Thanh khoản chưa theo kịp đà tăng của chỉ số

Thị trường chứng khoán Việt Nam khép lại tháng 4/2026 với diễn biến hồi phục mạnh, khi VN-Index không chỉ lấy lại toàn bộ nhịp điều chỉnh trong tháng trước mà còn tiến sát vùng đỉnh lịch sử. Động lực lớn nhất đến từ thông tin FTSE Russell xác nhận giữ nguyên lộ trình nâng hạng Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp từ ngày 21/9/2026, qua đó củng cố kỳ vọng về dòng vốn ngoại trung và dài hạn.

Theo đánh giá của Công ty Chứng khoán Nhất Việt (VFS), tháng 4 đánh dấu sự chuyển biến rõ rệt trong tâm lý nhà đầu tư, từ trạng thái thận trọng sang chủ động gia tăng tỷ trọng ở nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn sau khi thông tin nâng hạng chính thức được xác nhận vào ngày 8/4.

Trong tuần đầu tháng, VN-Index chủ yếu dao động quanh vùng 1.670 điểm với thanh khoản dè dặt. Tuy nhiên, ngay sau thông tin từ FTSE Russell, lực cầu đã gia tăng mạnh trên diện rộng, giúp chỉ số có phiên bứt phá gần 59 điểm và nhanh chóng vượt vùng cản 1.750 điểm. Hiệu ứng lan tỏa này tiếp tục được duy trì trong các tuần kế tiếp, kéo mặt bằng định giá toàn thị trường lên mức cao hơn.

Tính đến ngày 29/4, VN-Index đứng tại 1.875,84 điểm, tiến sát vùng đỉnh cũ và gần như xóa bỏ hoàn toàn áp lực điều chỉnh xuất hiện trong tháng 3. Diễn biến này cho thấy thị trường đang hình thành một nền giá mới dựa trên kỳ vọng nâng hạng, thay vì chỉ là nhịp hồi kỹ thuật ngắn hạn.

Dù vậy, điểm đáng chú ý là thanh khoản chưa tăng tương ứng với đà đi lên của chỉ số. Giá trị giao dịch bình quân tháng 4 chỉ đạt khoảng 24.300 tỷ đồng/phiên, giảm khoảng 20% so với tháng trước. Theo chuyên gia VFS, nguyên nhân đến từ việc lãi suất huy động tiếp tục neo cao, phổ biến 8 - 9%/năm ở nhiều kỳ hạn dài, khiến một phần dòng tiền vẫn lựa chọn kênh tiết kiệm thay vì quay lại thị trường cổ phiếu.

Theo các chuyên gia thời gian qua thanh khoản chưa tăng tương ứng với đà đi lên của chỉ số. Ảnh: T.L

Xét theo nhóm ngành, ngân hàng cùng các cổ phiếu trụ cột bất động sản tiếp tục là lực kéo chính cho VN-Index. Bên cạnh đó, nhóm bất động sản midcap như NVL, DXG, DIG ghi nhận dòng tiền cải thiện nhờ thông tin từ mùa đại hội cổ đông. Ngược lại, nhóm năng lượng có dấu hiệu hạ nhiệt sau giai đoạn tăng nóng, trong khi cổ phiếu đầu tư công vẫn vận động phân hóa do tiến độ giải ngân chưa tạo đột biến.

Kỳ vọng nâng hạng giữ nhịp trung hạn

Theo các chuyên gia, một trong những điểm đáng lưu ý là đà tăng của VN-Index thời gian qua phụ thuộc nhiều vào một nhóm cổ phiếu dẫn dắt. Khi các cổ phiếu vốn hóa lớn tăng mạnh nhưng thiếu sự lan tỏa sang phần còn lại của thị trường, rủi ro điều chỉnh kỹ thuật là điều khó tránh khỏi. Thực tế cho thấy, khi nhóm cổ phiếu trụ quay đầu điều chỉnh, áp lực tâm lý thường lan rộng. Nhà đầu tư có xu hướng bán các cổ phiếu khác để bảo toàn lợi nhuận, từ đó tạo ra hiện tượng “giảm đồng pha” trên diện rộng.

Theo giới phân tích, thị trường tháng 5 nhiều khả năng sẽ xuất hiện các nhịp rung lắc ngắn hạn khi áp lực chốt lời tăng lên sau chuỗi tăng mạnh. Tuy nhiên, mặt bằng điểm số hiện tại cho thấy VN-Index đã thoát khỏi vùng tích lũy cũ và đang được định vị lại trên nền kỳ vọng mới gắn với câu chuyện nâng hạng thị trường, yếu tố được xem là trụ đỡ quan trọng cho xu hướng trung hạn năm 2026.

Theo SSI Research, kết quả kinh doanh quý I/2026 tiếp tục là điểm tựa của thị trường. Doanh thu toàn thị trường tăng gần 20% và lợi nhuận ròng tăng hơn 34% so với cùng kỳ, dẫn dắt bởi ngân hàng và bất động sản. Nhóm tiêu dùng (bán lẻ, công nghệ) bắt đầu ghi nhận tín hiệu cải thiện nhờ mở rộng thị phần và nhu cầu thay thế. Một số ngành chu kỳ như vật liệu xây dựng, dầu khí và điện duy trì kết quả tích cực, phản ánh cầu nội địa vẫn ở mức tốt.

Ở chiều ngược lại, rủi ro trung hạn gia tăng từ lạm phát và chi phí vốn có thể làm thu hẹp biên lợi nhuận, đặc biệt ở các ngành sử dụng đòn bẩy cao. Ngân hàng đối mặt áp lực giảm NIM và quá trình bình thường hóa chất lượng tài sản, trong khi bất động sản vẫn nhạy cảm với xu hướng lãi suất thả nổi tăng.

Về định giá, thị trường đang giao dịch ở mức P/E dự phóng khoảng 13,2 lần, tiệm cận trung bình dài hạn; khoảng 10,3 lần nếu loại trừ nhóm Vingroup. Mặt bằng này vẫn phù hợp cho chiến lược đầu tư chọn lọc, nhất là khi câu chuyện nâng hạng (bao gồm khả năng vào danh sách theo dõi MSCI) tiếp tục là chất xúc tác trung hạn.

Nhận định về diễn biến thị trường trong tháng 5, ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc Khối Ngân hàng đầu tư Công ty CP Chứng khoán An Bình cho biết, thống kê lịch sử trên chỉ số S&P 500 cho thấy những năm ghi nhận mức tăng trên 5% trong tháng 4 thường có xu hướng tích cực trong phần còn lại của năm, kể cả giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 10 vốn chịu ảnh hưởng của hiệu ứng “Sell in May”.

Dữ liệu từ thị trường Việt Nam cũng cho thấy xu hướng tương tự. Với các năm mà VN-Index tăng trên 5% trong tháng 4, xác suất thị trường tiếp tục đi lên trong tháng 5 vượt mức 50%, đồng thời triển vọng cho phần còn lại của năm cũng được cải thiện đáng kể./.