện rộng vẫn đối mặt với không ít thách thức. Để đảm bảo hiệu quả, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Bộ Công thương đã chủ động đẩy nhanh lộ trình triển khai, vượt tiến độ so với quy định trước đó. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, yếu tố quyết định vẫn nằm ở chính sách giá và thuế hợp lý nhằm khuyến khích doanh nghiệp đầu tư và người dân sử dụng.

Bên cạnh đó, cần có chiến lược dài hạn để phát triển vùng nguyên liệu ổn định, đảm bảo nguồn cung ethanol trong nước, tránh phụ thuộc vào nhập khẩu. Công tác truyền thông cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thay đổi thói quen tiêu dùng, giúp người dân hiểu rõ lợi ích của xăng sinh học...

Việc đưa xăng E10 vào sử dụng đại trà không chỉ giúp giảm phát thải, đảm bảo an ninh năng lượng mà còn mở ra cơ hội phát triển cho nhiều ngành kinh tế, từ nông nghiệp đến công nghiệp và dịch vụ. Đây là nền tảng để Việt Nam tiến tới các loại nhiên liệu sinh học thế hệ mới, thúc đẩy đổi mới công nghệ và đầu tư xanh, qua đó hiện thực hóa các cam kết quốc tế về biến đổi khí hậu.