Cơ hội từ sự phát triển thị trường vốn

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán chịu tác động đồng thời từ các yếu tố trong nước và quốc tế, không dễ xác định chính xác nhóm ngành nào sẽ đóng vai trò dẫn dắt trong những tháng cuối năm. Dù vậy, nhiều nhà đầu tư hiện vẫn ưu tiên các nhóm ngành được kỳ vọng thu hút dòng tiền như ngân hàng, chứng khoán, thép và vật liệu xây dựng, xây dựng hạ tầng gắn với đầu tư công, bán lẻ và bất động sản.

Đánh giá về triển vọng của các nhóm ngành này, trong phiên thảo luận 3.2 với chủ đề “Tìm kiếm Alpha trên thị trường chứng khoán” tại Vietnam Investment Forum 2026 - Summer Summit, ông Lê Đức Khánh - Giám đốc Phân tích Công ty cổ phần Chứng khoán VPS cho rằng, cần nhìn nhận thận trọng đối với một số lĩnh vực thường xuyên được kỳ vọng nhưng chưa thực sự chuyển hóa thành kết quả kinh doanh tương xứng. Trong đó, xây dựng và đầu tư công là những ví dụ điển hình. Dù các doanh nghiệp trong ngành thường được kỳ vọng hưởng lợi từ các dự án lớn và quá trình đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công, nhưng thực tế cho thấy, phần lớn các doanh nghiệp này vẫn gặp nhiều khó khăn trong hoạt động kinh doanh.

Các diễn giả chia sẻ tại phiên thảo luận với chủ đề “Tìm kiếm Alpha trên thị trường chứng khoán”.

Theo ông Khánh, nguyên nhân chủ yếu đến từ việc nhiều doanh nghiệp sử dụng đòn bẩy tài chính ở mức cao, với quy mô vay nợ gấp nhiều lần vốn chủ sở hữu. Trong bối cảnh chi phí vốn duy trì ở mức cao và giá nguyên vật liệu tăng mạnh, dòng tiền từ các dự án chủ yếu giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động thay vì tạo ra mức tăng trưởng lợi nhuận đột biến. Vì vậy, kỳ vọng về sự bứt phá mạnh của kết quả kinh doanh hay giá cổ phiếu trong ngành này được đánh giá là khó trở thành hiện thực trong ngắn hạn.

Nhìn về dài hạn, ông Khánh nhận định, dư địa tăng trưởng của thị trường vốn đang mở ra cơ hội đáng chú ý. Khi tỷ lệ tín dụng trên GDP đã ở mức khoảng 145%, khả năng mở rộng tín dụng của nền kinh tế sẽ ngày càng chịu nhiều giới hạn hơn. Trong khi đó, các sản phẩm thuộc thị trường vốn như cổ phiếu, trái phiếu, quỹ đầu tư hay các sản phẩm đầu tư thay thế lại không chịu ràng buộc bởi hạn mức tăng trưởng tín dụng.

Theo đó, trong năm nay cũng như giai đoạn tới, các ngân hàng, công ty chứng khoán và công ty quản lý quỹ sẽ đẩy mạnh cạnh tranh phát triển các sản phẩm đầu tư và mở rộng hệ sinh thái tài chính. Những doanh nghiệp sở hữu năng lực tài chính mạnh, nền tảng khách hàng lớn và khả năng phát triển sản phẩm tốt sẽ có nhiều lợi thế trong quá trình này. Vì vậy, nhóm doanh nghiệp hưởng lợi từ sự phát triển của thị trường vốn được đánh giá là có triển vọng rõ ràng và bền vững hơn.

Đối với các ngành truyền thống như thép và vật liệu xây dựng, ông Khánh đánh giá, đây là những lĩnh vực mang tính chu kỳ cao. Hiệu quả kinh doanh và diễn biến giá cổ phiếu phụ thuộc đáng kể vào biến động của giá nguyên liệu đầu vào cũng như chu kỳ kinh tế. Do đó, việc đầu tư thành công vào nhóm ngành này đòi hỏi nhà đầu tư phải có hiểu biết sâu về chu kỳ ngành và khả năng lựa chọn doanh nghiệp phù hợp ở từng giai đoạn.

Bên cạnh đó, ông Khánh cũng chỉ ra rằng, trí tuệ nhân tạo (AI) đang là một trong những xu hướng lớn trên thế giới, từ hạ tầng công nghệ đến các ứng dụng thực tiễn. Tuy nhiên, tại Việt Nam, quá trình ứng dụng AI vẫn đang trong giai đoạn đầu và chưa đủ độ chín để trở thành động lực tăng trưởng rõ nét đối với phần lớn doanh nghiệp niêm yết. Vì vậy, xét trên góc độ cơ hội đầu tư hiện hữu và khả năng hiện thực hóa lợi nhuận, nhóm doanh nghiệp tài chính và các tổ chức tham gia sâu vào quá trình phát triển thị trường vốn vẫn được đánh giá là lựa chọn có triển vọng rõ ràng hơn.

Đầu tư công chưa tạo đột biến lợi nhuận

Theo ông Nguyễn Minh Hạnh - Giám đốc Trung tâm Phân tích, Công ty cổ phần Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS), thị trường vẫn tồn tại những nhóm ngành được kỳ vọng lớn nhưng chưa tạo ra sự cải thiện tương xứng về hiệu quả kinh doanh. Trong đó, xây dựng và đầu tư công là các lĩnh vực thường xuyên được nhắc tới mỗi khi tiến độ giải ngân vốn ngân sách được đẩy mạnh.

Theo ông Hạnh, dù các doanh nghiệp trong ngành có thêm dự án và duy trì được dòng tiền hoạt động, song phần lớn vẫn chịu áp lực lớn từ chi phí tài chính và mức sử dụng đòn bẩy cao. Điều này khiến khả năng chuyển hóa lợi ích từ đầu tư công thành tăng trưởng lợi nhuận vượt trội còn hạn chế. Do đó, kỳ vọng về sự bứt phá mạnh của nhóm cổ phiếu này cần được cân nhắc thận trọng hơn.

Trong khi đó, khi dư địa tăng trưởng tín dụng ngày càng thu hẹp, thị trường vốn được đánh giá sẽ có nhiều cơ hội phát triển hơn. Các sản phẩm như cổ phiếu, trái phiếu, quỹ ETF và nhiều công cụ đầu tư khác không bị giới hạn bởi cơ chế kiểm soát tăng trưởng tín dụng, qua đó tạo ra không gian mở rộng lớn hơn cho ngành tài chính.

“Đây sẽ là lĩnh vực thu hút sự cạnh tranh của các ngân hàng, công ty chứng khoán và doanh nghiệp công nghệ tài chính trong những năm tới” - ông Hạnh nhấn mạnh.

Từ góc độ đầu tư dài hạn, chuyên gia SHS cho rằng, các doanh nghiệp hoạt động trong hệ sinh thái thị trường vốn là nhóm đáng được ưu tiên theo dõi. Ngược lại, các ngành sản xuất hàng hóa cơ bản như thép vẫn mang tính chu kỳ cao, chịu ảnh hưởng lớn từ biến động giá nguyên liệu và điều kiện kinh tế, khiến triển vọng đầu tư dài hạn kém ổn định hơn so với nhóm doanh nghiệp hưởng lợi trực tiếp từ sự phát triển của thị trường tài chính.