PV: Để đạt được mục tiêu tăng trưởng cao, theo ông, “bài toán vốn” đang đặt ra những yêu cầu gì mới, đặc biệt đối với dòng vốn dài hạn?

Ông Dương Thanh Tùng

Ông Dương Thanh Tùng: Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên mới, lãnh đạo Đảng, Nhà nước và toàn dân đã đề ra nhiều mục tiêu với quyết tâm thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình. Trong đó, mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn 2026 - 2030 là một tham vọng lớn, đồng thời cũng là động lực mạnh mẽ để chúng ta đổi mới.

Theo dõi các chia sẻ và nhận định từ cơ quan nghiên cứu, chuyên gia trong và ngoài nước thời gian gần đây, chúng ta phần nào hình dung được cơ hội và khó khăn đối với mục tiêu tăng trưởng của Việt Nam. Trong đó, một từ khóa được nhận diện là thách thức và "nhiên liệu" cho đất nước tăng tốc chính là “vốn”.

Từ phía Deloitte Việt Nam, dựa trên những kinh nghiệm làm việc cùng các nhà đầu tư chiến lược, quỹ đầu tư dài hạn, các tập đoàn đa quốc gia, chúng tôi nhận thấy, vấn đề của Việt Nam không nằm ở “thiếu quy mô vốn”, bởi sự quan tâm cũng như nhu cầu giải ngân từ thị trường vốn quốc tế dành cho Việt Nam vẫn rất cao. Thay vào đó, vướng mắc được chúng tôi nhận diện là “thiếu cấu trúc phù hợp để hấp thụ vốn”.

PV: Ông có thể phân tích rõ hơn về thực trạng “thiếu cấu trúc phù hợp để hấp thụ vốn”. Những “điểm nghẽn cấu trúc” này cần được tháo gỡ ra sao để thu hút hiệu quả dòng vốn dài hạn, thưa ông?

Ông Dương Thanh Tùng: Để làm rõ nhận định trên, chúng ta cùng đánh giá lại sự khác biệt giữa dòng vốn quốc tế dài hạn và ngắn hạn. Theo đó, có 3 điểm then chốt:

Thứ nhất, vốn dài hạn thường gắn liền với năng lực tạo dòng tiền bền vững, không phụ thuộc vào biến động ngắn hạn.

Thứ hai, các nguồn vốn tư nhân là chủ đạo cho vốn dài hạn, thông qua mua cổ phần chiến lược, công cụ nợ, hợp nhất, tái cấu trúc, đặc biệt ở các lĩnh vực tài chính, năng lượng, hạ tầng, tiêu dùng và công nghệ.

Thứ ba, nhà đầu tư vốn dài hạn luôn đòi hỏi “cửa ra” đáng tin cậy cho các khoản đầu tư như phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), chuyển nhượng hoặc tái tài trợ cho nhà đầu tư khác hoặc tái cấu trúc qua thị trường vốn.

Dù có nhiều cơ hội đầu tư tốt, song Việt Nam lại đang có điểm nghẽn lớn là thiếu một hệ sinh thái thị trường vốn đủ sâu, đủ tin cậy để nâng định giá và kéo dài kỳ hạn vốn.

Về vấn đề này, theo tôi, giải pháp nằm ở việc xác định vai trò của Trung tâm tài chính quốc tế với tư cách một “hệ điều hành” cho thị trường vốn quốc tế, thay vì chỉ là một “điểm đến”.

Trung tâm tài chính quốc tế vận hành tốt sẽ giúp gây dựng niềm tin, nâng cao sự hiện diện của Việt Nam trong cấu trúc giao dịch quốc tế, đồng thời quản trị rủi ro tỷ giá, pháp lý, thuế và hội nhập từng bước phù hợp. Nói cách khác, Trung tâm tài chính quốc tế là công cụ nâng cấp năng lực “đi ra biển lớn” cho doanh nghiệp Việt, chứ không chỉ đóng vai trò là cổng đón vốn ngoại đơn thuần.

Nhìn vào các mô hình trung tâm tài chính quốc tế thành công trên thế giới như DIFC (Dubai), ADGM (Abu Dhabi), hay AIFC (Astana, Kazakhstan), yếu tố quyết định không chỉ là một tòa nhà hiện đại, hạ tầng công nghệ hay ưu đãi thuế, mà còn là một gói thể chế và hệ sinh thái đồng bộ.

Nền tảng bắt nguồn từ các khung pháp lý và khả năng thực thi hợp đồng đáng tin cậy, với quy trình giải quyết tranh chấp minh bạch và phán quyết được tôn trọng. Nghĩa vụ và quyền lợi của nhà đầu tư phải được xác định rõ, được bảo vệ thông qua việc công bố thông tin minh bạch, chuẩn quốc tế, kỷ luật xử lý vi phạm đủ nghiêm.

Về chất lượng thị trường vốn, phải đủ “sâu” về lượng và chất. Hàng hóa đầu tư đủ chuẩn, có tính thanh khoản cao, minh bạch với xếp hạng tín nhiệm và khả năng hấp thụ tốt từ các nhà đầu tư tổ chức.

Trong công tác quản trị, Trung tâm tài chính quốc tế đang được thiết kế theo hướng mở cửa có kiểm soát đi kèm khoanh vùng rủi ro thông qua công tác phòng chống rửa tiền, quản trị dòng vốn, an ninh dữ liệu. Tất cả sẽ cần được lên kế hoạch, triển khai đồng bộ nhằm kiểm soát rủi ro có thể phát sinh nhưng không hình thành các điểm nghẽn cho việc thực thi.

Cuối cùng, nhưng không kém phần quan trọng, cần tập trung thu hút và xây dựng nhân lực cùng hệ sinh thái dịch vụ đồng bộ: từ pháp lý, kiểm toán, định giá, ngân hàng đầu tư, tư vấn mua bán - sáp nhập (M&A), công nghệ và dữ liệu, tất cả tạo nên một “chuỗi cung ứng vô hình” của Trung tâm tài chính quốc tế.

Huy động nguồn vốn hiệu quả, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 2 con số của đất nước trong thời gian tới. Ảnh: Đức Thanh

PV: Từ kinh nghiệm quốc tế, theo ông, đâu là những yếu tố cốt lõi quyết định thành công của Trung tâm tài chính quốc tế và Việt Nam cần ưu tiên gì trong giai đoạn đầu triển khai?

Ông Dương Thanh Tùng: Về lộ trình phát triển Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam, tôi đề xuất 3 giai đoạn như sau.

Giai đoạn I - khả thi cơ bản (MVP): cần ưu tiên xây dựng cơ chế cấp phép, giám sát rõ ràng, cũng như cơ chế giải quyết tranh chấp đáng tin cậy. Cơ quan quản lý đồng thời xây dựng chuẩn tuân thủ phòng chống rửa tiền, nền tảng dữ liệu và an ninh mạng.

Ngoài ra, trong giai đoạn này, việc thu hút và tổ chức các đối tác “hạt giống” có năng lực vốn, hiểu biết thị trường và kinh nghiệm quốc tế làm điểm tựa kết nối thị trường cũng cần được lưu tâm.

Giai đoạn II - nền tảng: Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam tiếp tục phát triển với kế hoạch mở rộng sản phẩm thị trường vốn, chuẩn hóa thị trường trái phiếu, quỹ và các công cụ bảo hiểm/đánh giá. Đây là giai đoạn mà vai trò của nhà đầu tư tổ chức được gia tăng, đồng thời với việc xây dựng kênh huy động cho hạ tầng và đổi mới. Quan trọng là đảm bảo độ rộng, độ sâu và khả năng chuyển đổi tự do của thị trường vốn.

Giai đoạn III - tăng tốc: khi đã có nền tảng chắc chắn và nội tại bền vững, Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam sẽ có thể mở rộng, kết nối sâu hơn với khu vực, thu hút định chế toàn cầu, song song với việc đa dạng hóa sản phẩm quản trị rủi ro và quản lý tài sản.

Tăng trưởng cao cần vốn dài hạn, vốn dài hạn cần niềm tin. Trung tâm tài chính quốc tế chính là cách để “đóng gói” niềm tin thành luật chơi, hạ tầng và kỷ luật thực thi, trong đó việc xây dựng những nền tảng cơ bản luôn cần được quan tâm và tập trung đầu tư.

“Nền tảng” có thể coi là từ khóa quan trọng nhất, vừa là bệ đỡ, vừa là hàng rào bảo vệ cho các hoạt động trong tương lai của Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam.

Với kinh nghiệm hoạt động trong các lĩnh vực M&A, thị trường vốn và đầu tư chiến lược, chúng tôi tin rằng, nếu Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam được thiết kế và vận hành đúng, Việt Nam không chỉ thu hút được nhiều vốn hơn, mà quan trọng hơn là thu hút đúng loại vốn - vốn dài hạn, phục vụ cho tăng trưởng bền vững.

PV: Xin cảm ơn ông!