Hành động vì nước sạch, không khí xanh: Thúc đẩy chuyển đổi phát triển bền vững

Sự kiện nhằm hưởng ứng Ngày Nước thế giới (22/3), Ngày Khí tượng thế giới (23/3), Chiến dịch Giờ Trái đất năm 2026.

Yêu cầu cấp bách: Nâng cao quản trị và năng lực dự báo

Phát biểu tại sự kiện, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành nhấn mạnh, nước, khí hậu và năng lượng là 3 trụ cột nền tảng quyết định sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia. Đối với Việt Nam, các yếu tố này không chỉ liên quan trực tiếp đến an ninh nguồn nước, an ninh lương thực, mà còn ảnh hưởng sâu rộng đến sinh kế của người dân, sự ổn định của hệ sinh thái và tốc độ tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy, Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức lớn. Nhu cầu khai thác và sử dụng nước ngày càng gia tăng trong khi nguồn tài nguyên này có dấu hiệu suy giảm cả về số lượng và chất lượng. Tình trạng ô nhiễm môi trường, đặc biệt là ô nhiễm nguồn nước và không khí, vẫn diễn ra tại nhiều khu vực, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng.

Cùng với đó, các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão mạnh, mưa lớn, hạn hán kéo dài, xâm nhập mặn hay sạt lở đất ngày càng xuất hiện với tần suất dày hơn và mức độ nghiêm trọng hơn. Những diễn biến này không chỉ gây thiệt hại về kinh tế, mà còn đe dọa sự an toàn và ổn định của xã hội.

Theo Thứ trưởng Lê Công Thành, chính những thách thức này đặt ra yêu cầu cấp bách phải tăng cường công tác quản lý tài nguyên nước, nâng cao năng lực dự báo khí tượng thủy văn và chủ động ứng phó với thiên tai, biến đổi khí hậu. Đồng thời, Việt Nam cần thúc đẩy mạnh mẽ quá trình chuyển đổi sang mô hình phát triển xanh, sử dụng hiệu quả tài nguyên và giảm phát thải khí nhà kính.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành phát biểu tại sự kiện.

Hoàn thiện dữ liệu tài nguyên, nâng hiệu quả ra quyết định

Tại lễ phát động, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã đưa ra nhiều định hướng và giải pháp cụ thể nhằm hiện thực hóa các mục tiêu này. Trước hết là việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về tài nguyên và môi trường, qua đó hỗ trợ công tác quản lý, giám sát và ra quyết định một cách khoa học, hiệu quả.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ hiện đại trong quan trắc, giám sát môi trường và khí hậu cũng được nhấn mạnh, nhằm nâng cao khả năng dự báo và cảnh báo sớm các hiện tượng thiên tai. Những giải pháp này cần được triển khai đồng bộ, gắn với các chiến lược và quy hoạch phát triển của từng ngành, từng địa phương để tối ưu hóa nguồn lực đầu tư.

Một trong những yếu tố then chốt khác là nâng cao nhận thức và sự tham gia của toàn xã hội. Các cơ quan chức năng kêu gọi đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục nhằm hình thành thói quen sử dụng tiết kiệm năng lượng, bảo vệ tài nguyên nước và giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

Đặc biệt, vấn đề bình đẳng giới trong quản lý và sử dụng tài nguyên nước cũng được đề cập như một nội dung quan trọng. Việc trao quyền và tạo điều kiện cho phụ nữ, trẻ em gái tham gia các hoạt động quản lý nguồn nước không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, mà còn thúc đẩy công bằng xã hội.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp, yêu cầu đặt ra là phải đẩy mạnh đổi mới công nghệ, chuyển đổi sang mô hình kinh tế tuần hoàn, kinh tế carbon thấp, qua đó giảm phát thải và sử dụng hiệu quả tài nguyên. Doanh nghiệp được xem là lực lượng quan trọng trong quá trình chuyển đổi xanh, đóng vai trò dẫn dắt thị trường và lan tỏa các giá trị bền vững.

Ở cấp độ cá nhân, mỗi người dân cũng được kêu gọi bắt đầu từ những hành động nhỏ nhưng thiết thực, như tiết kiệm nước, tiết kiệm điện, hạn chế rác thải nhựa, sử dụng các sản phẩm thân thiện với môi trường. Những thay đổi này, khi được nhân rộng trong cộng đồng, sẽ tạo nên tác động tích cực và lâu dài.

Trong khuôn khổ lễ phát động, nhiều hoạt động hưởng ứng đã được tổ chức như trưng bày các tác phẩm đoạt giải cuộc thi vẽ tranh về bảo vệ nguồn nước...

Trao quyền cho thế hệ trẻ trong bảo vệ môi trường

Bà Silvia Danailov - Trưởng Đại diện Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc tại Việt Nam nhấn mạnh, các vấn đề về nước, khí hậu và môi trường không chỉ là câu chuyện của hiện tại, mà còn là trách nhiệm đối với thế hệ tương lai.

Trong bối cảnh cùng kỷ niệm Ngày Nước thế giới, Ngày Khí tượng thế giới và Giờ Trái đất, đại diện UNICEF cho rằng, đây không chỉ là dịp để nhìn lại các con số hay thách thức, mà quan trọng hơn là thời điểm để cam kết hành động.

Tuy nhiên, tại Việt Nam, trẻ em đang ngày càng phải tiếp xúc nhiều hơn với ô nhiễm không khí và các hiểm họa liên quan đến khí hậu. Theo Chỉ số rủi ro khí hậu đối với trẻ em của UNICEF, có tới 99,5% trẻ em (khoảng 26,2 triệu em) đang phải chịu tác động từ nhiều cú sốc về khí hậu và môi trường. Những rủi ro này đã và đang ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, việc học tập và cuộc sống hàng ngày của các em.

Đặc biệt, theo bà Silvia Danailov, trẻ em và thanh thiếu niên không chỉ là đối tượng chịu tác động của biến đổi khí hậu, mà còn là những tác nhân tích cực của sự thay đổi. Việc tạo điều kiện để các em tham gia đóng góp ý tưởng, sáng kiến và hành động cụ thể sẽ góp phần xây dựng những giải pháp bền vững từ chính cộng đồng.

Tuy nhiên, bà Silvia Danailov cũng nhấn mạnh, trách nhiệm không thể chỉ đặt lên vai thế hệ trẻ. Các nhà hoạch định chính sách, các tổ chức và toàn xã hội cần lắng nghe tiếng nói của trẻ em, từ đó chuyển hóa thành các chính sách, chương trình và dịch vụ cụ thể nhằm bảo vệ quyền lợi và tương lai của các em.

Trong khuôn khổ lễ phát động, nhiều hoạt động hưởng ứng đã được tổ chức như trưng bày các tác phẩm đoạt giải cuộc thi vẽ tranh về bảo vệ nguồn nước, phát động cuộc thi sáng tạo nhằm giảm ô nhiễm không khí, tổ chức đi bộ kêu gọi hành động vì môi trường và trồng cây xanh./.