Năng lượng xanh tạo dư địa phát triển cho thị trường vốn

Nhu cầu vốn cho năng lượng xanh gia tăng

Trong quý IV/2025 vừa qua, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 70-NQ/TW (Nghị quyết 70) về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, đặt ra một định hướng chính sách mới cho phát triển ngành năng lượng trong giai đoạn tới. Nghị quyết không chỉ nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng, mà còn mở ra khuôn khổ thúc đẩy thị trường điện cạnh tranh, đồng thời tăng cường thu hút nguồn lực đầu tư từ khu vực tư nhân.

Trên cơ sở định hướng đó, Nghị quyết cũng thể hiện cách tiếp cận mang tính hệ sinh thái khi phạm vi phát triển năng lượng được mở rộng từ các nguồn truyền thống sang năng lượng tái tạo, năng lượng sạch, đồng thời hướng tới các công nghệ mới như hydrogen, amoniac xanh và điện hạt nhân module nhỏ. Định hướng này cho thấy sự chuyển dịch rõ nét trong cấu trúc ngành năng lượng, phù hợp với yêu cầu chuyển đổi xanh và mục tiêu phát thải ròng bằng 0 trong dài hạn.

Năm 2025, thị trường trái phiếu xanh tại Việt Nam ghi nhận tổng giá trị phát hành đạt 3.407 tỷ đồng. Ảnh: An Thư

Trong bối cảnh đó, nhu cầu vốn cho các dự án năng lượng và chuyển đổi xanh được dự báo gia tăng, qua đó tạo dư địa phát triển cho thị trường vốn. Các công cụ tài chính như trái phiếu năng lượng, trái phiếu xanh hay các quỹ đầu tư khí hậu được kỳ vọng sẽ mở rộng quy mô trong thời gian tới, khi Việt Nam từng bước tham gia sâu hơn vào hệ thống tài chính quốc tế và thực hiện các cam kết về giảm phát thải. Nghị quyết 70 vì vậy không chỉ mang ý nghĩa về chính sách năng lượng, mà còn gắn chặt với khả năng huy động và phân bổ nguồn lực tài chính trong nền kinh tế.

Việc bảo đảm an ninh năng lượng được đặt trong mối liên hệ với phát triển thị trường vốn, đặc biệt là thông qua các kênh như phát hành trái phiếu, cổ phần hóa doanh nghiệp năng lượng và mở rộng tín dụng xanh. Điều này cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của thị trường tài chính trong việc hỗ trợ quá trình chuyển dịch năng lượng, từ đó tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững.

Để thúc đẩy thị trường tài chính xanh phát triển, yêu cầu trước hết là hoàn thiện khung khổ chính sách và pháp lý. Theo ông Phùng Xuân Minh - Chủ tịch HĐQT Saigon Ratings, Chính phủ cần phát huy vai trò dẫn dắt thông qua việc hoàn thiện cơ chế, thúc đẩy phát triển các sản phẩm như trái phiếu xanh, cổ phiếu xanh và tín dụng xanh, đồng thời có chính sách ưu đãi phù hợp nhằm khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia đầu tư vào lĩnh vực xanh.

Cùng với đó, việc xây dựng hệ thống tiêu chí thống nhất về tài chính xanh là yêu cầu cấp thiết. Hiện nay, nhiều hoạt động cấp tín dụng và phát hành trái phiếu vẫn dựa trên tiêu chuẩn quốc tế, trong khi các khái niệm và tiêu chí trong nước chưa được hoàn thiện đầy đủ. Điều này đòi hỏi sớm thiết lập bộ tiêu chí phù hợp để tạo cơ sở cho các tổ chức và doanh nghiệp triển khai các sản phẩm tài chính xanh, đồng thời giúp các chính sách hiện hành đi vào thực tiễn hiệu quả hơn.

Củng cố nền tảng cho thị trường tài chính xanh

Cũng theo ông Phùng Xuân Minh, một yếu tố quan trọng khác là nâng cao năng lực và nhận thức về chuyển đổi xanh trong toàn hệ thống. Doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược phát triển gắn với các tiêu chuẩn ESG, chủ động triển khai các kế hoạch huy động vốn phù hợp, trong đó có phát hành trái phiếu ESG. Đồng thời, việc nâng cao năng lực quản trị, tuân thủ các quy định về môi trường ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án sẽ góp phần nâng cao chất lượng và tính bền vững của các khoản đầu tư.

Trong hệ thống tài chính, vai trò của Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng cũng được đặt ra rõ ràng hơn trong việc hoàn thiện hành lang pháp lý và thúc đẩy tín dụng xanh. Việc cụ thể hóa các quy định, đồng thời tạo động lực cho các tổ chức tín dụng mở rộng cung ứng vốn cho các dự án xanh sẽ góp phần thúc đẩy dòng vốn vào các lĩnh vực ưu tiên.

Bên cạnh đó, việc phát triển cơ sở nhà đầu tư theo hướng chuyên nghiệp, dài hạn và có trách nhiệm xã hội được xem là yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng thị trường. Các ngân hàng thương mại không chỉ đóng vai trò cung cấp tín dụng mà còn là nhà đầu tư trên thị trường trái phiếu xanh, đồng thời cần xây dựng hệ thống quản lý rủi ro môi trường và xã hội trong hoạt động cấp tín dụng.

Tính minh bạch thông tin cũng là điều kiện then chốt để thu hút dòng vốn, đặc biệt là từ các nhà đầu tư quốc tế. Việc giảm thiểu bất cân xứng thông tin, cùng với phát triển các nền tảng giao dịch hiện đại như sàn giao dịch trái phiếu điện tử, sẽ góp phần nâng cao thanh khoản và hiệu quả vận hành của thị trường.

Trong dài hạn, phát triển tài chính xanh đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa các chính sách và chủ thể trên thị trường. Doanh nghiệp cần chủ động tiếp cận các nguồn vốn trong nước và quốc tế, đồng thời thực hành quản trị theo hướng bền vững để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

“Việc tăng cường hợp tác quốc tế, tiếp cận các thông lệ tốt và hoàn thiện các chỉ số thị trường cũng sẽ hỗ trợ Việt Nam trong việc thu hút dòng vốn xanh, đặc biệt trong bối cảnh thị trường chứng khoán hướng tới nâng hạng” - ông Minh nhấn mạnh.

Dù vậy, chuyên gia từ Saigon Ratings cho rằng, thị trường tài chính xanh tại Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn đầu, với nhiều thách thức liên quan đến năng lực triển khai và hệ thống tổ chức đánh giá, chứng nhận. Việc hoàn thiện các yếu tố nền tảng này sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang mô hình kinh tế xanh và carbon thấp trong thời gian tới.