Chia sẻ tại tại Diễn đàn Thị trường Trái phiếu Doanh nghiệp Việt Nam 2026 với chủ đề “Củng cố niềm tin, minh bạch và hạ tầng thị trường cho tăng trưởng bền vững” ngày 2/4, theo ông Nguyễn Hoàng Dương - Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), trong những năm qua, thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam đã tăng trưởng nhanh, từng bước khẳng định vai trò là kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng cho nền kinh tế. Tuy nhiên, quá trình phát triển cũng ghi nhận các giai đoạn biến động khi rủi ro gia tăng, xuất phát từ việc một số doanh nghiệp và tổ chức trung gian vi phạm quy định, công bố thông tin chưa đầy đủ, sử dụng vốn sai mục đích, cũng như hoạt động phân phối chưa đúng đối tượng theo quy định.
Trước thực tế này, cơ quan quản lý, bao gồm Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ từ hoàn thiện khung pháp lý đến tháo gỡ khó khăn cho thị trường. Cơ chế đàm phán tái cơ cấu nghĩa vụ nợ trái phiếu được đưa vào áp dụng nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư. Đồng thời, công tác thanh tra, kiểm tra và giám sát sau phát hành được tăng cường, góp phần nâng cao tính minh bạch và kỷ luật thị trường, qua đó giúp thị trường từng bước ổn định trở lại và tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp đa dạng hóa nguồn vốn.
 |
| Ông Nguyễn Hoàng Dương - Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước phát biểu tại diễn đàn. |
Dữ liệu năm 2025 cho thấy xu hướng phục hồi rõ nét. Cụ thể, có 106 doanh nghiệp phát hành trái phiếu riêng lẻ với tổng khối lượng khoảng 576.000 tỷ đồng, tăng 31,6% so với năm trước. Đối với phát hành ra công chúng, tổng giá trị đăng ký đạt 51.980 tỷ đồng, tăng 36%. Tỷ lệ chậm trả trái phiếu giảm so với giai đoạn cao điểm, trong khi khung pháp lý và mức độ minh bạch của doanh nghiệp phát hành tiếp tục được cải thiện, góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư.
Dù vậy, thị trường vẫn ghi nhận một số doanh nghiệp gặp khó khăn trong thanh toán gốc và lãi, cho thấy yêu cầu tiếp tục nâng cao kỷ luật thị trường và trách nhiệm của tổ chức phát hành. Bên cạnh các doanh nghiệp chủ động tái cơ cấu và thực hiện nghĩa vụ đúng hạn, vẫn còn trường hợp chậm trả, ảnh hưởng đến tâm lý nhà đầu tư, qua đó đặt ra yêu cầu tăng cường giám sát và thực thi chế tài.
Cũng theo đại diện UBCKNN, áp lực đáo hạn trong giai đoạn 2024 - 2026 tiếp tục là thách thức đáng kể, với tổng giá trị đáo hạn năm 2026 ước khoảng 194.000 tỷ đồng. Dù giảm nhẹ so với năm trước, mức này vẫn ở mức cao, buộc doanh nghiệp phải chủ động tái cơ cấu tài chính, đàm phán với nhà đầu tư hoặc tìm kiếm nguồn vốn thay thế. Quá trình này, nếu được thực hiện hiệu quả, sẽ góp phần sàng lọc doanh nghiệp và củng cố nền tảng thị trường.
“Trong bối cảnh lãi suất có xu hướng tăng, chi phí huy động vốn gia tăng, thị trường cũng bước vào giai đoạn tái định giá rủi ro rõ nét hơn. Nhà đầu tư trở nên thận trọng, lựa chọn kỹ lưỡng hơn, qua đó tạo áp lực buộc doanh nghiệp nâng cao chất lượng tài chính, minh bạch thông tin và sử dụng vốn hiệu quả” - ông Dương nhấn mạnh.
Theo ông Nguyễn Hoàng Dương, sau các biến động, các chủ thể tham gia thị trường đã có sự điều chỉnh, giúp thị trường dần vận hành theo đúng quy luật. Song song với đó, khung pháp lý tiếp tục được hoàn thiện thông qua việc sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan trong Luật Chứng khoán, Luật Doanh nghiệp và các nghị định hướng dẫn. Các quy định mới nâng cao điều kiện đối với tổ chức phát hành, đồng thời định hướng nhà đầu tư cá nhân tham gia vào các sản phẩm chào bán ra công chúng, trong khi nhà đầu tư chuyên nghiệp được khuyến khích tiếp cận các sản phẩm có mức độ an toàn cao hơn như trái phiếu có xếp hạng tín nhiệm, có tài sản bảo đảm hoặc có bảo lãnh thanh toán.
Siết chuẩn nhà đầu tư trái phiếu riêng lẻTheo ông Bùi Ngọc Huyên - Phó Trưởng ban Quản lý Chào bán Chứng khoán, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, định hướng hoàn thiện khung pháp lý đã được cụ thể hóa tại Luật Doanh nghiệp sửa đổi năm 2025, Luật Chứng khoán sửa đổi năm 2024, Nghị định 245 và dự thảo nghị định về chào bán, giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ. Trọng tâm là phát triển cơ cấu nhà đầu tư bền vững, phân luồng rõ nhà đầu tư cá nhân. Theo đó, nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp chỉ tham gia thị trường riêng lẻ với trái phiếu có xếp hạng tín nhiệm, tài sản bảo đảm hoặc bảo lãnh thanh toán, qua đó nâng kỷ luật, minh bạch và bảo vệ nhà đầu tư. |
Yêu cầu về công bố thông tin cũng được tăng cường, đặc biệt liên quan đến mục đích sử dụng vốn và nghĩa vụ nợ, đồng thời nâng cao trách nhiệm của các tổ chức trung gian. Đây là yếu tố quan trọng nhằm hạn chế các hành vi phát hành thiếu kiểm soát và từng bước tái thiết lập niềm tin của nhà đầu tư.
Trong bối cảnh hệ thống ngân hàng chịu áp lực về cân đối kỳ hạn và kiểm soát rủi ro ngày càng chặt chẽ, thị trường trái phiếu doanh nghiệp được kỳ vọng tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguồn vốn trung và dài hạn. Khi mức độ minh bạch được cải thiện và quy trình phát hành được chuẩn hóa, thị trường sẽ có điều kiện thu hút các nhà đầu tư tổ chức dài hạn như quỹ đầu tư, doanh nghiệp bảo hiểm và các định chế tài chính.
Ông Dương chỉ ra rằng, định hướng xuyên suốt của cơ quan quản lý là phát triển thị trường theo hướng an toàn, minh bạch, bền vững và hiệu quả, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp và nhà đầu tư, đồng thời tiệm cận thông lệ quốc tế. Đối với phát hành ra công chúng, cơ chế chính sách sẽ tiếp tục được hoàn thiện, trong đó có nghiên cứu xây dựng quy định về chào bán trái phiếu của doanh nghiệp dự án PPP nhằm huy động nguồn lực cho phát triển hạ tầng.
Cùng với đó, việc thúc đẩy áp dụng xếp hạng tín nhiệm tiếp tục được đẩy mạnh nhằm nâng cao tính minh bạch và hỗ trợ nhà đầu tư đánh giá rủi ro. Đối với thị trường phát hành riêng lẻ, định hướng là phát triển phù hợp với bản chất là kênh dành cho nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp, đồng thời tăng cường giám sát việc sử dụng vốn sau phát hành và nâng cao trách nhiệm của các chủ thể liên quan.
Cơ quan quản lý cũng sẽ tiếp tục nâng cao năng lực giám sát, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm nhằm đảm bảo kỷ cương thị trường, đồng thời chú trọng phát triển hệ thống nhà đầu tư tổ chức dài hạn và cải thiện chất lượng cầu đầu tư.
“Sự phát triển lành mạnh của thị trường đòi hỏi trách nhiệm của tất cả các chủ thể tham gia, trong đó cơ quan quản lý đóng vai trò kiến tạo và giám sát, doanh nghiệp phải tuân thủ quy định và sử dụng vốn hiệu quả, còn nhà đầu tư cần nâng cao hiểu biết và thận trọng trong quyết định đầu tư. Thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn nhiều tiềm năng để trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng, song cần sự phối hợp chặt chẽ và nỗ lực liên tục của các bên tham gia để đạt được mục tiêu này” - Đại diện UBCKNN cho biết./.
