Theo Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng, xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn, mà còn là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, thể hiện quyết tâm của cả hệ thống trong thực hiện các chủ trương lớn về chuyển đổi số.
Bộ trưởng cho biết, chiến dịch “90 ngày đêm” làm sạch dữ liệu vừa qua đã tạo nền tảng ban đầu, nhưng mục tiêu cuối cùng là hình thành hệ thống dữ liệu vận hành đồng bộ trên toàn quốc. Lộ trình thực hiện trong năm 2026 được chia thành 3 giai đoạn: khởi động (tháng 4 - 6), cao điểm (tháng 7 - 9) và về đích (tháng 10 - 12).
Áp lực đặt ra là rất lớn khi lực lượng triển khai chỉ có hơn 10.000 cán bộ cùng khoảng 1.000 doanh nghiệp, trong khi khối lượng công việc trải rộng trên toàn quốc.
 |
| Số hóa từng thửa đất - nhiệm vụ "không thể lùi" |
Số liệu từ Cục Quản lý đất đai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho thấy, cả nước hiện có khoảng 106 triệu thửa đất, trong đó mới có khoảng 61- 62 triệu thửa được đưa vào hệ thống dữ liệu. Tuy nhiên, số thửa đạt đầy đủ tiêu chí “đúng, đủ, sạch, sống” mới chỉ khoảng 24 triệu.
Như vậy, hơn 80 triệu thửa đất vẫn cần tiếp tục hoàn thiện hoặc xây dựng mới. Trong số khoảng 37 triệu thửa đã có dữ liệu nhưng chưa đạt chuẩn, có tới 18,5 triệu thửa chỉ cần rà soát, chuẩn hóa, còn lại phải bổ sung, chỉnh lý đáng kể. Đặc biệt, khoảng 45 triệu thửa hoàn toàn chưa có dữ liệu - một thách thức rất lớn trong thời gian tới.
Trước yêu cầu đó, phương thức triển khai đã có sự thay đổi căn bản. Thay vì thực hiện tuần tự từng bước, các khâu đo đạc, đăng ký, lập hồ sơ và cập nhật dữ liệu được lồng ghép và thực hiện đồng thời. Dữ liệu sau khi đo đạc ngoài thực địa được xử lý ngay trong ngày, hoàn thiện hồ sơ và cập nhật trực tiếp vào hệ thống.
Cách xử lý “làm đến đâu, hoàn thiện đến đó” giúp rút ngắn đáng kể thời gian, hạn chế sai sót và tránh tình trạng phải chỉnh sửa nhiều lần. Đồng thời, việc cấp mã định danh duy nhất cho từng thửa đất - được ví như “căn cước” của đất đai - đang được đẩy mạnh, với khoảng 67 triệu mã đã được thiết lập.
Hệ thống quy trình kỹ thuật cũng được chuẩn hóa, tạo điều kiện để các địa phương triển khai thống nhất, tránh tình trạng mỗi nơi làm một cách như trước đây.
Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cũng cho thấy nhiều khó khăn.
Theo bà Nguyễn Thị Loan - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên, khó khăn lớn nhất là nhiều khu vực trước đây đo đạc thủ công, công nghệ lạc hậu. Vì vậy, công tác chuẩn hóa dữ liệu hiện nay đòi hỏi nguồn kinh phí lớn, ước tính gần 400 tỷ đồng để triển khai đồng bộ.
Bên cạnh khối lượng và tiến độ, yêu cầu về chất lượng và an toàn dữ liệu được đặt ra ở mức cao. Theo Thượng tướng Nguyễn Văn Long - Thứ trưởng Bộ Công an, giá trị của hệ thống không chỉ nằm ở số lượng dữ liệu, mà ở khả năng vận hành hiệu quả.
“Một hệ thống dữ liệu chỉ thực sự có giá trị khi bảo đảm ‘đúng, đủ, sạch’ và đặc biệt là ‘sống’, tức được cập nhật theo thời gian thực” - ông Long nhấn mạnh.
Ông Long cũng cảnh báo, nhiều địa phương hiện chưa đáp ứng yêu cầu về an ninh mạng, trong khi đây là yếu tố then chốt.
Ở góc độ quản lý, Thứ trưởng Thường trực Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng chỉ ra, kết quả giữa các địa phương hiện còn chênh lệch, chất lượng dữ liệu chưa đồng đều và việc duy trì dữ liệu “sống” còn hạn chế.
Thứ trưởng Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh, đây là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục, không phải chiến dịch ngắn hạn. Nếu dữ liệu không bảo đảm “đúng, đủ, sạch, sống”, sẽ không thể bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, cũng như không thể phục vụ hiệu quả công tác quản lý.
Theo đó, mục tiêu hoàn thành cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai trong năm 2026 được xác định là nhiệm vụ “không thể lùi”.
Thứ trưởng Trịnh Việt Hùng cũng yêu cầu các địa phương cần đẩy nhanh công tác đo đạc và lập hồ sơ địa chính, trong đó, tập trung rà soát, xác định rõ khối lượng chưa đo đạc, các “vùng trắng” dữ liệu để lập kế hoạch chi tiết, hoàn thành trong năm 2026. Việc đo đạc phải đảm bảo đúng quy chuẩn kỹ thuật, tránh tình trạng đo xong nhưng không đưa vào sử dụng được, gây lãng phí ngân sách.
Cùng với đó, thực hiện theo phương châm “dễ làm trước, khó làm sau”; ưu tiên các khu vực biến động đô thị, khu vực kinh tế trọng điểm, biên giới, hải đảo và nơi có nhiều tranh chấp.
Đồng thời, tiếp tục rà soát, khớp nối và xác thực thông tin chủ sử dụng đất với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; giải quyết triệt để các thửa đất đang tồn đọng thông tin sai lệch hoặc chưa xác định rõ chủ sở hữu. Dữ liệu sau khi xây dựng phải được đưa ngay vào vận hành và cập nhật thường xuyên, liên tục theo thời gian thực.
Đây không chỉ là bước chuyển từ quản lý thủ công sang hiện đại, mà còn mở ra nền tảng mới cho quản trị quốc gia minh bạch, hiệu quả. Đồng thời, hệ thống dữ liệu đất đai sẽ trở thành trụ cột quan trọng trong phát triển chính phủ số, kinh tế số và xã hội số./.
