Phó Thủ tướng Chính phủ Vương Đình Huệ phát biểu tại hội thảo. Ảnh: MĐ

Phó Thủ tướng Chính phủ Vương Đình Huệ, Trưởng Ban chỉ đạo Trung ương về cải cách chính sách tiền lương khẳng định tại Hội thảo “Cải cách chính sách tiền lương, kinh nghiệm quốc tế và Việt Nam”, ngày 13/12.

Tiền lương còn chưa linh hoạt

Tại hội thảo, Phó Thủ tướng khẳng định đây chính là thời điểm chín muồi để cải cách chính sách tiền lương. Tuy nhiên, là một vấn đề rất quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập, đời sống của người lao động và tác động trên nhiều phương diện đến các lĩnh vực kinh tế - xã hội nên đòi hỏi phải được cân nhắc kỹ nhiều mặt, cả về nội dung cải cách và lộ trình thực hiện.

Việc cải cách tiền lương thời gian qua đã đạt nhiều kết quả quan trọng như từng bước thể chế hoá quan hệ phân phối theo định hướng thị trường và hội nhập quốc tế, tiếp cận xu hướng chung của thế giới; tách tiền lương khu vực doanh nghiệp với khu vực hành chính, sự nghiệp; thiết lập quan hệ tiền lương khung “tối thiểu - trung bình - tối đa”...

Đồng thời, mức lương tối thiểu vùng đối với khu vực doanh nghiệp, mức lương cơ sở đối với khu vực hành chính, sự nghiệp đã tiếp cận dần mức sống tối thiểu, thường xuyên được điều chỉnh theo chỉ số giá tiêu dùng và tốc độ tăng trưởng kinh tế, góp phần từng bước cải thiện đời sống của cán bộ, công chức, viên chức và người lao động.

Từ tháng 12/1993 đến nay, mức lương cơ sở đã điều chỉnh 14 lần, từ 120 nghìn đồng lên 1,3 triệu đồng/tháng, tăng 10,83 lần, trong khi chỉ số giá tiêu dùng tăng khoảng 5,9 lần. Cùng với đó, lương tối thiểu vùng đối với khu vực doanh nghiệp được điều chỉnh tăng cao hơn, từ ngày 1/1/2018 ở mức 2,76- 3,98 triệu đồng/tháng tùy theo địa bàn.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng cũng cho rằng mặc dù đã trải qua nhiều lần cải cách nhưng tiền lương nhìn chung còn thấp, vẫn còn bình quân và chưa linh hoạt, chưa gắn với vị trí việc làm, hiệu quả công việc cũng như chưa tạo động lực đủ mạnh khuyến khích cán bộ, công chức, viên chức và người lao động phát huy tài năng, cống hiến, tận tâm, tận lực với công việc.

Cùng với đó, chênh lệch thu nhập giữa những người làm công, ăn lương còn khá cao; còn nhiều khoản thu nhập ngoài lương, phụ thuộc vào vị trí, chức danh công việc, lĩnh vực quản lý, vùng miền. Việc quản lý tiền lương, thu nhập còn chưa thực sự công khai, minh bạch; cơ chế kiểm soát thu nhập còn kém hiệu quả. Đối tượng hưởng lương và trợ cấp từ ngân sách quá lớn và ngày càng tăng, tạo sức ép lớn và khó khăn cho cải cách cơ cấu ngân sách nhà nước...

Hơn hết, Phó Thủ tướng cho rằng, quá trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra những thách thức lớn cho thị trường lao động, nhất là tình trạng thừa lao động giản đơn, thiếu lao động kỹ năng. Dư địa chính sách tài khóa còn rất hạn hẹp, nợ công đã sát trần cho phép gây sức ép lớn đến cải cách tiền lương và cơ cấu lại ngân sách nhà nước.

Không đốt cháy giai đoạn cải cách tiền lương

Trước những bối cảnh này, Phó Thủ tướng cho rằng khi cải cách tiền lương cần phân tích, đánh giá sâu sắc những tác động cả trực tiếp và gián tiếp để bảo đảm lợi ích tổng thể, hài hòa trong toàn bộ nền kinh tế.

“Tôi lưu ý chúng ta cần chỉ rõ những điểm còn bất hợp lý trong chính sách tiền lương trong các lĩnh vực, tại sao khó áp dụng nguyên tắc thị trường trong cải cách tiền lương ở một số lĩnh vực? Sự cần thiết và mối quan hệ giữa cải cách tiền lương với cải cách hành chính, biên chế, cải cách cơ cấu ngân sách nhà nước và phát triển thị trường lao động...Đây là những vấn đề hết sức quan trọng đặt nền móng cho việc xác định mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp cải cách tiền lương thời gian tới”, Phó Thủ tướng nói.

Phó Thủ tướng cũng lưu ý đến việc chia sẻ kinh nghiệm quốc tế cải cách tiền lương, đặc biệt là ở những nước có điều kiện tương đồng với Việt Nam như Trung Quốc và một số quốc gia trong khu vực. Tuy nhiên, Phó Thủ tướng cho rằng cần vận dụng phù hợp với đặc điểm, điều kiện kinh tế xã hội của đất nước và bảo đảm nguyên tắc thị trường, phản ánh giá trị, năng suất và hiệu quả, đóng góp thực tế của người lao động...

Theo Phó Thủ tướng, trong bối cảnh Việt Nam hiện nay thì cải cách tiền lương là nhiệm vụ rất khó khăn và phức tạp do những quan hệ gắn bó giữa tiền lương với nhiều vấn đề kinh tế - xã hội khác như: Việc làm, tinh giản biên chế, cơ cấu lại ngân sách và khu vực sự nghiệp công...Do đó, để cải cách tiền lương thành công đòi hỏi phải thiết kế hệ thống tổng thể, hài hòa và phù hợp trên các phương diện, cả về kỹ thuật để bảo đảm lợi ích chung cả trước mắt và trong trung, dài hạn.

Cải cách chính sách tiền lương cần bảo đảm sự phối hợp chặt chẽ, hài hòa với cải cách các lĩnh vực, chính sách khác trong tổng thể nền kinh tế. Đặc biệt, phải coi tiền lương là đầu tư trực tiếp cho con người, đầu tư cho phát triển, phải trả lương đúng cho người lao động theo vị trí việc làm gắn với hiệu quả công việc.

Hơn hết, Phó Thủ tướng cho rằng, cải cách tiền lương là một quá trình, không thể đốt cháy giai đoạn mà phải bảo đảm tính lịch sử, kế thừa, phát huy những chính sách tốt, đồng thời rà soát, sửa đổi những chính sách không còn phù hợp. “Việc xây dựng lộ trình cải cách tiền lương và chuẩn bị các điều kiện cần thiết để thực hiện hiệu quả có ý nghĩa hết sức quan trọng, là một trong những yếu tố bảo đảm sự thành công của quá trình cải cách tiền lương”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh./.

Mai Đan