PV: Tại dự thảo Nghị định quy định chi tiết thi hành Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, Bộ Tài chính đã đề xuất 2 phương án về mức giảm trừ đối với chi phí y tế và giáo dục - đào tạo. Ông đánh giá ra sao về đề xuất này và theo ông, nên lựa chọn phương án nào?

PGS. TS Lê Xuân Trường: Tại khoản 2, Điều 11 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 quy định khá rõ, khoản chi cho y tế, giáo dục - đào tạo của người nộp thuế, người phụ thuộc của người nộp thuế được giảm trừ vào thu nhập trước khi tính thuế theo mức do Chính phủ quy định.

Tôi cho rằng, việc thực hiện quy định này là nhằm hỗ trợ thêm một phần chi phí mà người nộp thuế có thể áp dụng ngoài mức giảm trừ gia cảnh và giảm trừ cho người phụ thuộc. Điều này thể hiện sự chia sẻ của Nhà nước với người nộp thuế.

PGS. TS Lê Xuân Trường

Với hai phương án Bộ Tài chính đề xuất tại dự thảo Nghị định, đều có cơ sở từ số liệu thống kê về mức sống dân cư, mức chi tiêu bình quân cho y tế và giáo dục của người dân. Tuy nhiên, điểm khác biệt là phương án 2 đã tính đến xu hướng biến động chi phí trong tương lai. Khi đã tính đến yếu tố này thì trước mắt sẽ có lợi hơn cho người nộp thuế, đồng thời kéo dài thời gian thực hiện của chính sách.

Theo tôi, nên chọn phương án 2 với mức 23 triệu đồng/năm đối với khoản chi cho y tế và 24 triệu đồng/năm đối với khoản chi cho giáo dục - đào tạo. Bởi đưa ra phương án này, ban soạn thảo đã tính đến mức độ trượt giá và sự thay đổi chi phí trong những năm tiếp theo, trong khi phương án 1 chỉ phù hợp với chi phí ở thời điểm hiện tại.

PV: Một thông tin được đông đảo người lao động quan tâm, đó là dự thảo Nghị định đề xuất miễn thuế đối với toàn bộ thu nhập từ làm thêm giờ, thay vì chỉ phần chênh lệch như trước đây; đặc biệt đã bổ sung các trường hợp miễn thuế thu nhập cá nhân đối với thu thu nhập từ tiền lương, tiền công từ thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Ông đánh giá như thế nào về những chủ trương này?

PGS.TS Lê Xuân Trường: Như chúng ta đã biết, pháp luật về thuế thu nhập cá nhân trước đây quy định miễn thuế thu nhập cá nhân đối với 16 khoản thu nhập.

Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 được Quốc ban hành gần đây tiếp tục duy trì miễn thuế đối với 16 khoản thu nhập này, ngoài ra đã bổ sung thêm 5 khoản thu nhập miễn thuế nhằm hỗ trợ, thúc đẩy và khuyến khích các cá nhân làm việc trong các ngành, lĩnh vực ưu tiên phát triển theo chủ trương, định hướng của Đảng và Nhà nước.

Tại dự thảo Nghị định đã quy định chi tiết về các khoản thu nhập này, như: Miễn thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công từ thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; miễn thuế trong thời hạn 5 năm đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân là nhân lực công nghiệp công nghệ số chất lượng cao; miễn thuế trong thời hạn 5 năm đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân là nhân lực công nghệ cao thực hiện hoạt động nghiên cứu và phát triển công nghệ cao hoặc công nghệ chiến lược...

Giảm trừ bổ sung chi phí y tế, giáo dục khi tính thuế thu nhập cá nhân thể hiện sự đồng hành của Nhà nước với người nộp thuế. Ảnh: TN

Tôi cho rằng, việc miễn thuế toàn bộ thu nhập từ làm thêm giờ sẽ hỗ trợ tốt hơn cho người lao động, đặc biệt là những người làm việc vất vả, có thu nhập phụ thuộc nhiều vào thời gian làm thêm.

Đặc biệt, việc bổ sung các trường hợp được miễn thuế, nhất là trong lĩnh vực công nghệ số, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, sẽ góp phần thúc đẩy phát triển nền tảng của nền kinh tế. Chẳng hạn, miễn thuế đối với các chuyên gia, nhà khoa học thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu khoa học của Nhà nước là hoàn toàn phù hợp với chủ trương phát triển khoa học, công nghệ theo chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước tại Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân.

PV: Một thông tin khác cũng được khá nhiều người quan tâm, đó là dự thảo Nghị định đưa ra quy định mức giảm trừ y tế, giáo dục sẽ được tính chung cho cả người nộp thuế và người phụ thuộc, không phụ thuộc vào số lượng người phụ thuộc. Quan điểm của ông về nội dung này ra sao?

PGS.TS Lê Xuân Trường: Theo tôi, trước hết chúng ta cần nhìn nhận trong tổng thể chính sách giảm trừ gia cảnh hiện hành đã được quy định tại Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 vừa được ban hành. Quy định của luật đã áp dụng cơ chế giảm trừ gia cảnh cho bản thân người nộp thuế và người phụ thuộc. Mức giảm trừ này được thiết kế theo hướng “trọn gói”, tức là đã bao hàm nhiều loại chi phí thiết yếu trong đời sống.

Cụ thể, đối với người phụ thuộc, qua các lần điều chỉnh, mức này đã được nâng lên so với trước đây nhằm phù hợp hơn với điều kiện kinh tế - xã hội. Theo đó, mức giảm trừ cho người phụ thuộc của người nộp thuế thực hiện trong năm 2026 sẽ là 6,2 triệu đồng/tháng; thực chất trong khoản giảm trừ này đã bao gồm các chi phí cơ bản như ăn ở, đi lại, cũng như một phần chi phí cho giáo dục và y tế.

Do đó, khi Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 giao cho Chính phủ quy định cụ thể mức giảm trừ tối đa đối với chi phí y tế, giáo dục, có thể hiểu đây là phần hỗ trợ bổ sung thêm, chứ không phải thay thế cho các khoản đã được tính trong giảm trừ gia cảnh.

Với việc đưa ra chính sách giảm trừ phù hợp sẽ khuyến khích người nộp thuế đầu tư nhiều hơn cho học tập, nâng cao trình độ, đặc biệt trong bối cảnh yêu cầu về chất lượng nguồn nhân lực ngày càng cao; đồng thời cũng hỗ trợ thêm cho các gia đình trong việc chi tiêu cho giáo dục, đào tạo của người phụ thuộc.

Bên cạnh đó, khi xem xét chính sách giảm trừ đối với chi phí y tế, cũng cần đặt trong bối cảnh tổng thể nghĩa vụ thuế. Hiện nay, người nộp thuế đã được trừ các khoản đóng bảo hiểm bắt buộc, trong đó có bảo hiểm y tế. Ngoài ra, trong trường hợp phát sinh chi phí khám chữa bệnh lớn, đặc biệt là đối với các bệnh hiểm nghèo, pháp luật cũng đã có cơ chế miễn, giảm thuế.

PV: Xin cảm ơn ông!