Quỹ Phát triển đất - công cụ tài chính chủ động cho địa phương

Cuối tháng 4 vừa qua, HĐND tỉnh Quảng Ninh đã thông qua Nghị quyết số 13/NQ-HĐND, chính thức phê duyệt Đề án thành lập Quỹ Phát triển đất tỉnh Quảng Ninh. Quỹ này được kỳ vọng trở thành công cụ tài chính chủ động, phục vụ trực tiếp công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng (GPMB) và tạo quỹ đất sạch để đấu giá quyền sử dụng đất, từ đó huy động nguồn lực cho các dự án lớn. Vốn điều lệ ban đầu của Quỹ được xác định là 2.000 tỷ đồng, vừa phù hợp với các quy định pháp luật, vừa đảm bảo khả năng cân đối ngân sách tỉnh hiện tại.

Mô hình vận hành của Quỹ được ủy thác cho Quỹ Bảo vệ môi trường tỉnh, không phát sinh bộ máy mới, đồng thời nâng cao tính chuyên nghiệp trong quản lý vốn. Đây là bước đi quan trọng để địa phương chủ động trong việc ứng vốn thực hiện các dự án trọng điểm, đẩy nhanh tiến độ GPMB và tối ưu hóa giá trị đất đai. Nhờ đó, các dự án hạ tầng quy mô lớn, như mở rộng Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí, có thể triển khai đúng tiến độ, hạn chế rủi ro về chi phí phát sinh do biến động giá đất thị trường.

Tỉnh Quảng Ninh đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp quản lý và khai thác nguồn lực đất đai. Ảnh T.D

Công tác GPMB luôn được coi là khâu then chốt để tạo quỹ đất sạch. Theo quy định của Luật Đất đai 2024, quá trình này phải đảm bảo quyền lợi của người dân thông qua các bước: thông báo thu hồi đất, khảo sát, đo đạc, lập phương án bồi thường, niêm yết công khai, đối thoại với người dân, thẩm định và chi trả bồi thường, bố trí tái định cư, cuối cùng là thu hồi đất. Mặc dù quy trình khá chặt chẽ, vẫn tồn tại những khó khăn như chênh lệch giá bồi thường so với giá thị trường, hồ sơ pháp lý phức tạp, tranh chấp đất đai, hoặc một số trường hợp cố tình kéo dài để đòi mức bồi thường cao hơn. Sự ra đời của Quỹ Phát triển đất giúp giải quyết nhanh các vướng mắc về tài chính, đảm bảo dự án không bị chậm tiến độ, tiết kiệm ngân sách nhà nước và tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư.

Đồng bộ giải pháp quản lý và khai thác đất đai

Quảng Ninh không chỉ tập trung vào việc thành lập Quỹ, mà còn triển khai đồng bộ nhiều giải pháp quản lý và khai thác nguồn lực đất đai. Tỉnh đã phê duyệt kế hoạch sử dụng đất năm 2025, giám sát chặt chẽ việc giao, cho thuê, gia hạn và thu hồi đất, đảm bảo đúng pháp luật và phù hợp với thực tiễn triển khai dự án. Hiện có 42 tổ chức được gia hạn sử dụng đất với tổng diện tích 292,64 ha, trong khi 10 tổ chức bị thu hồi đất với 75,28 ha để bảo đảm hiệu quả sử dụng và chống lãng phí.

Trong bối cảnh phát triển công nghiệp và hạ tầng, Quảng Ninh đặc biệt chú trọng đến các khu công nghiệp và cụm công nghiệp. Đến năm 2025, tỉnh có 17 cụm công nghiệp, trong đó 7 cụm đã đi vào hoạt động với tỷ lệ lấp đầy khoảng 72%. Các khu công nghiệp như Nam Tiền Phong, Đông Mai, Cái Lân đã hoàn thiện hạ tầng, sẵn sàng thu hút nhà đầu tư chiến lược. Công tác GPMB tại các khu này cũng được triển khai quyết liệt, tổng diện tích thu hồi đạt hơn 3.017 ha, tạo quỹ đất cho các dự án, đồng thời tạo dư địa phát triển cho doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Tại cuộc họp về tình hình triển khai GPMB các dự án, công trình trọng điểm, các khu công nghiệp, khu kinh tế trên địa bàn tỉnh, ông Quản Minh Cường - Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh khẳng định: “Làm tốt công tác GPMB, mục tiêu không chỉ để phục vụ các dự án đầu tư, mà còn tạo động lực phát triển, củng cố niềm tin cho nhà đầu tư và nhân dân vào sự ổn định, phát triển của tỉnh”.

Quảng Ninh đang từng bước thực hiện chiến lược quản lý đất đai bền vững. Ảnh T.D

Quy hoạch dài hạn và dữ liệu đất đai cũng được Quảng Ninh đặc biệt quan tâm. Tỉnh yêu cầu các sở, ngành và địa phương đề xuất điều chỉnh nhu cầu sử dụng đất đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, nhằm đảm bảo sự đồng bộ giữa quy hoạch quốc gia và quy hoạch địa phương. Đồng thời, việc xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai số hóa và đồng bộ với hệ thống quốc gia, cùng với thủ tục hành chính trực tuyến mức độ 4, giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, giảm chi phí cho doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả quản lý và hạn chế tiêu cực. Thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho doanh nghiệp được rút ngắn còn 3 - 4 ngày, bảo đảm nhanh chóng, minh bạch.

Có thể thấy, Quảng Ninh đang từng bước thực hiện chiến lược quản lý đất đai bền vững, từ việc thành lập Quỹ Phát triển đất, đồng bộ hóa quy hoạch, đến tối ưu hóa thủ tục hành chính và rà soát dự án chậm tiến độ. Những giải pháp này không chỉ đảm bảo khai thác nguồn lực đất đai hiệu quả, mà còn tạo nền tảng vững chắc cho phát triển kinh tế - xã hội, thu hút đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh trong dài hạn.