Bộ Tài chính đang lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15. Theo Bộ Tài chính, việc thực hiện quy định cho phép giảm trừ về chi phí y tế và giáo dục - đào tạo là nhằm hỗ trợ thêm một phần chi phí mà người nộp thuế có thể áp dụng ngoài mức giảm trừ gia cảnh và giảm trừ cho người phụ thuộc, đồng thời cũng thể hiện nguyên tắc “công bằng” và “khả năng nộp thuế”, có tính đến đặc thù, hoàn cảnh của người nộp thuế.
Theo đó, căn cứ vào thực tế chi tiêu cho y tế, giáo dục - đào tạo bình quân theo kết quả Điều tra mức sống dân cư trong giai đoạn vừa qua, bám sát chủ trương, chỉ đạo của Đảng và Nhà nước, để quy định chi tiết nội dung này, tại dự thảo Nghị định đã đề xuất 2 phương án.
 |
| Giảm trừ chi phí giáo dục khi tính thuế thu nhập cá nhân là sự chia sẻ của nhà nước với người nộp thuế. Ảnh: Danh Lam |
Phương án 1: Căn cứ vào mức chi tiêu bình quân giáo dục - đào tạo, y tế theo số liệu được cung cấp đến thời điểm 2026, theo đó, người nộp thuế là cá nhân cư trú được giảm trừ vào thu nhập chịu thuế trước khi tính thuế đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công các khoản chi cho y tế, giáo dục - đào tạo của người nộp thuế và người phụ thuộc của người nộp thuế bao gồm: Các khoản chi cho khám bệnh, chữa bệnh tại cơ sở y tế trong nước không quá 20 triệu đồng/năm, trừ các khoản chi cho các trường hợp quy định tại Điều 23 Luật Bảo hiểm y tế.
Các khoản chi cho giáo dục - đào tạo tại cơ sở giáo dục - đào tạo trong nước không quá 21 triệu đồng/năm, cụ thể: Khoản tiền học phí giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học theo quy định của pháp luật về giáo dục - đào tạo và các kỹ năng chuyên môn khác tại cơ sở giáo dục - đào tạo.
Phương án 2: Người nộp thuế là cá nhân cư trú được giảm trừ vào thu nhập chịu thuế trước khi tính thuế đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công các khoản chi cho y tế, giáo dục - đào tạo của người nộp thuế và người phụ thuộc của người nộp thuế bao gồm:
Các khoản chi cho khám bệnh, chữa bệnh tại cơ sở y tế trong nước không quá 23 triệu đồng/năm, trừ các khoản chi cho các trường hợp quy định tại Điều 23 Luật Bảo hiểm y tế.
Các khoản chi cho giáo dục - đào tạo tại cơ sở giáo dục - đào tạo trong nước không quá 24 triệu đồng/năm, cụ thể: Khoản tiền học phí giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học theo quy định của pháp luật về giáo dục - đào tạo và các kỹ năng chuyên môn khác tại cơ sở giáo dục - đào tạo.
Bộ Tài chính cho biết, số liệu giai đoạn 2016 - 2024 cho thấy, chi tiêu bình quân của người dân Việt Nam cho cả y tế và giáo dục - đào tạo đều có xu hướng gia tăng, phản ánh sự cải thiện mức sống, sự dịch chuyển ưu tiên của người dân sang đầu tư dài hạn cho nguồn nhân lực, phù hợp với yêu cầu của nền kinh tế tri thức, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và các ưu tiên về chăm sóc sức khỏe.
Theo số liệu Điều tra mức sống dân cư, mức chi tiêu bình quân cho y tế ở Việt Nam trung bình cả nước năm 2024 là 3,5 triệu đồng/người/năm; đối với nội trú là 10,2 triệu đồng/người/năm; mức chi tiêu bình quân cho giáo dục - đào tạo trung bình cả nước năm 2024 là 9,6 triệu đồng/người/năm.
 |
| Giảm trừ chi phí y tế khi tính thuế thu nhập cá nhân là sự chia sẻ của nhà nước với người nộp thuế. Ảnh: Danh Lam |
Hiện nay, tỷ lệ giữa người nộp thuế thu nhập cá nhân trên số người phụ thuộc là khoảng 0,8. Theo đó, tính toán theo số liệu thống kê nêu trên, năm 2024 mức chi chi tiêu cho y tế và giáo dục - đào tạo của người người phụ thuộc và cho chính bản thân người nộp thuế bình quân khoảng 20,4 triệu/năm cho y tế và 19,2 triệu đồng/năm cho giáo dục - đào tạo.
Tính toán theo tốc độ tăng trung bình hàng năm trong giai đoạn 2016 - 2024 thì tổng mức chi tiêu cho y tế và giáo dục - đào tạo bình quân của 1 người nộp thuế và 1 người phụ thuộc tại thời điểm năm 2026 sẽ khoảng 20 triệu/năm cho y tế và 21 triệu đồng/năm cho giáo dục - đào tạo.
Bộ Tài chính cho biết, theo tính toán, với đề xuất nêu trên, Phương án 1 đối với mức giảm trừ y tế tối đa gấp 2 lần mức chi tiêu bình quân cho y tế nội trú của cá nhân trong năm 2024 và đối với số giảm trừ cho giáo dục - đào tạo gấp 2,2 lần mức chi tiêu bình quân cho giáo dục - đào tạo của cá nhân trong năm 2024.
Đối với phương án 2 có tính toán đến dự trù cho các năm tiếp theo thì mức giảm trừ y tế tối đa gấp 2,3 lần mức chi tiêu bình quân cho y tế nội trú của cá nhân trong năm 2024 và đối với số giảm trừ cho giáo dục - đào tạo đã gấp 2,5 lần mức chi tiêu bình quân cho giáo dục - đào tạo của cá nhân trong năm 2024.
| Để đảm bảo không bị trùng lắp về chính sách, tại dự thảo Nghị định quy định các khoản chi phí mà người nộp thuế được giảm trừ phải đáp ứng các điều kiện: Có hóa đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật; riêng đối với khoản chi cho y tế phải có thêm Bảng kê chi phí khám bệnh, chữa bệnh sử dụng tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế; và không được chi trả từ các nguồn khác... |
Với dự kiến nêu trên, trong trường hợp mỗi người nộp thuế có 1 người phụ thuộc và phát sinh các khoản chi phí y tế, giáo dục - đào tạo thì với Phương án 2 thì cá nhân có thể được giảm trừ các khoản sau (chưa kể các khoản giảm trừ cho bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp… của người nộp thuế không tính vào thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân): (1) Giảm trừ cho bản thân 15,5 triệu đồng/tháng x 12 tháng + (2) Giảm trừ cho người phụ thuộc 6,2 triệu đồng/người/tháng x 12 tháng + (3) Giảm trừ cho y tế là 23 triệu đồng/năm + (4) Giảm trừ cho giáo dục - đào tạo là 24 triệu đồng/năm = 307,4 triệu đồng/năm. Mức này gấp gần 2,45 lần mức thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam năm 2025 (125,5 triệu đồng/người/năm).
Theo Bộ Tài chính, việc thực hiện theo phương án đề xuất nêu trên sẽ có tác động làm giảm thu ngân sách nhà nước nhưng sẽ góp phần giảm chi phí giáo dục, y tế cho người nộp thuế, thể hiện sự hỗ trợ, chia sẻ của Nhà nước với người dân.
Việc thực hiện quy định về giảm trừ bổ sung cho giáo dục và y tế là cũng nhằm cụ thể hóa các chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước tại Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo và Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.
Theo tính toán của Bộ Tài chính, việc thực hiện theo phương án đề xuất nêu trên sẽ có tác động làm giảm thu ngân sách nhà nước. Theo tính toán áp dụng theo Phương án 2 thì trường hợp người nộp thuế phát sinh chi phí cho y tế, giáo dục - đào tạo và được giảm trừ theo Phương án này khi tính thuế thu nhập cá nhân thì tổng mức giảm thu ngân sách khoảng 7.697 tỷ đồng/năm.
Tuy nhiên, việc thực hiện giải pháp này sẽ góp phần giảm chi phí y tế, giáo dục - đào tạo cho người nộp thuế, thể hiện sự hỗ trợ, chia sẻ của Nhà nước với người dân.
Theo tính toán, trường hợp cá nhân có phát sinh chi phí giáo dục, y tế và được áp dụng tối đa mức giảm trừ cho y tế, giáo dục - đào tạo theo dự thảo Nghị định thì người nộp thuế có 1 người phụ thuộc với mức thu nhập là 28 triệu đồng/tháng thì sau khi trừ các khoản bảo hiểm, giảm trừ cho bản thân người nộp thuế, giảm trừ cho 1 người phụ thuộc và giảm trừ cho y tế, giáo dục - đào tạo thì vẫn chưa phải nộp thuế (có thu nhập trên 28,63 triệu đồng/tháng mới phải nộp thuế với mức thuế suất bắt đầu từ 5%).
Ngoài ra, về lâu dài, chính sách này sẽ góp phần khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào y tế và giáo dục - đào tạo, từ đó nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thúc đẩy sự phát triển của các ngành dịch vụ liên quan và góp phần tăng năng suất lao động, giảm gánh nặng thuế, tăng thu nhập khả dụng và tạo động lực chi tiêu nhiều hơn cho chăm sóc sức khỏe và học tập, qua đó, nâng cao chất lượng cuộc sống và phúc lợi xã hội./.
