Trao cơ chế, tạo lực cho các “đầu tàu”

Chiều 13/4, Tạp chí Nhà đầu tư tổ chức Hội thảo “40 năm Đổi mới: Vai trò dẫn dắt của các tập đoàn kinh tế”, thu hút sự tham gia của các cơ quan quản lý, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp nhằm đánh giá vai trò dẫn dắt và đề xuất chính sách phát triển các tập đoàn kinh tế trong giai đoạn mới.

Ông Nguyễn Đức Hiển - Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương cho biết, tại Hội nghị Trung ương III dự kiến diễn ra vào cuối tháng 6, đầu tháng 7 tới, Ban sẽ trình Bộ Chính trị Đề án đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong quan điểm tổng thể, kinh tế tư nhân được xác định là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế. Thực tế, khu vực này hiện đóng góp khoảng 50% GDP và tạo ra phần lớn việc làm cho xã hội. Tuy nhiên, cấu trúc của khu vực kinh tế tư nhân vẫn bộc lộ nhiều hạn chế, dù có hơn 1 triệu doanh nghiệp, nhưng chủ yếu là doanh nghiệp nhỏ và vừa, cùng với khoảng 5 triệu hộ kinh doanh cá thể.

Quang cảnh hội thảo

Một trong những cơ chế quan trọng được đề cập là Nhà nước đặt hàng khu vực doanh nghiệp tư nhân thực hiện các nhiệm vụ chiến lược quốc gia. Theo ông Nguyễn Đức Hiển, để cơ chế này vận hành hiệu quả, cần xây dựng rõ tiêu chuẩn, định mức và xác định đầu ra cụ thể cho từng nhiệm vụ đặt hàng. Theo tính toán, để đạt được mục tiêu tăng trưởng, nền kinh tế cần tổng vốn đầu tư rất lớn, trong đó phần vốn từ ngân sách nhà nước chỉ chiếm một tỷ trọng nhất định, còn lại phải huy động từ khu vực tư nhân và nguồn vốn nước ngoài.

Chia sẻ tại Hội thảo, ông Nguyễn Ngọc Cảnh - Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cho biết, nhìn lại chặng đường 40 năm Đổi mới, không thể không nhắc tới vai trò "đầu tàu" của các tập đoàn kinh tế. Dù là doanh nghiệp nhà nước giữ vai trò chủ đạo hay khu vực kinh tế tư nhân là động lực quan trọng, các tập đoàn kinh tế thời gian qua luôn khẳng định vị thế là xương sống và lực lượng dẫn dắt của nền kinh tế. Các đơn vị này không chỉ đóng góp tỷ trọng lớn vào GDP và thu ngân sách nhà nước, tạo ra hàng triệu việc làm, mà còn trực tiếp triển khai các công trình, dự án trọng điểm quốc gia; xây dựng và đưa thương hiệu của các ngành sản xuất, dịch vụ, thương mại Việt Nam vươn tầm quốc tế, qua đó ngày càng củng cố năng lực tự chủ của nền kinh tế.

Ông Nguyễn Ngọc Cảnh cho biết, nhiều ngân hàng đã đạt quy mô lớn và có thứ hạng cao trên thị trường quốc tế. Bên cạnh đó, hệ thống pháp luật về tiền tệ, tín dụng và hoạt động ngân hàng liên tục được sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện, tạo điều kiện để các tổ chức tín dụng cung ứng nguồn vốn lớn cho nền kinh tế, góp phần thúc đẩy tăng trưởng và hỗ trợ sản xuất kinh doanh. Đối với các tập đoàn kinh tế, ngành ngân hàng luôn xác định đây là nhóm khách hàng truyền thống, quy mô lớn, có uy tín, sẵn sàng được cấp tín dụng phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh, đặc biệt là đầu tư các dự án lớn có ý nghĩa kinh tế - xã hội quan trọng, bảo đảm tiến độ và hiệu quả.

Từng bước khẳng định vị thế

Ông Đậu Anh Tuấn - Phó Tổng Thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chia sẻ, với việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 68-NQ/TW, kinh tế tư nhân lần đầu tiên được xác định là “một trong những động lực quan trọng nhất” của nền kinh tế, đồng thời là lực lượng tiên phong trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Cùng với sự phát triển về lượng, khu vực này cũng đã xuất hiện nhiều tập đoàn tư nhân lớn, từng bước khẳng định vị thế không chỉ trong nước mà còn vươn ra khu vực và quốc tế. Những doanh nghiệp tiêu biểu như THACO, Vingroup, Hòa Phát, Vinamilk hay Masan đã ghi dấu ấn trong nhiều lĩnh vực từ công nghiệp, tiêu dùng đến bất động sản.

Tuy nhiên, theo ông Đậu Anh Tuấn, khu vực doanh nghiệp tư nhân vẫn tồn tại một nghịch lý lớn số lượng đông nhưng chưa thực sự mạnh; năng động nhưng thiếu chiều sâu; đóng góp lớn nhưng vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu còn hạn chế. Những điểm nghẽn chủ yếu nằm ở cơ cấu ngành nghề còn mất cân đối, quy mô doanh nghiệp nhỏ và phân mảnh, năng suất lao động thấp, cùng với hạn chế về khả năng tích lũy dài hạn.

Từ thực tiễn này, ông nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết các tập đoàn tư nhân cần chuyển từ vai trò “tham gia tăng trưởng” sang “dẫn dắt tăng trưởng”. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, ông Đậu Anh Tuấn đề xuất một số định hướng trọng tâm như thúc đẩy chuyển dịch từ bất động sản, tài chính sang sản xuất và công nghệ - lĩnh vực tạo giá trị gia tăng cao; đẩy mạnh đầu tư cho nghiên cứu - phát triển (R&D) và đổi mới sáng tạo với các cơ chế khuyến khích mạnh mẽ hơn; xây dựng hệ sinh thái liên kết giữa doanh nghiệp lớn và nhỏ nhằm hình thành chuỗi cung ứng nội địa và lan tỏa công nghệ; phát triển thị trường vốn theo chiều sâu, minh bạch và đa dạng hóa nhà đầu tư để hỗ trợ nguồn vốn dài hạn; đồng thời nâng cao năng lực quản trị theo chuẩn mực hiện đại, gắn với các tiêu chí ESG.

Bên cạnh đó, cần nghiên cứu thành lập cơ quan chuyên trách hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân mở rộng ra thị trường quốc tế, tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam vươn ra toàn cầu một cách bài bản và bền vững./.