Lừa đảo thương mại quốc tế gia tăng

Tại hội nghị Phòng tránh lừa đảo trong thương mại quốc tế diễn ra ngày 30/11/2023 do Bộ Công thương tổ chức, ông Hoàng Minh Chiến - Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công thương đưa ra cảnh báo, nền kinh tế thế giới đang chịu tác động của những cuộc khủng hoảng toàn cầu, trong đó vấn đề lừa đảo thương mại quốc tế nổi cộm với phương thức, thủ đoạn tinh vi. Trong năm 2022, các doanh nghiệp toàn cầu đã phải chịu thiệt hại khoảng 5% doanh thu mỗi năm vì lừa đảo với giá trị trung bình một vụ lừa đảo là 1,7 triệu USD.

Trong bối cảnh Việt Nam hội nhập sâu rộng hơn, các doanh nghiệp Việt Nam làm ăn với nhiều đối tác hơn, sang nhiều sân chơi rộng hơn, luật chơi khác nhau thì nguy cơ tranh chấp, lừa đảo cũng lớn hơn, phức tạp hơn.

Đồng thuận với quan điểm nêu trên, các tham tán thương mại tại nước ngoài phản ánh, thời gian qua, tình trạng lừa đảo qua mạng không chỉ diễn ra ở khu vực Trung Đông, châu Phi mà ngày càng phổ biến và diễn ra ngay cả tại các thị trường lớn, có uy tín, mức độ rủi ro thấp như Mỹ, châu Âu (Hà Lan, Italia, Na Uy...).

Dẫn chứng cho thực tế nêu trên, bà Trần Thu Quỳnh - Tham tán thương mại Thương vụ Việt Nam tại Cannada cho hay, trong thời gian gần đây, số lượng các vụ lừa đảo doanh nghiệp Việt Nam có liên quan đến Canada đang gia tăng nhanh chóng. Phổ biến là hình thức, một số cá nhân tự tiếp cận hồ sơ đăng ký kinh doanh của các doanh nghiệp lớn, có uy tín cao, có danh tiếng của Canada, download đăng ký kinh doanh và dùng vỏ bọc của các doanh nghiệp; dùng tên của các chủ doanh nghiệp này để đi lừa đảo các doanh nghiệp Việt Nam. Trước đây mỗi tháng thường xảy ra khoảng 3 vụ, nay tăng lên hơn 10 vụ liên quan đến lừa đảo xác nhận những chứng chỉ không có thật với mức phí từ 1.000 USD đến 2.000 USD.

Ông Vũ Chiến Thắng - Tham tán thương mại Tây Ban Nha cũng cho hay, thời gian qua, đơn vị đã phối hợp với cơ quan chức năng trong và ngoài nước đấu tranh, xử lý 7 vụ việc liên quan đến xuất khẩu hàng hóa của doanh nghiệp Việt Nam, trong đó có 5 vụ hạt điều, 1 vụ hạt tiêu, 1 vụ gang đúc. Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các doanh nghiệp xuất khẩu hàng hóa vào thị trường Tây Ban Nha thì khả năng rủi ro trong thương mại quốc tế đối với doanh nghiệp là rất lớn.

Nâng cao kỹ năng giao dịch cho doanh nghiệp

Bên cạnh đó, dù nhiều ngành hàng xuất khẩu của Việt Nam hiện nay đứng hàng đầu thế giới nhưng đa phần các doanh nghiệp Việt Nam lại là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, rất thiếu kinh nghiệm về tranh chấp thương mại quốc tế. Hơn nữa, doanh nghiệp Việt đã quá tin tưởng vào người môi giới. Hiện nay, nhiều hợp đồng do người môi giới soạn thảo rất đơn giản, thiếu nhiều điều khoản quan trọng nhưng doanh nghiệp vẫn chấp nhận.

Trước thực trạng này, Bộ Công thương đã tăng cường tập huấn nâng cao kiến thức, kinh nghiệm đàm phán ký kết hợp đồng, lựa chọn điều khoản thanh toán để bảo đảm an toàn nhất. Khuyến nghị các doanh nghiệp nên trao đổi với đơn vị tư vấn để hiểu rõ, nắm vững nội dung các điều khoản của hợp đồng, nghĩa vụ của mỗi bên, những trường hợp miễn trừ trách nhiệm, quy định về xử lý tranh chấp, bồi thường... Tuy nhiên, hiện nay vẫn không ít doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam bị "sập bẫy" gian lận thương mại, lừa đảo hoặc “vướng vấn đề về pháp lý” trong thời gian gần đây.

Để hạn chế rủi ro trong giao dịch thương mại quốc tế, bà Trần Thu Quỳnh khuyến nghị, các doanh nghiệp Việt Nam cần lưu ý, khi các doanh nghiệp Canada nhập khẩu đề nghị bên xuất khẩu tự đứng ra làm các chứng chỉ của Canada và coi đây là yêu cầu bắt buộc của giao dịch, thì hầu hết đều là lừa đảo. Bởi vì các doanh nghiệp nhập khẩu thường sẽ đứng ra thực hiện các thủ tục của sở tại. Trong trường hợp có khúc mắc, doanh nghiệp hãy liên lạc với Thương vụ Việt Nam để được tư vấn hỗ trợ.