Đây là phương án đề xuất của Chính phủ lên Quốc hội về quy định tại Điều 60 Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) năm 2014 về BHXH một lần, do Bộ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội Phạm Thị Hải Chuyền báo cáo tại phiên họp Quốc hội sáng ngày 21/5.
Chủ trương là vì người lao động, nhưng thực tiễn cần cân nhắc
Bộ trưởng Phạm Thị Hải Chuyền cho biết, tại kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XIII đã thông qua Luật BHXH năm 2014 và luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2016. Theo Điều 60 của Luật BHXH năm 2014 được thiết kế theo hướng khuyến khích người lao động bảo lưu thời gian đã đóng BHXH, tích lũy thời gian đóng BHXH trong quá trình lao động để có thể hưởng lương hưu hàng tháng nhằm bảo đảm cuộc sống khi hết tuổi lao động thay vì nhận BHXH một lần. Đây cũng là một trong những giải pháp nhằm hướng tới mục tiêu phấn đấu đến năm 2020 có khoảng 50% lực lượng lao động tham gia BHXH đã đặt ra.
| ||||||||||||||||
Bộ trưởng Phạm Thị Hải Chuyền cho rằng, nội dung Điều 60 của Luật BHXH năm 2014 là phù hợp với xu hướng phát triển chung, đã thể hiện đúng quan điểm, định hướng mở rộng diện bao phủ BHXH, bảo đảm quyền thụ hưởng lâu dài của người lao động, góp phần thực hiện chính sách an sinh xã hội.
Quy định này không chỉ thể hiện sự quan tâm đến cuộc sống trước mắt của người lao động, mà còn chăm lo đến cuộc sống khi về già của người lao động. Quy định này cũng phù hợp với xu hướng phát triển của hầu hết các nước trên thế giới.
Tuy nhiên, khi Luật BHXH năm 2014 vẫn chưa có hiệu lực thi hành thì một bộ phận người lao động chủ yếu ở một số tỉnh, thành phố phía Nam có kiến nghị được lựa chọn hưởng BHXH một lần, hoặc bảo lưu thời gian đóng BHXH như quy định tại Luật BHXH năm 2006.
Nguyên nhân dẫn đến sự việc nêu trên được lý giải là do thực tế đời sống người lao động trong các khu công nghiệp còn khó khăn, tiền lương thực tế còn thấp nên người lao động muốn lấy BHXH một lần để có tiền trang trải cuộc sống trước mắt, mà chưa nghĩ đến cuộc sống sau này khi về già.
Nhiều người lao động từ khu vực nông thôn vào làm việc cho các DN nhưng không có ý định gắn bó lâu dài, mà làm việc một thời gian để tích lũy tiền lương, tiền đóng BHXH để làm vốn về quê làm ăn.
Bên cạnh đó, việc triển khai công tác thông tin, tuyên truyền giải thích chính sách chưa được quan tâm đúng mức, kịp thời nên người lao động chưa hiểu cặn kẽ được ý nghĩa, mục đích của các quy định mới của Luật BHXH năm 2014, đặc biệt là quy định về giải quyết BHXH một lần.
Đề xuất phương án “mềm” hơn
Xuất phát từ ý kiến của người lao động và một số cơ quan, địa phương, thay mặt Chính phủ, Bộ trưởng Phạm Thị Hải Chuyền đề nghị Quốc hội xem xét điều chỉnh Điều 60 của Luật BHXH năm 2014.
Theo đó, trước mắt, cho phép người lao động khi chưa đủ điều kiện về thời gian đóng BHXH để hưởng lương hưu sau một năm nghỉ việc nếu không tiếp tục đóng BHXH, thì có quyền lựa chọn hưởng BHXH một lần hoặc tiếp tục bảo lưu thời gian đóng BHXH như quy định của Luật BHXH năm 2006. Nội dung này cũng sẽ được xem xét, điều chỉnh tương đồng đối với cả người lao động tham gia BHXH tự nguyện.
Cho ý kiến về vấn đề này, Chủ nhiệm Ủy ban về các vấn đề xã hội Trương Thị Mai cũng cho hay, ngay sau khi diễn ra ngừng việc tập thể, Ủy ban đã theo dõi thường xuyên, nắm tình hình và phối hợp với Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, Tổng liên đoàn lao động Việt Nam, Bảo hiểm xã hội Việt Nam và các cơ quan thông tin báo chí giải thích chính sách dựa trên quan điểm, mục tiêu của Đảng và quy định của Hiến pháp.
Trên cơ sở nguyện vọng của một bộ phận người lao động chỉ làm việc ở khu vực chính thức trong một thời gian ngắn, trong điều kiện sự dịch chuyển lao động từ khu vực phi chính thức sang khu vực chính thức còn chậm, việc làm của người lao động chưa thật sự bền vững, đa số thành viên Ủy ban tán thành với đề xuất của Chính phủ: Trước mắt cho phép người lao động nếu có nguyện vọng thì được nhận lại số tiền đã tham gia BHXH.
Đồng thời, cần xây dựng lộ trình nâng dần điều kiện hưởng BHXH một lần phù hợp với tỷ lệ lao động trong khu vực chính thức và sự phát triển của thị trường lao động, giảm dần số người không có lương hưu khi về già (năm 2014, ngân sách phải chi hơn 3.000 tỷ đồng cho khoảng 1,5 triệu người 80 tuổi trở lên không có lương hưu).
“Để tổ chức thực hiện chính sách, các cơ quan quản lý nhà nước, công đoàn, cơ quan BHXH các cấp, các cơ quan thông tin đại chúng, các địa phương phải phối hợp chặt chẽ và có nhiều giải pháp phù hợp hơn nữa để tuyên truyền, phổ biến và giải thích đúng bản chất, ý nghĩa, mục tiêu, quan điểm của chính sách BHXH – chính sách trụ cột của an sinh xã hội nhằm tăng số lượng người lao động tham gia BHXH theo mục tiêu đã đề ra vào năm 2020 (50% lực lượng lao động)”, bà Trương Thị Mai đề xuất thêm./.
Duy Thái
