Năm 2026 đánh dấu một giai đoạn chuyển đổi quan trọng của doanh nghiệp Việt Nam khi các tiêu chuẩn xanh, tính minh bạch và trách nhiệm không còn là yếu tố khuyến khích mà đã trở thành điều kiện tiên quyết để thâm nhập thị trường quốc tế. Trong bối cảnh này, ngành thực phẩm và đồ uống (F&B) nổi lên như một lĩnh vực chịu tác động rõ nét, khi vừa phải thích ứng với xu hướng tiêu dùng mới, vừa đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe từ đối tác toàn cầu.

Theo các chuyên gia, doanh nghiệp F&B hiện đang đối mặt với ba áp lực lớn. Trước hết là sự dịch chuyển thị hiếu tiêu dùng, khi hơn 70% khách hàng sẵn sàng chi trả cao hơn cho các sản phẩm thân thiện với môi trường. Bên cạnh đó, các hệ thống phân phối quốc tế đang áp dụng những tiêu chí phát triển bền vững nghiêm ngặt hơn, buộc doanh nghiệp phải nâng chuẩn toàn diện. Đồng thời, các quy định pháp lý về truy xuất nguồn gốc và kiểm soát phát thải ngày càng trở nên bắt buộc, tạo thêm sức ép tuân thủ.

Ngành thực phẩm và đồ uống (F&B) cần đáp ứng các tiêu chuẩn xanh, tính minh bạch để thâm nhập thị trường quốc tế. Ảnh: Lạc Nguyên

Trong bối cảnh này, ông Hoàng Văn Việt - Nhà sáng lập, Cố vấn chiến lược của Công ty TNHH Toàn Cầu Trí Việt cho rằng, dư địa tăng trưởng của ngành nông - lâm - thủy sản Việt Nam vẫn rất lớn, nhưng điểm nghẽn nằm ở chất lượng hệ thống hơn là sản phẩm.

Ông nhấn mạnh: “Ngành nông - lâm - thủy sản Việt Nam đã ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng khi kim ngạch xuất khẩu tăng từ khoảng 41 tỷ USD năm 2020 lên hơn 62 tỷ USD năm 2024, trong đó riêng thị trường EU đạt khoảng 3,8 tỷ EUR vào năm 2024. Tuy nhiên, thách thức hiện nay là tỷ trọng giá trị gia tăng trong sản phẩm Việt vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, do điểm cốt lõi không nằm ở bản thân sản phẩm mà ở hệ thống minh bạch. Bên cạnh việc duy trì sản phẩm tốt (good product), doanh nghiệp cần chú trọng thêm về xây dựng hệ thống quản trị chuẩn mực (good system)”.

Cùng quan điểm, bà Liney Weishappel - Tổng Giám đốc kiêm Đồng sáng lập AllMadeViet, cho rằng quá trình “xanh hóa” không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc nếu doanh nghiệp muốn tiếp cận các thị trường lớn như EU, Mỹ hay Nhật Bản.

Bà cho biết, việc chuyển đổi ‘xanh hóa’ trong ngành F&B không còn là lựa chọn tự nguyện, mà là yêu cầu bắt buộc để thâm nhập các thị trường trọng điểm như EU, Mỹ và Nhật Bản. Nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và chuyển mình từ nhà cung ứng giá rẻ thành đối tác chiến lược đáng tin cậy, các doanh nghiệp cần khẩn trương kiện toàn hệ thống sản xuất dựa trên 4 trụ cột tiêu chuẩn cốt lõi: bảo đảm an toàn chất lượng, minh bạch truy xuất nguồn gốc, quản lý môi trường và tuân thủ đạo đức xã hội.

Để hiện thực hóa quá trình chuyển đổi này, đại diện AllMadeViet khuyến nghị doanh nghiệp cần triển khai lộ trình 6 bước bài bản, từ xác định phân khúc thị trường mục tiêu, chuẩn hóa yêu cầu, đánh giá thực trạng, đến ưu tiên nguồn lực cho các tiêu chuẩn trọng điểm, triển khai giải pháp tối ưu chi phí và tăng cường hợp tác với các tổ chức chuyên môn.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, yếu tố mang tính quyết định không chỉ nằm ở quy trình kỹ thuật mà còn ở tư duy lãnh đạo. Doanh nghiệp cần rời bỏ cách tiếp cận ngắn hạn dựa trên cạnh tranh giá, chuyển sang xây dựng quan hệ đối tác chiến lược dài hạn dựa trên giá trị và mức độ tin cậy.

Đặc biệt, trong hoạt động xúc tiến thương mại quốc tế, việc “đi một mình” không còn phù hợp. Thay vào đó, doanh nghiệp cần tham gia sâu vào hệ sinh thái chung, tận dụng sự hỗ trợ từ cơ quan quản lý, tổ chức xúc tiến và các hiệp hội. Đây được xem là chìa khóa để chuyển hóa các nỗ lực tuân thủ tiêu chuẩn xanh thành các hợp đồng xuất khẩu cụ thể, qua đó từng bước khẳng định vị thế và uy tín của thương hiệu Việt trên thị trường toàn cầu.