Gỡ nút thắt vốn cho doanh nghiệp

Việt Nam đã xác lập mục tiêu đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Đây không chỉ là một cam kết quốc tế quan trọng, mà còn là một định hướng phát triển dài hạn, thể hiện quyết tâm của Việt Nam trong việc đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao chất lượng phát triển, tăng cường sức chống chịu của nền kinh tế và chủ động thích ứng với những thách thức toàn cầu.

Trong tiến trình đó, chuyển đổi xanh không còn là một lựa chọn mang tính khuyến khích, mà đã và đang trở thành một yêu cầu mang tính tất yếu đối với cả nhà nước, doanh nghiệp và toàn xã hội. Trong đó, yêu cầu về huy động và phân bổ hiệu quả nguồn lực tài chính cho chuyển đổi xanh giữ vai trò đặc biệt then chốt.

Đại diện Bộ Tài chính và các đối tác nhấn nút khởi động dự án. Ảnh: Thảo Miên

Trong những năm gần đây, Việt Nam đã đạt được nhiều bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện khung chính sách, phát triển nền tảng công nghiệp hiện đại và cải thiện môi trường đầu tư, qua đó tạo thêm động lực cho tăng trưởng xanh và hành động khí hậu. Các doanh nghiệp công nghệ khí hậu vì vậy đang có thêm dư địa phát triển, dù quá trình thương mại hóa giải pháp, mở rộng thị trường và tiếp cận tài chính vẫn đặt ra không ít thách thức đối với nhiều doanh nghiệp. Đồng thời, sự quan tâm ngày càng lớn từ các doanh nghiệp quốc tế đối với thị trường Việt Nam nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tiếp tục củng cố, tinh giản các điều kiện gia nhập thị trường như tiếp cận quy định pháp lý, mạng lưới đối tác địa phương, cũng như hỗ trợ cho giai đoạn thiết lập hoạt động ban đầu.

Theo ông Lê Việt Anh - Phó Vụ trưởng Vụ Tài chính - Kinh tế ngành (Bộ Tài chính), khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, cùng với các doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo có vai trò đặc biệt quan trọng trong tiến trình chuyển đổi xanh của Việt Nam. Đây là khu vực năng động, giàu ý tưởng, có khả năng thử nghiệm và phát triển các giải pháp công nghệ mới, trong đó có công nghệ khí hậu.

Tuy nhiên, theo ông, cũng cần nhìn nhận thẳng thắn rằng đây lại là nhóm doanh nghiệp thường gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn, đặc biệt là các nguồn vốn trung và dài hạn, phù hợp với đặc thù của đổi mới sáng tạo và công nghệ xanh. Chính vì vậy, việc nâng cao năng lực tiếp cận tài chính, tăng cường kết nối với các nhà đầu tư, đồng thời từng bước hoàn thiện môi trường chính sách là yêu cầu cấp thiết, có ý nghĩa cả trước mắt và lâu dài.

Hoàn thiện thị trường, thu hút đầu tư cho công nghệ khí hậu

Đáp ứng yêu cầu trên, ngày 17/4, tại Hà Nội, Bộ Tài chính phối hợp cùng Cơ quan Hợp tác quốc tế Hàn Quốc (KOICA) và Viện Tăng trưởng xanh toàn cầu (GGGI) đã khởi động dự án “Nâng cao mức độ sẵn sàng cho mục tiêu phát thải ròng bằng '0' của Việt Nam thông qua tăng cường tiếp cận nguồn lực đầu tư công nghệ khí hậu cho doanh nghiệp nhỏ và vừa và doanh nghiệp khởi nghiệp”.

Dự án hợp tác này sẽ tăng cường kết nối giữa Việt Nam, Hàn Quốc và thị trường quốc tế, đồng thời thúc đẩy hệ sinh thái công nghệ khí hậu tại Việt Nam, thông qua hỗ trợ tăng tốc khởi nghiệp, huy động đầu tư, củng cố các điều kiện thuận lợi về chính sách và đầu tư cho quá trình chuyển dịch hướng tới mục tiêu net zero của Việt Nam.

Ông Kim Juhern - Trưởng đại diện Quốc gia GGGI tại Việt Nam cho biết, dự án được thiết kế với vai trò là một nền tảng hợp tác kết nối Hàn Quốc, Việt Nam và các thị trường quốc tế nhằm thúc đẩy mở rộng các công nghệ khí hậu. Theo ông, đây là cơ hội kịp thời và có ý nghĩa chiến lược đối với các doanh nghiệp khởi nghiệp Hàn Quốc và quốc tế để tìm kiếm cơ hội mở rộng hợp tác và triển khai các giải pháp công nghệ khí hậu tại Việt Nam, qua đó đồng thời thúc đẩy, mở ra thị trường cho các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo của Việt Nam.

Dự án sẽ được triển khai từ nay đến hết năm 2027, hướng tới mục tiêu nâng cao mức độ sẵn sàng cho phát thải ròng bằng 0 của Việt Nam thông qua tăng cường khả năng tiếp cận đầu tư công nghệ khí hậu cho doanh nghiệp nhỏ và vừa và doanh nghiệp khởi nghiệp, đồng thời thúc đẩy môi trường thuận lợi cho huy động tài chính khí hậu. Đây là một mục tiêu rõ ràng, có giá trị đối với định hướng phát triển xanh, tăng trưởng xanh và chuyển đổi mô hình tăng trưởng của Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.

Theo ông Lê Việt Anh, dự án này có ý nghĩa hết sức thiết thực trong việc triển khai mô hình kết hợp đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp và hoàn thiện môi trường chính sách, hướng tới hình thành thị trường đầu tư công nghệ khí hậu minh bạch, có tính cạnh tranh, đảm bảo tầm nhìn dài hạn, khả thi. Điểm nổi bật của dự án là cách tiếp cận đồng bộ, kết hợp chặt chẽ giữa hỗ trợ trực tiếp cho doanh nghiệp và hoàn thiện các điều kiện nền tảng của thị trường.

Theo đó, dự án sẽ tập trung triển khai các nhóm hoạt động trọng tâm, bao gồm: xây dựng danh mục các dự án đầu tư tiềm năng; thiết kế và triển khai các chương trình tăng tốc cho doanh nghiệp công nghệ khí hậu; hỗ trợ đào tạo, tư vấn và kết nối với các quỹ đầu tư, nhà đầu tư trong và ngoài nước; đồng thời phát triển các công cụ hỗ trợ xác định, phân loại dự án xanh, xây dựng và thúc đẩy các khuyến nghị chính sách, và lồng ghép nội dung chuyển đổi xanh vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương. Cách tiếp cận này không chỉ giải quyết các nhu cầu trước mắt của doanh nghiệp, mà còn góp phần tháo gỡ các điểm nghẽn mang tính cấu trúc của thị trường tài chính khí hậu. Dự án sẽ tập trung vào các lĩnh vực có tiềm năng chuyển đổi lớn như nông nghiệp, kinh tế tuần hoàn, quản lý chất thải, giao thông vận tải và năng lượng. Đây là những lĩnh vực trọng tâm trong lộ trình giảm phát thải của Việt Nam, đồng thời cũng là những lĩnh vực có khả năng tạo ra động lực tăng trưởng mới, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Theo đại diện Vụ Tài chính - Kinh tế ngành, để bảo đảm dự án được triển khai hiệu quả, vai trò và trách nhiệm của các bên liên quan cần được phát huy một cách đầy đủ, rõ ràng và gắn với trách nhiệm giải trình. Trong đó, KOICA đóng vai trò là đối tác tài trợ quan trọng; GGGI là đơn vị triển khai với trách nhiệm bảo đảm chất lượng chuyên môn và tiến độ thực hiện; các bộ, ngành, địa phương có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ trong quá trình xây dựng và tiếp nhận các sản phẩm của dự án; cộng đồng doanh nghiệp là đối tượng thụ hưởng, đồng thời cũng là chủ thể trung tâm của dự án. Vụ Tài chính - Kinh tế ngành sẽ chủ trì điều phối chung, phối hợp với KOICA, GGGI và các bên liên quan, khẩn trương hoàn thiện trong quý II/2026 kế hoạch triển khai chi tiết, bảo đảm rõ đầu việc, tiến độ và sản phẩm.

“Chúng tôi nhấn mạnh rằng, kết quả của dự án phải được thể hiện bằng chuyển biến thực chất: doanh nghiệp tiếp cận vốn tốt hơn, dự án hình thành rõ hơn, công cụ và chính sách hoàn thiện hơn và niềm tin thị trường được củng cố. Về phía Bộ Tài chính, chúng tôi cam kết sẽ tạo điều kiện thuận lợi nhất, đồng thời tăng cường theo dõi, đôn đốc và kịp thời tháo gỡ vướng mắc để bảo đảm dự án triển khai hiệu quả” - ông Lê Việt Anh khẳng định.