Văn bản hướng tới mục tiêu chuẩn hóa toàn diện định mức sử dụng tài sản công trên phạm vi cả nước, đồng thời tăng cường phân cấp, nâng cao tính tự chủ và sử dụng hiệu quả nguồn lực.

Siết chặt quản lý, ưu tiên địa bàn khó khăn

Đối với khối địa phương, dự thảo Nghị định nhấn mạnh vai trò quản lý tập trung của chính quyền cấp tỉnh. Theo đó, Chủ tịch UBND cấp tỉnh được trao thẩm quyền quyết định đối với toàn bộ xe ô tô của các cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc phạm vi quản lý, bao gồm cả các tổ chức Đảng tại địa phương và khối cấp xã.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng quy định chi tiết về định mức xe ô tô phục vụ công tác chung tại các cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc cấp tỉnh và cấp xã.

Đối với khối cơ quan cấp tỉnh, định mức xe ô tô phục vụ công tác chung của các sở, ban, ngành, văn phòng HĐND, văn phòng UBND cấp tỉnh được xác định dựa trên quy mô biên chế tương tự khối cơ quan trung ương. Các đơn vị có biên chế từ 20 người trở xuống được trang bị tối đa 1 xe; từ trên 20 đến 40 người được trang bị tối đa 2 xe. Các cơ quan có quy mô lớn hơn sẽ được xác định định mức theo tỷ lệ lũy tiến.

Ảnh minh họa

Đối với khối hành chính cấp xã, dự thảo phân cấp hạn mức trang bị xe công tác chung dựa trên đặc thù địa lý và quy mô của từng địa phương. Theo đó, các xã miền núi, hải đảo, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn hoặc các xã, thị trấn có quy mô dân số và diện tích lớn theo tiêu chí phân loại được trang bị tối đa 1 xe hoặc tối đa 2 xe ô tô phục vụ công tác chung, tùy thuộc quyết định phân bổ của HĐND cấp tỉnh.

Đối với các địa phương còn lại, không bố trí xe riêng cho từng xã mà thực hiện quản lý tập trung, điều phối đội xe dùng chung nhằm tối ưu hóa hiệu quả sử dụng và tiết kiệm ngân sách.

Đáng chú ý, dự thảo cho phép cơ quan có thẩm quyền quyết định số lượng xe bán tải hoặc xe từ 12 đến 16 chỗ ngồi phục vụ công tác thông tin lưu động tại các xã miền núi, xã đảo, xã đặc biệt khó khăn. Bên cạnh đó, điều kiện thanh lý xe tại các địa bàn này cũng được xem xét nới lỏng hơn, áp dụng đối với các xe đã sử dụng trên 200.000 km, tạo điều kiện cho địa phương sớm thay thế những phương tiện cũ, không còn bảo đảm an toàn.

Tăng tính tự chủ cho đơn vị sự nghiệp và doanh nghiệp nhà nước

Đối với các đơn vị sự nghiệp công lập, dự thảo đưa ra cơ chế phân loại rõ ràng theo mức độ tự chủ tài chính.

Theo đó, các đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư được quyết định việc trang bị xe ô tô phục vụ công tác chung căn cứ vào nhu cầu thực tế và năng lực tài chính, bảo đảm hiệu quả sử dụng vốn. Đối với các đơn vị chưa tự chủ hoặc chỉ tự chủ một phần, định mức xe được áp dụng theo tỷ lệ biên chế tương tự khối cơ quan hành chính nhà nước.

Đối với các đơn vị sự nghiệp công lập vận dụng cơ chế tài chính như doanh nghiệp, tiêu chuẩn xe phục vụ công tác đối với các chức danh lãnh đạo vẫn tuân thủ định mức chung. Riêng đối với xe phục vụ công tác chung và xe chuyên dùng, đơn vị được chủ động xem xét, quyết định để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, với điều kiện không sử dụng ngân sách nhà nước để mua sắm.

Đối với các tổ chức tài chính nhà nước ngoài ngân sách, dự thảo khẳng định rõ nguyên tắc mọi chi phí mua sắm xe phải được bảo đảm từ nguồn vốn hoạt động của đơn vị, không sử dụng ngân sách nhà nước, bảo đảm tính tự chủ và trách nhiệm giải trình.

Đối với doanh nghiệp nhà nước, dự thảo định hình rõ hơn cơ chế tự chủ trong quản lý, sử dụng xe ô tô. Theo đó, các chức danh chủ chốt tại tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước, ngân hàng chính sách và doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ như Chủ tịch Hội đồng thành viên, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc được bố trí xe ô tô đưa đón từ nơi ở đến nơi làm việc và đi công tác.

Giá mua xe do Hội đồng thành viên hoặc Hội đồng quản trị quyết định trong phạm vi mức giá tối đa từ 1,25 tỷ đồng đến 1,4 tỷ đồng/xe, tùy thuộc vào thứ hạng, quy mô vốn và tính chất đặc thù của từng doanh nghiệp.

Dự thảo cũng tách biệt hoàn toàn hoạt động mua sắm, quản lý xe tại doanh nghiệp nhà nước khỏi các quy định định mức hành chính áp dụng đối với khu vực công. Việc quản lý, sử dụng xe sẽ thực hiện theo quy định của pháp luật về quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp, bảo đảm tính kinh doanh, hiệu quả và phù hợp với thực tiễn thị trường.

Quản lý chặt xe chuyên dùng, tăng cường trách nhiệm thực thi

Dự thảo Nghị định cung đưa ra quy định riêng đối với hệ thống xe ô tô chuyên dùng, bao gồm các loại xe có kết cấu đặc biệt hoặc được gắn thiết bị chuyên dụng như xe cứu thương, xe tập lái, xe chở phạm nhân, xe kiểm tra môi trường và xe phục vụ thông tin lưu động.

Theo dự thảo, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan trung ương và UBND cấp tỉnh có thẩm quyền ban hành tiêu chuẩn, định mức cụ thể về chủng loại, số lượng xe chuyên dùng thuộc phạm vi quản lý sau khi có ý kiến thống nhất bằng văn bản của Bộ Tài chính.

Việc mua sắm và sử dụng xe chuyên dùng phải đúng mục đích chuyên môn đặc thù, không được hoán đổi sang làm xe phục vụ công tác chung hoặc xe đưa đón chức danh.

Để bảo đảm tính nghiêm minh trong quản lý tài sản công, dự thảo cũng bổ sung quy định về trách nhiệm và xử lý vi phạm. Theo đó, cơ quan, tổ chức, cá nhân có hành vi mua sắm xe vượt định mức, vượt giá trần hoặc sử dụng xe công vào mục đích cá nhân, vụ lợi sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công và pháp luật về phòng, chống tham nhũng, lãng phí.

Đối với xe ô tô mua sắm không đúng quy định, cơ quan có thẩm quyền sẽ thực hiện thu hồi và điều chuyển theo quy định hiện hành.

Việc Bộ Tài chính xây dựng dự thảo Nghị định mới được đánh giá là bước đi cần thiết nhằm khắc phục những bất cập của các quy định hiện hành, đồng thời hoàn thiện cơ chế quản lý tài sản công theo hướng công khai, minh bạch.

Theo đánh giá của giới chuyên môn, việc trao quyền quyết định mạnh mẽ hơn cho cấp tỉnh và tăng tính tự chủ cho các đơn vị sự nghiệp, doanh nghiệp không chỉ giúp giảm bớt thủ tục hành chính mà còn thúc đẩy việc sử dụng xe công tiết kiệm, hiệu quả, phù hợp với đặc thù nhiệm vụ của từng đơn vị, địa phương.

Hiện dự thảo đang được đăng tải để lấy ý kiến rộng rãi của các bộ, ngành, địa phương và người dân trước khi hoàn thiện, trình Chính phủ xem xét, ban hành.