Cần quy định rõ để áp giá nước sạch cho các đối tượng phù hợp. Ảnh: TL.

Vừa qua, tại Bình Định, Bộ Tài chính đã tổ chức Hội thảo xin ý kiến đối với việc đánh giá rà soát và đề xuất sửa đổi, hoàn thiện Thông tư liên tịch số 75/2012/TTLT-BTC-BXD-BNNPTNT hướng dẫn nguyên tắc, phương pháp xác định và thẩm quyền quyết định giá tiêu thụ nước sạch tại đô thị, khu công nghiệp và khu vực nông thôn.

Hội thảo có sự tham dự 230 đại biểu từ 50 sở tài chính các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và hơn 20 đơn vị cấp nước sạch, Bộ Xây dựng, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và Hội cấp thoát nước Việt Nam.

Xoá dần bao cấp về giá nước

Thông tư liên tịch số 75/2012/TTLT-BTC-BXD-BNNPTNT của Liên Bộ Tài chính- Bộ Xây dựng- Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (Thông tư liên tịch số 75) do Bộ Tài chính chủ trì soạn thảo.

Tại hội nghị, các đại biểu đã ghi nhận sau 8 năm thực hiện, Thông tư liên tịch số 75 đã đạt được nhiều kết quả tích cực theo đúng mục tiêu đặt ra.

Theo đó, thông tư đã khẳng định và hướng dẫn rõ các nguyên tắc tính giá nước, khung giá tiêu thụ nước sạch, để các doanh nghiệp kinh doanh nước sạch thực hiện được nguyên tắc xây dựng mức giá bảo đảm tính đúng, tính đủ chi phí sản xuất. Giá nước đã bảo đảm bù đắp chi phí sản xuất và có lợi nhuận hợp lý xoá dần bao cấp về giá nước.

Nhờ tình hình tài chính được cải thiện, các đơn vị cấp nước mở rộng sản xuất kinh doanh. Qua thống kê cho thấy, đã góp phần tăng sản lượng cung ứng nước sạch hàng năm trung bình các đơn vị cả đô thị và nông thôn giai đoạn năm 2016 - 2018 ở mức 3,93%- 7,46%, đáp ứng nhu cầu sử dụng nước hàng năm tăng khoảng 3,6%-7,8% giai đoạn năm 2016- 2018.

Việc quy định tỷ lệ hao hụt nước sạch tối đa, cơ chế thưởng từ việc giảm tỷ lệ hao hụt trong quá trình sản xuất, cung ứng nước để tính trong giá tiêu thụ nước sạch đã tạo ra tác động tích cực giúp các doanh nghiệp chủ động xây dựng và tổ chức thực hiện chương trình chống thất thoát, thất thu nước, nâng cao hiệu quả kinh doanh.

Thời gian qua, Thông tư 75 đã tăng cường tính minh bạch trong công tác xây dựng giá nước sạch, thẩm định và ban hành giá nước sạch sinh hoạt; hướng dẫn chi tiết phương pháp xác định giá thành toàn bộ đối với nước sạch, trong đó nước sạch khu vực nông thôn đã được quy định phương pháp xác định riêng.

Sẽ quy định rõ nguyên tắc điều chỉnh và khung giá nước sạch

Qua tổng hợp báo cáo đánh giá tình hình thực hiện của các địa phương và quá trình kiểm tra việc thực hiện pháp luật về giá đối với mặt hàng nước sạch cho thấy, Thông tư số 75 quy định chỉ có nước dùng cho sinh hoạt của dân cư là nước cho sinh hoạt; đối với nước dùng cho các cơ quan hành chính, tổ chức sự nghiệp; cho sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, là nước cho mục đích khác ngoài sinh hoạt. Nhà nước định giá nước cho sinh hoạt hộ dân cư đồng thời khống chế giá nước cho mục đích khác qua hệ số tính giá tối đa.

Tuy nhiên, Luật Tài nguyên nước năm 2012 và các văn bản quy phạm pháp luật quy định về quy chuẩn chất lượng nước sạch cho mục đích sinh hoạt đều quy định: Nước sinh hoạt là nước sạch hoặc nước có thể dùng cho ăn, uống, vệ sinh của con người.

Hội thảo về sửa Thông tư số 75 nhận được nhiều sự quan tâm. Ảnh: DT.

Như vậy, nước ở khách sạn cũng chỉ dùng cho vệ sinh, ăn uống, nếu đúng theo mục đích sử dụng nước thì đối tượng này phải áp giá nước sinh hoạt mà không phải áp giá kinh doanh; hoặc nước cho các cơ quan hành chính cũng chỉ dùng cho vệ sinh, ăn uống nếu đúng theo định nghĩa về nước sinh hoạt thì đối tượng này cũng phải áp giá nước sinh hoạt.

Có thể thấy cách hiểu về nước sinh hoạt giữa các văn bản quy phạm pháp luật chưa thống nhất. Đồng thời, thực tiễn thực hiện có nhiều vướng mắc, tranh chấp liên quan đến việc áp giá nước. Ví dụ như Thông tư liên tịch số 75 quy định nước cho đơn vị hành chính, đơn vị sự nghiệp bao gồm trường học, bệnh viện. Tuy nhiên, có nhiều bệnh viện, trường học tư kinh doanh dịch vụ công với mô hình doanh nghiệp. Vì vậy, hiện có mâu thuẫn, tranh chấp giữa các đơn vị là bệnh viện, trường học tư với doanh nghiệp nước sạch và cơ quan quản lý nhà nước trong việc xác định nước cho bệnh viện, trường học tư áp giá hành chính, sự nghiệp hay áp giá kinh doanh, dịch vụ.

Do đó, việc xem xét để sửa đổi, bổ sung, thay thế Thông tư liên tịch số 75 là cấp thiết.

Sửa thông tư sẽ khắc phục những tồn tại, bất cập, tạo điều kiện cho các đơn vị cấp nước, các cơ quan quản lý thực hiện thuận lợi; đồng thời, đảm bảo quyền lợi của khách hàng sử dụng nước. Bên cạnh đó, tiếp tục nâng cao hiệu quả hoạt động cấp nước, khuyến khích đầu tư, phát triển bền vững, bảo vệ quyền lợi khách hàng, khuyến khích khách hàng sử dụng nước tiết kiệm.

Dự kiến, Bộ Tài chính sửa đổi Thông tư liên tịch số 75 theo các nguyên tắc sau: kế thừa các quy định còn phù hợp với điều kiện sản xuất, kinh doanh nước sạch hiện nay; sửa đổi một số quy định đã bất cập, không còn phù hợp với điều kiện sản xuất, kinh doanh nước sạch hiện hành trên cơ sở đã trả lời một số vướng mắc phát sinh tại các địa phương trong quá trình thực hiện trong thời gian qua.

Ngoài ra, dự kiến sẽ bổ sung một số quy định còn thiếu nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, tạo điều kiện thuận lợi để các đơn vị thực thi pháp luật và đảm bảo quyền lợi của khách hàng sử dụng nước sạch.

Trên cơ sở các nguyên tắc trên, Bộ Tài chính dự kiến 8 nội dung sửa đổi bao gồm: Nguyên tắc điều chỉnh giá; giá theo mục đích sử dụng; quy định về cấp bù; tỷ lệ hao hụt; lợi nhuận định mức; giá bán buôn nước sạch sinh hoạt; phương pháp xác định giá và Biểu giá nước sạch trên địa bàn.

5 nội dung bổ sung bao gồm: Khung giá nước sạch; giá nước đối với công trình cấp nước phi tập trung, công trình nhỏ lẻ, công trình tự chảy, giá nước sạch làm căn cứ ký thỏa thuận cấp nước và giá nước công trình chưa quyết toán tổng mức đầu tư; quy trình xây dựng, thẩm định và trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành giá nước; lập phương án giá; nâng cao chất lượng nước sạch qua giá và lộ trình giá nước sinh hoạt./.

Diệu Thương