“Lớn lên” qua từng nhịp biến động

Những tháng đầu năm 2026 ghi nhận bức tranh đầy biến động của thị trường chứng khoán. Ngay trong tháng 1, VN-Index thiết lập đỉnh lịch sử khi tiến sát ngưỡng 1.920 điểm, phản ánh kỳ vọng mạnh mẽ của nhà đầu tư vào triển vọng nâng hạng thị trường và dư địa tăng trưởng của nền kinh tế.

Tuy nhiên, sau giai đoạn tăng mạnh áp lực chốt lời, cộng với tác động từ tình hình căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, VN-Index lùi về vùng 1.600 điểm trong quý I trước khi phục hồi trở lại trên vùng 1.800 điểm trong tháng 4.

Diễn biến này cho thấy, thị trường đang bước sang trạng thái vận động mới. Các nhịp điều chỉnh không còn kéo dài như trong quá khứ, mà thiên về tái cân bằng và sàng lọc.

Thị trường đang bước sang trạng thái vận động mới. Ảnh: Đức Thanh

Theo ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc Khối Ngân hàng đầu tư, Công ty cổ phần Chứng khoán An Bình, từ đầu năm đến nay, thị trường đã trải qua các giai đoạn rất rõ nét. Tuy vậy, các yếu tố địa chính trị hiện nay chủ yếu tác động trong ngắn hạn và không làm thay đổi xu hướng chung của thị trường.

“Nhìn lại biến động trong quá khứ, những cú sốc địa chính trị thường chỉ ảnh hưởng trong thời gian ngắn trước khi thị trường hồi phục. Tuy nhiên, lần này, tốc độ phục hồi nhanh hơn đáng kể, cho thấy tâm lý nhà đầu tư đã sớm ổn định trở lại” - ông Minh phân tích.

Thực tế cũng cho thấy, sau các cú sốc như chính sách thuế quan của Mỹ năm 2025 hay căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, thị trường đều ghi nhận các nhịp giảm nhanh, nhưng không kéo dài. Lực cầu bắt đáy xuất hiện sớm hơn, đặc biệt khi mặt bằng định giá trở nên hấp dẫn, trong khi các yếu tố nội tại của nền kinh tế vẫn duy trì ổn định.

Một thay đổi mang tính bản chất nằm ở cấu trúc dòng tiền. Nếu trước đây, thị trường thường bị chi phối bởi dòng tiền ngắn hạn mang tính đầu cơ, thì hiện nay, xu hướng tích lũy, đầu tư giá trị và chú trọng quản trị rủi ro đang dần chiếm ưu thế. Sự dịch chuyển này không chỉ giúp giảm thiểu biến động cực đoan, mà còn tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững.

Song song đó, sự gia tăng của dòng vốn trung và dài hạn, đặc biệt từ các nhà đầu tư tổ chức và quỹ đầu tư, đang góp phần định hình lại cấu trúc thị trường theo hướng ổn định hơn. Hành vi của nhà đầu tư cá nhân cũng dần thay đổi, chuyển sang chú trọng yếu tố cơ bản và triển vọng dài hạn thay vì chạy theo các “con sóng” ngắn hạn.

Thị trường vì thế ngày càng phân hóa rõ nét. Thông tin tiêu cực không còn kéo theo các phiên bán mạnh trên diện rộng, mà phản ứng trở nên có chọn lọc. Lực cầu bắt đáy tập trung vào các cổ phiếu có nền tảng cơ bản tốt, cho thấy chất lượng dòng tiền đang được cải thiện đáng kể.

Nền tảng vĩ mô - “bệ đỡ” cho chu kỳ phát triển mới

Nếu biến động là “phép thử”, thì nền tảng vĩ mô chính là “điểm tựa” giúp thị trường chứng khoán Việt Nam tăng trưởng bền vững. Trong những năm qua, bất chấp các biến động từ bên ngoài, kinh tế Việt Nam vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng cao, tạo nền tảng quan trọng cho sự phát triển của thị trường vốn.

Theo Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Vũ Thị Chân Phương, năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Sau 3 thập kỷ hình thành và phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam đã từng bước khẳng định vai trò là một cấu phần quan trọng của hệ thống tài chính quốc gia, góp phần huy động nguồn lực cho phát triển kinh tế và thúc đẩy minh bạch hóa hoạt động doanh nghiệp.

Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động phức tạp, thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định và xu hướng phát triển tích cực. Quy mô vốn hóa tiếp tục mở rộng, thanh khoản duy trì ở mức khả quan, cơ sở nhà đầu tư ngày càng đa dạng, trong khi các định chế trung gian từng bước được củng cố về năng lực tài chính, quản trị và công nghệ.

Cùng với đó, khung khổ pháp lý cho thị trường không ngừng được hoàn thiện, từng bước tiệm cận các chuẩn mực và thông lệ quốc tế. Đây là nền tảng quan trọng để thị trường bước vào giai đoạn phát triển mới, với yêu cầu cao hơn về chất lượng, hiệu quả và tính bền vững.

Để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển trong giai đoạn tới, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã xây dựng các nhóm giải pháp trọng tâm, tập trung phát triển nguồn cung hàng hóa chất lượng cao và thúc đẩy cầu đầu tư, qua đó nâng cao quy mô, thanh khoản và chiều sâu của thị trường.

Ở góc độ chuyên gia, ông Nguyễn Thế Minh cho rằng, nền tảng vĩ mô tiếp tục là yếu tố nâng đỡ quan trọng, trong khi các chính sách điều hành linh hoạt cùng hàng loạt nghị quyết của Chính phủ đang đóng vai trò như chất xúc tác củng cố niềm tin thị trường. Bên cạnh đó, vai trò điều hành ngày càng chủ động của cơ quan quản lý, từ hoàn thiện pháp lý, nâng cấp hệ thống giao dịch đến cải thiện cơ chế thanh toán, đang giúp thị trường tiệm cận các chuẩn mực quốc tế, tạo nền tảng cho phát triển dài hạn.

Đặc biệt, việc được nâng hạng là động lực quan trọng, giúp thị trường chứng khoán Việt Nam có cơ hội thu hút dòng vốn quy mô lớn từ các quỹ đầu tư toàn cầu, qua đó nâng cao vị thế trong cấu trúc tài chính quốc gia.

Từ góc nhìn dài hạn, ông Nguyễn Tài Vinh - Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Chứng khoán Nhất Việt nhấn mạnh, sự phát triển bền vững của thị trường còn phụ thuộc vào việc đồng bộ giữa hạ tầng công nghệ và khung pháp lý minh bạch. Hệ thống KRX vận hành ổn định sẽ mở ra khả năng triển khai các sản phẩm mới như T+0, bán khống có kiểm soát... qua đó nâng cao hiệu quả thị trường.

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, nơi biến động không còn là yếu tố tiêu cực thuần túy, mà trở thành một phần của quá trình trưởng thành. Những nhịp điều chỉnh ngắn hạn chính là quá trình tái cân bằng cần thiết, giúp mặt bằng định giá trở nên hợp lý hơn và tạo cơ hội cho dòng tiền dài hạn tham gia. Trong bối cảnh đất nước hướng tới các mục tiêu phát triển cao hơn trong giai đoạn 2026 - 2030, thị trường chứng khoán không chỉ là “phong vũ biểu” của nền kinh tế, mà còn là kênh dẫn vốn quan trọng để hiện thực hóa khát vọng tăng trưởng.