Sáng 20/4, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội đã nghe tờ trình và báo cáo thẩm tra về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hoá Việt Nam.

10 nhóm chính sách "mở đường" cho công nghiệp văn hóa

Dự thảo Nghị quyết ra đời nhằm thể chế hóa kịp thời Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, đánh dấu bước chuyển tư duy quan trọng: từ chỗ chỉ coi văn hóa là lĩnh vực cần quan tâm, sang xác lập cơ chế, nguồn lực và cách tiếp cận phát triển đặc thù.

Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh trình bày tờ trình của Chính phủ

Theo tờ trình của Chính phủ, dự thảo Nghị quyết gồm 13 Điều, tập trung vào 10 nhóm chính sách lớn mang tính đột phá.

Về nguồn lực, nội dung đáng chú ý là cam kết của Nhà nước bảo đảm chi cho văn hóa hằng năm tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước, đồng thời tăng dần theo yêu cầu phát triển. Đi kèm với đó là hàng loạt cơ chế ưu đãi chưa từng có để khơi thông nguồn lực đầu tư xã hội hóa, bao gồm việc hình thành các cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa, tổ hợp sáng tạo văn hóa với các chính sách hỗ trợ tiếp cận đất đai, mặt bằng.

Về thuế, Chính phủ đề xuất áp dụng thuế suất thuế giá trị gia tăng 5% đối với các hoạt động sản xuất, phát hành, phổ biến phim, triển lãm, thể thao và biểu diễn nghệ thuật. Để khuyến khích đưa di sản hồi hương, dự thảo miễn 100% thuế nhập khẩu, phí hải quan đối với các tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm từ nước ngoài được mua, đấu giá đưa về Việt Nam không vì mục đích lợi nhuận. Đặc biệt, dự thảo ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân đối với đầu tư vào hạ tầng số, công nghệ cao cho văn hóa (miễn thuế 2 năm, giảm 50% trong 4 năm tiếp theo).

Chính sách đãi ngộ nhân lực cũng có bước tiến lớn khi cho phép tuyển dụng đặc cách không qua thi tuyển đối với các tài năng nghệ thuật, thể thao đoạt giải thưởng quốc tế. Dự thảo cũng quy định mức phụ cấp ưu đãi nghề từ 20% đến 60% mức lương hiện hưởng cho viên chức, người lao động hoạt động đặc thù trong các loại hình nghệ thuật biểu diễn. Ngoài ra, Nhà nước sẽ hỗ trợ đào tạo lại cho nghệ sĩ nghệ thuật truyền thống, xiếc, múa khi hết tuổi nghề để chuyển đổi vị trí việc làm.

Về cơ chế tài chính, dự thảo Nghị quyết cho phép thí điểm cơ chế "khoán chi" từ ngân sách nhà nước cho các hoạt động sáng tạo văn hóa đến sản phẩm cuối cùng. Đặc biệt, Điều 11 của dự thảo cho phép thí điểm thành lập Quỹ văn hóa, nghệ thuật ở trung ương và địa phương theo mô hình hợp tác công tư, hoạt động như một "quỹ đầu tư mạo hiểm" theo nguyên tắc thị trường, chấp nhận rủi ro.

Đối với các đoàn làm phim nước ngoài, dự thảo đề xuất chính sách hoàn trả chi phí hợp lệ phát sinh tại Việt Nam để thu hút đầu tư bối cảnh.

Rà soát kỹ để tránh dàn trải nguồn lực

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Uỷ ban Văn hoá và Xã hội cho biết Uỷ ban đồng tình với sự cần thiết phải ban hành Nghị quyết theo trình tự rút gọn và cơ bản nhất trí với 10 nhóm chính sách của Chính phủ, song cũng đưa ra một số khuyến nghị để bảo đảm tính khả thi.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh

Đối với việc thành lập Quỹ văn hóa, nghệ thuật theo mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm, cơ quan thẩm tra lưu ý đây là chính sách rất mới, liên quan trực tiếp đến quản lý vốn nhà nước trong khi pháp luật hiện hành chưa có quy định đầy đủ về mô hình. này. Ủy ban đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục đánh giá kỹ về mô hình tổ chức, cơ chế quản trị, phương thức huy động vốn, tỷ lệ tham gia của Nhà nước và khu vực tư nhân, nguyên tắc phân chia rủi ro và trách nhiệm của các chủ thể liên quan để Chính phủ có cơ sở quy định chi tiết, bảo đảm chặt chẽ, khả thi.

Với cơ chế ưu đãi đầu tư, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ khái niệm "mô hình đô thị di sản" và tiêu chí lựa chọn địa phương thí điểm, tránh triển khai dàn trải. Việc miễn, giảm tiền thuê đất cho các cơ sở sản xuất phim, nhà xuất bản 100% vốn nhà nước cũng cần được rà soát để phù hợp với Luật Đất đai và pháp luật về tài sản công.

Đáng chú ý, đối với chính sách hoàn trả chi phí cho đoàn phim nước ngoài sử dụng bối cảnh tại Việt Nam (bao gồm cả hậu kỳ, lưu trú), Uỷ ban đánh giá phạm vi này là "quá rộng". Cơ quan thẩm tra đề nghị phải giới hạn phạm vi hỗ trợ, quy định chặt chẽ điều kiện, mức hoàn trả và cơ chế giám sát để bảo đảm công khai, minh bạch.

Đối với quy định thí điểm áp dụng cơ chế khoán chi kinh phí từ ngân sách nhà nước đối với một số hoạt động sáng tạo sản phẩm văn hóa, Uỷ ban tán thành song đề nghị quy định rõ các nội dung như danh mục nhiệm vụ, hoạt động được áp dụng khoán, phương thức xác định định mức khoán, tiêu chí đánh giá kết quả; xác định nguyên tắc thanh toán phù hợp với khối lượng công việc đã thực hiện, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu quản lý chặt chẽ ngân sách và tính đặc thù, rủi ro của hoạt động sáng tạo văn hóa. Về chế độ phụ cấp nghề, Ủy ban cũng đề nghị rà soát kỹ các đối tượng thụ hưởng để tránh dàn trải nguồn lực.