Tỷ trọng nhà đầu tư tổ chức gia tăng nhanh

Chia sẻ về xu hướng dòng vốn quốc tế tại Hội nghị triển khai nhiệm vụ phát triển thị trường chứng khoán năm 2026 do Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tổ chức ngày 20/3, ông Thomas Nguyen - Giám đốc Thị trường nước ngoài của SSI cho biết, nhà đầu tư nước ngoài hiện gặp không ít khó khăn trong việc theo kịp tốc độ phát triển nhanh của nền kinh tế và thị trường vốn Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh thế giới bị chi phối bởi các biến động địa chính trị.

Ở chiều ngược lại, nhà đầu tư cá nhân trong nước dù thể hiện sự gắn bó mạnh mẽ thông qua gia tăng giao dịch, song có thể chưa đánh giá hết những thay đổi mang tính cấu trúc đang diễn ra trên thị trường vốn – những yếu tố được kỳ vọng sẽ tăng tốc mạnh mẽ khi Việt Nam tiến gần hơn tới việc được đưa vào rổ chỉ số của FTSE Russell.

Ông Thomas Nguyen – Giám đốc Thị trường Nước ngoài của SSI. Ảnh: Đức Minh

Theo ông Thomas Nguyen, chỉ trong vài tháng gần đây, SSI đã liên tục làm việc với nhà đầu tư và các công ty môi giới tại các trung tâm tài chính lớn như New York, London, Singapore và Hong Kong. Đáng chú ý, các định chế tài chính hàng đầu như Morgan Stanley, UBS và Barclays đang gia tăng mức độ tập trung vào Việt Nam, đồng thời chuẩn bị tham gia sâu hơn theo khung môi giới toàn cầu (global broker framework).

Ông Thomas Nguyen kỳ vọng, cùng với tiến trình nâng hạng, thị trường có thể đón nhận khoảng 1,5 tỷ USD dòng vốn thụ động, đồng thời thu hút thêm 2–5 tỷ USD từ các quỹ chủ động trên toàn thế giới. Để đón đầu xu hướng này, SSI đã chuẩn bị năng lực giao dịch không yêu cầu ký quỹ trước (non-prefunding) lên tới khoảng 1,3 tỷ USD một điều kiện vận hành then chốt theo chuẩn quốc tế.

Dữ liệu thị trường cho thấy sự dịch chuyển rõ rệt khi vai trò của nhà đầu tư tổ chức và nhà đầu tư quốc tế ngày càng lớn. Giao dịch của khối ngoại đã tăng khoảng 50%, trong khi tỷ trọng giao dịch của nhà đầu tư tổ chức đã tăng từ 8% năm 2023 lên khoảng 13% hiện nay và có thể đạt ít nhất 20% trong vòng 24 tháng tới.

Theo ông Thomas Nguyen, tại SSI, số lượng tài khoản tổ chức mở mới tăng tới 52%, với phần lớn đến từ các định chế nước ngoài, đặc biệt là các tổ chức có trụ sở tại Hoa Kỳ. Xu hướng này không chỉ phản ánh kỳ vọng nâng hạng thị trường mới nổi (EM), mà còn đến từ các cải cách quan trọng như áp dụng mã giao dịch điện tử (ETC) và đơn giản hóa thủ tục mở tài khoản cho nhà đầu tư nước ngoài.

Bên cạnh đó, sự gia tăng của các quỹ giao dịch định lượng (quant funds) cũng được ghi nhận – một đặc trưng thường thấy tại các thị trường mới nổi, góp phần cải thiện thanh khoản, giảm biến động và nâng cao hiệu quả định giá.

“Vũ trụ đầu tư” mở rộng gấp nhiều lần

Theo ông Thomas Nguyen, quy mô “vũ trụ đầu tư” của thị trường mới nổi lớn gấp khoảng 25 lần so với thị trường cận biên. Trao đổi với FTSE Russell cho thấy, có hơn 100 tỷ USD đang được chỉ số hóa vào nhóm thị trường mới nổi, trong khi con số này gần như không đáng kể đối với thị trường cận biên.

Điều này dẫn đến sự thay đổi trong cách nhìn của nhà đầu tư quốc tế: thay vì đặt câu hỏi liệu Việt Nam có “hấp dẫn” hay không, họ chuyển sang quan tâm liệu thị trường có đủ quy mô, thanh khoản và năng lực vận hành để hấp thụ dòng vốn lớn hay không.

Trong bối cảnh đó, việc triển khai hệ thống giao dịch KRX tại HOSE được đánh giá là bước tiến quan trọng, tạo nền tảng cho cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP), giao dịch trong ngày và các sản phẩm nâng cao.

Dù cải thiện khả năng tiếp cận là điều kiện cần, song theo chuyên gia SSI, thị trường Việt Nam cần tiếp tục mở rộng nguồn cung hàng hóa, chúng ta không chỉ cần nhiều doanh nghiệp hơn; chúng ta còn cần sự đa dạng. Trong đó, ba nhóm trọng tâm được nhấn mạnh gồm: Doanh nghiệp FDI. Nhu cầu tiếp cận thị trường vốn nội địa ngày càng lớn, đòi hỏi khuôn khổ pháp lý rõ ràng và năng lực quan hệ nhà đầu tư (IR) chuyên nghiệp. Doanh nghiệp công nghệ: Sự thiếu vắng các doanh nghiệp công nghệ niêm yết quy mô lớn đang là điểm nghẽn, trong khi đây lại là nhóm dẫn dắt thị trường tại các quốc gia phát triển, với các ví dụ tiêu biểu như NVIDIA, Meta Platforms hay Apple.

Bên cạnh đó, cần đẩy nhanh cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước và đưa các doanh nghiệp này ra thị trường vốn thông qua các đợt IPO và niêm yết công khai, minh bạch, được cấu trúc bài bản sẽ là chất xúc tác mạnh mẽ cho sự phát triển của thị trường. Quá trình này không chỉ tăng cường thanh khoản nhờ xuất hiện các mã cổ phiếu vốn hóa lớn, chất lượng cao, mà còn thúc đẩy quản trị doanh nghiệp, nâng cao chuẩn mực công bố thông tin, và cải thiện hiệu quả vận hành ngay trong chính các doanh nghiệp đó. Đồng thời, điều này mở rộng đáng kể “vũ trụ” các tài sản có thể đầu tư cho nhà đầu tư trong nước và quốc tế, tạo thêm độ sâu, sự đa dạng và sức chống chịu cho thị trường, đồng thời củng cố niềm tin vào câu chuyện tăng trưởng dài hạn của Việt Nam.

Hội nghị triển khai nhiệm vụ phát triển thị trường chứng khoán năm 2026. Ảnh: Đức Minh

Cuối cùng, bên cạnh IPO, đại diện SSI kỳ vọng rằng việc nâng giới hạn sở hữu nước ngoài (FOL) đối với các ngành không liên quan đến an ninh, quốc phòng sẽ tăng cường khả năng tiếp cận thị trường và khuyến khích sự tham gia lớn hơn từ các nhà đầu tư tổ chức dài hạn. Giải quyết nút thắt này, kết hợp với đa dạng hóa pipeline IPO, sẽ thực sự đưa Việt Nam trở thành điểm đến nổi bật trong thị trường vốn khu vực.

“Không ngày nào trôi qua mà tôi không làm việc với các định chế tài chính hàng đầu thế giới”, ông Thomas Nguyen chia sẻ, đồng thời nhấn mạnh lịch làm việc tại các trung tâm tài chính lớn hiện luôn kín, phản ánh sự quan tâm ngày càng gia tăng đối với Việt Nam.

Với những chuyển biến đồng bộ từ chính sách, hạ tầng đến cấu trúc thị trường, nhiều nhà đầu tư quốc tế tin rằng, thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới nơi cơ hội không chỉ dừng lại ở tiềm năng, mà đã bắt đầu trở nên rõ ràng và có thể hiện thực hóa ở quy mô lớn./.