Theo báo cáo chiến lược tháng 4 của Công ty Chứng khoán SSI, thị trường chứng khoán Việt Nam ghi nhận diễn biến điều chỉnh mạnh trong tháng 3/2026. VN-Index kết thúc tháng tại 1.674,49 điểm, giảm 205,84 điểm, tương đương 10,9% so với tháng trước.

Trong tháng, chỉ số có thời điểm chạm mức thấp nhất 1.591 điểm vào ngày 23/3, trước khi phục hồi trở lại khoảng 5,2% từ vùng đáy ngắn hạn. Đây là mức giảm sâu nhất của thị trường kể từ tháng 9/2022, qua đó kéo mức giảm của VN-Index trong quý I/2026 lên 7,7%.

Diễn biến của thị trường trong nước được đặt trong bối cảnh biến động chung của thị trường tài chính toàn cầu. Theo SSI Research, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông leo thang là yếu tố chính chi phối tâm lý nhà đầu tư, khiến xu hướng giao dịch chuyển sang trạng thái thận trọng. Lo ngại về lạm phát gia tăng cùng với triển vọng mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao đã tạo áp lực đáng kể lên các thị trường tài sản rủi ro, trong đó có chứng khoán. Giá dầu Brent trong tháng 3 có thời điểm tiệm cận 120 USD/thùng, tăng 43,3% so với tháng trước và tăng khoảng 70% so với đầu năm 2026, qua đó làm gia tăng áp lực lên môi trường vĩ mô.

Mặc dù chịu tác động tiêu cực từ yếu tố bên ngoài, thanh khoản thị trường vẫn duy trì ở mức tương đối tích cực. Giá trị giao dịch khớp lệnh bình quân trong tháng 3 đạt khoảng 30,3 nghìn tỷ đồng mỗi phiên, tăng 6,7% so với tháng 2.

Tính chung quý I/2026, giá trị giao dịch bình quân đạt 31,3 nghìn tỷ đồng/phiên, tăng 20,3% so với mức trung bình khoảng 26 nghìn tỷ đồng/phiên của năm 2025. Tuy vậy, áp lực bán ròng từ nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục gia tăng, với giá trị bán ròng trong tháng 3 lên tới khoảng 15,6 nghìn tỷ đồng, nâng tổng giá trị bán ròng từ đầu năm lên khoảng 30 nghìn tỷ đồng.

Diễn biến điều chỉnh trong tháng 3 diễn ra trên diện rộng, phản ánh sự đảo chiều sau giai đoạn phục hồi lan tỏa kéo dài từ tháng 11/2025 đến tháng 2/2026. Hầu hết các nhóm ngành đều ghi nhận mức giảm điểm đáng kể. Nhóm công nghệ thông tin giảm mạnh nhất với mức giảm 20%, tiếp đến là nhóm năng lượng giảm 17%, tiện ích giảm 14%, tiêu dùng không thiết yếu giảm 11% và nguyên vật liệu giảm 8%.

Đáng chú ý, năng lượng và tiện ích là hai nhóm ngành duy nhất tăng điểm trong tuần đầu tháng 3 nhờ hưởng lợi từ diễn biến giá năng lượng, song sau đó cũng không tránh khỏi áp lực điều chỉnh chung của thị trường. Tuy nhiên, từ vùng đáy ngày 23/3, xu hướng phục hồi đã xuất hiện ở hầu hết các nhóm ngành, trong đó bất động sản là nhóm có diễn biến nổi bật. Tính từ đầu năm, nhóm năng lượng vẫn là ngành duy nhất duy trì tăng trưởng điểm số, với mức tăng khoảng 24%.

Ở góc độ doanh nghiệp, triển vọng kinh doanh năm 2026 tiếp tục được duy trì ở mức tích cực. Theo ghi nhận từ các kế hoạch được công bố, phần lớn doanh nghiệp đầu ngành trong các lĩnh vực ngân hàng, chứng khoán, hàng tiêu dùng và vật liệu xây dựng đều đặt mục tiêu tăng trưởng lợi nhuận tương đối cao, dao động trong khoảng 10 - 30% so với năm trước. Đáng chú ý, ngay cả các doanh nghiệp thuộc nhóm dầu khí và phân bón, vốn thường xây dựng kế hoạch kinh doanh thận trọng, cũng đã điều chỉnh mục tiêu lợi nhuận năm 2026 theo hướng cao hơn so với kế hoạch của năm 2025.

Về định giá, tính đến đầu tháng 4/2026, VN-Index đang giao dịch với mức P/E dự phóng khoảng 12,0 lần, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình 10 năm là khoảng 14,0 lần. Đồng thời, mức chiết khấu của thị trường Việt Nam so với các thị trường trong khu vực ASEAN cũng đang có xu hướng nới rộng. Nếu loại trừ nhóm cổ phiếu thuộc Vingroup, bao gồm VIC, VHM và VRE, mức P/E của thị trường thậm chí giảm xuống khoảng 10,5 lần, qua đó hình thành vùng định giá tương đối hấp dẫn khi xét trên nền tảng cơ bản.

Tuy nhiên, các chuyên gia chỉ ra rằng, trong các giai đoạn điều chỉnh mạnh trước đây như năm 2020, 2022 và 2025, P/E dự phóng của thị trường đã có thời điểm giảm xuống vùng 9 - 10 lần. Trong bối cảnh thanh khoản thị trường vẫn chịu áp lực và mặt bằng lãi suất có xu hướng gia tăng, khi lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng đã vượt 8%, dư địa hỗ trợ từ yếu tố định giá có thể chưa thực sự rõ rệt.

Do đó, dù mặt bằng định giá hiện tại đã trở nên hấp dẫn hơn so với quá khứ và tương đối cạnh tranh trong khu vực, rủi ro điều chỉnh trong ngắn hạn vẫn chưa thể loại trừ hoàn toàn và có thể chưa được phản ánh đầy đủ vào diễn biến giá cổ phiếu trên thị trường.